POSTUUM

Evenwichtskunstenaar van countrymuziek

Het was lang een geliefd onderwerp van Amerikaans muziekdebat. Nam Merle Haggard het in zijn lied Okie from Muskogee nu op voor het proletariaat van Oklahoma, of nam hij de 'redneck' juist op de korrel? 'Wij roken geen marihuana in Muskogee', zong Haggard. 'En we trippen ook niet op LSD.' Van hippies met vies lang haar moest de 'okie' ook niets hebben. 'We like living right and being free.'

Merle Haggard trad in januari nog op tijdens de Grammy Awards in Los Angeles.Beeld reuters

Okie from Muskogee, geschreven in 1969, werd een van Haggards meest geliefde liedjes en in de tekst toonde de woensdag overleden countryzanger zich een evenwichtskunstenaar. De hardwerkende en laag opgeleide landarbeiders zagen het nummer als een lijflied, maar de bezongen hippies proefden de ironie en meenden dat Haggard juist aan hun kant stond.

In interviews liet Haggard doorschemeren dat hij dit lied en het al net zo patriottistische The Fightin' Side of Me wel degelijk had geschreven uit irritatie over het linkse en wat hem betreft al te makkelijke anti-Vietnamoorlogsprotest, en dat hij destijds 'zo dom was als een steen'. Maar Haggard haalde er net zo makkelijk het eigen detentieverleden bij. Als jeugdig delinquent liep hij de ene gevangenis uit en de andere weer in, en in dat licht bezien was zijn 'we like living right and being free' toch ook behoorlijk sarcastisch. Ook veelbetekenend: in zijn nadagen vertolkte Haggard Okie from Muskogee bij voorkeur met Willie Nelson, een verwoed marihuanaroker.

(Artikel gaat verder na videoclip)

Merle Haggard (L) samen op het podium met Willie Nelson tijdens een optreden in 2004.Beeld reuters

Slechte pad

Merle Haggard, geboren in 1937 in Oildale, California, raakte als jongen op het slechte pad na de dood van zijn vader in 1945. Zijn moeder kon hem niet aan en Haggard liet zich in met verkeerde vrienden. Zijn muziek nam hij altijd met zich mee, naar welke jeugdgevangenis dan ook. Haggard hield van de klassieke country van Hank Williams, en raakte later ook geïnspireerd door Johnny Cash. Op 1 januari 1958 zag de gevangene Merle Haggard Cash spelen in de San Quentin-gevangenis, en Haggard voegde zich kort daarna bij de countryband van San Quentin.

Na zijn vrijlating in 1960 ontwikkelde Haggard zijn liedschrijftalent, zijn gitaarspel en vooral zijn fijne, licht snerende countrystem. Belangrijk was zijn ontmoeting met songwriter Liz Anderson, de moeder van countryzangeres Lynn Anderson, die hem een paar van haar liedjes aan de hand deed. Anderson wist niets van Haggards gevangenisverleden maar gaf hem het lied I'm a Lonesome Fugitive, een nummer dat Haggard uiteraard zeer inlevend kon vertolken. Met de liedjes van Anderson beleefde Haggard zijn eerste successen. Zijn platen Branded Man uit 1967 en Sing Me Back Home uit 1968 werden grote hits, en behoren tot de klassieke Amerikaanse countryplaten.

Bakersfield Sound

Samen met genregenoten als Buck Owens creëerde Haggard de zogeheten Bakersfield Sound: een wat rauwere countrystijl die zich afzette tegen het met strijkers versierde Nashville-geluid van die tijd, en waarin dus vooral de elektrische Fendergitaren mochten jengelen. Maar in zijn zangkunst kon Haggard ook hypergevoeling en sentimenteel zijn, zoals in het aangrijpende lied Sing me Back Home, dat Haggard schreef over de executie van een van zijn gevangenisvrienden. Het maakte Haggard geliefd tot ver buiten de geijkte countrykringen. Het muziekblad Rolling Stone schreef eens over Haggard: 'Hij is zo groot, omdat hij ís wat hij zingt.'

Zo werd Haggard zowel een icoon voor het hardwerkende en rechtschapen deel van de Amerikaanse natie, als een stem van de tegencultuur. Liedjes als Mama Tried en Sing Me Back Home werden gecovered door The Everly Brothers, maar ook door de Grateful Dead en zelfs folkzangeres en activiste Joan Baez.

(Artikel gaat verder na videoclip)

Merle Haggard in 1983.Beeld afp

Liberaler

In de jaren negentig raakte de carrière van Haggard wat in het slop, maar in 2000 tekende Haggard bij het onafhankelijk platenlabel Anti, en beleefde de zanger een kleine comeback met bijvoorbeeld de veelgeprezen plaat If I Could Only Fly. In zijn politieke opvattingen werd Haggard steeds liberaler. Hij begon naar eigen zeggen ver na zijn 40ste met het roken van marihuana, en hij nam het in 2003 op voor de dames van de Dixie Chicks, die zich fel hadden uitgesproken tegen het beleid van George W. Bush.

Haggard bleef tot op hoge leeftijd optreden, maar vorige maand moest hij al zijn aanstaande optredens afzeggen omdat hij een zware longontsteking had opgelopen. Woensdag overleed Haggard aan de gevolgen van die aandoening, op zijn 79-ste verjaardag.

Meer over