Even Goede Vrienden

Henk van Dorp en Frits Barend, onafscheidelijk zijn ze. Van Vrij Nederland tot aan RTL: brutaal en onthullend. Hun omgang met topvoetballers ('We zouden starfuckers zijn') is innig....

TERWIJL DE verzamelde sportjournalisten spelers van het Nederlands elftal ondervragen op het terras van het spelershotel in Hoenderloo, kijkt Frits Barend langs het trainingsveld toe hoe Edgar Davids en Winston Bogarde tegen een bal trappen. De eerste praat níet, de tweede selectief met de pers. Zodra het duo de training voor gezien houdt, stapt Barend op hen af. Hij geeft Davids een ferme hand. Ze maken een praatje. Vervolgens stiefelt Davids langs de rest van de pers.

Frits Barend en Henk van Dorp kennen de verhalen over hun journalistieke aanpak. Het duo zou voetbalbestuurders en spelersmakelaars kritisch volgen, maar sterspelers naar de mond praten. In elk geval zijn de banden met de toppers innig. Loopt Gullit weg bij het Nederlands elftal? Dan houdt hij voor de microfoon van Barend een relaas, en omhelst de journalist bij het afscheid de voetballer. Wordt diezelfde Gullit bij Chelsea ontslagen? In Barend en Van Dorp doorbreekt hij dezelfde dag nog zijn stilzwijgen met een emotioneel geladen telefoontje vanuit Londen.

'We zouden starfuckers zijn', smaalt Barend. 'Moeten wij dan tegen Cruijff zeggen dat zijn loopbaan eigenlijk niks voorstelt? Ben je dan goed bezig? Voetballers doen een kunstje dat wij niet kunnen. Daar heb ik bewondering voor. Je hoeft niet te kruipen, maar die bewondering mag in het journalistieke werk doorklinken. Zolang er wederzijds respect is. Dáár gaat het om. Wij behandelen voetballers met respect, en we verwachten door hen net zo te worden behandeld. Afspraak is afspraak. Als iemand ons iets flikt, worden we boos.'

'Die kritiek kregen we ook al in onze tijd bij Vrij Nederland', zegt Van Dorp op besmuikte toon. 'Wij maakten een paginagroot interview met Cor Coster, schoonvader van Cruijff én diens zaakwaarnemer. Een leukere man is er niet. Er werd schande gesproken over dat stuk. Een grootverdiener als Coster werd door de linkse pers uitgekotst. Daar hoorde je alleen in negatieve bewoordingen over te schrijven.'

Bram & Freek kregen ruzie, evenals Spaan & Vermeegen. Koot en Bie gaan elk apart verder. Maar Barend en Van Dorp kunnen niet zonder elkaar. Sinds 1969 vormen de journalisten ('wij zijn trots op elkaar') een duo. Een ongrijpbaar stel. Na een start bij piraat Veronica kwamen ze bij Vrij Nederland en de VARA terecht. Hun werk werd synoniem met brutale, soms onthullende sportjournalistiek. Later ruilden ze VN in voor Nieuwe Revu. De VARA maakte plaats voor RTL 4.

Barend: 'Wij zijn tot tweemaal toe lid geworden van de NSB, volgens velen. En we werkten ook nog even bij Sport 7. Dat was de derde overstap naar de NSB.' Zelf ervoeren ze dat anders. 'Als je mag maken wat je wilt en je wordt er aardig voor betaald, dan kan het mij op de EO na niet zoveel schelen waar je uitzendt', zegt Van Dorp.

Werkgevers veranderen, maar hun uitgangspunten blijven gelijk, stelt Barend. Volledige vrijheid is een vereiste. Anders zijn ze weg. De garantie daartoe wordt zwart op wit vastgelegd. Bij de overgang naar Nieuwe Revu moest VNU-topman Brentjens zelf die toezegging doen. Onlangs was Pieter Porsius, de baas van HMG (RTL 4, RTL 5 en Veronica), aan de beurt. Terwijl de Endemol-sterren zich in de pers beklaagden over Porsius, stapten Barend en Van Dorp direct op hem af. Porsius beloofde onbeperkte vrijheid. Dat weerhield hen er niet van in de uitzending grappen te maken over zijn bezuinigingen. 'Leuk toch?', zegt Van Dorp. 'Vindt Porsius ook best leuk, denken wij.'

H UMOR, ironie en ongein horen bij hun werk. Ter relativering. In VN deden ze dat in de rubrieken Ach ga weg en Zakennieuws. Op tv zijn er de grappig bedoelde commentaren op de eigen prestaties ('Ik vond het vandaag helemaal niks'), de plaagstoten van commentator Jan Mulder of Dikke Bertha, een spelletje waarbij een bal zo hard mogelijk in een leeg doel moet worden geschoten.

Ook de kritische houding is gebleven. Het afgelopen seizoen werd de toon bepaald door de VVCS-affaire, over de dubieuze praktijken van de aan de spelersvakbond gelieerde makelaars Peter Gerards en Sigi Lens, en die van VVCS-voorzitter Theo van Seggelen. Week in week uit kwamen er in hun uitzendingen dossiers, rekeningen en obscure contracten boven tafel.

Zo'n zaak kun je niet in een paar minuten afdoen, zegt Barend, ook al beseft hij daarmee het grote publiek af te stoten. 'Het appelleert zeker niet aan de wens van RTL 4 om te verjongen. In principe moeten wij zowel een achttienjarige vermaken die eigenlijk liever naar rock luistert als vrouwen die niks met voetbal hebben of de sportgek.'

Barend en Van Dorp botsten met Team Holland dat geld wilde vragen voor interviews met internationals. Andere media hielden zich opvallend afzijdig, vindt het duo. 'Uit angst om bij een eventueel gelijk van Team Holland aan de verkeerde kant van de streep terecht te komen', zegt Van Dorp. Zelf namen ze een heldere stelling in: voor een interview mag nooit worden betaald. 'Stel dat wij Ronald de Boer 30 duizend gulden betalen. Dan moet hij elke keer opdraven, ook al heeft hij helemaal geen zin. Dat is juist voor de spelers een slechte zaak. Er ontstaat een gezagsverhouding. De journalist kan eisen gaan stellen. Terwijl de verhouding nu in balans is.'

Barend: 'Wij nodigen een speler zelf uit, nooit via een perschef. Omdat we willen weten of hij het leuk vindt om te komen. Hij moet gewoon zeggen wanneer hij over een onderwerp niet wil praten. Wij vinden dat geen probleem als dat onderwerp niet erg belangrijk is. Anders gaat het niet door. Even goede vrienden.'

Aan voorgesprekken doen ze niet. Liever een mislukte uitzending, zegt Van Dorp, dan een voorgekookt programma. Bij sporters is dat geen probleem. Policiti en hun voorlichters, die ook in Barend en Van Dorp langskomen, hebben moeite met die aanpak. Noortje van Oostveen, de voorlichter van premier Kok, wilde van tevoren de vragen weten. 'We hebben tegen haar gezegd: ''Laat ons maar. Als wij beloven dat er geen valkuilen komen, dan komen die ook niet.'' Na afloop was ook Kok ervan overtuigd dat het zonder voorgesprekken net zo was gegaan.'

D E Haagse journalistiek achten zij minder hoog dan de sportjournalistiek. Barend: In Den Haag dien je je aan erecodes te houden. Dat doet bijna iedereen. En dan durven diezelfde Haagse journalisten met dédain over de sportjournalistiek te praten.'

Bij de commerciële omroep weten Barend en Van Dorp zich geplaatst tegenover een overmacht aan wedstrijdbeelden van de publieke omroep. Vrijwel elk evenement is in handen van Studio Sport. Het duo beweert 'voor geen goud' te willen ruilen met de NOS-collega's. 'Heb jij de laatste jaren nog een primeur gezien bij Studio Sport?', vraagt Van Dorp. 'Die zenden alleen nog maar wedstrijden uit en hebben geen tijd meer voor achtergronden. Alleen maar agendawerk. Het tennistoernooi in Rosmalen, het EK Hockey, veldrijden, en dan naar grasbaanraces in Smilde. Dat is toch vreselijk? De redacteuren van Studio Sport zitten met grote wallen onder de ogen in het vliegtuig, op weg naar het volgende evenement.'

Bij het komende WK poogt de KNVB de pers enigszins op afstand te houden; journalisten is gevraagd de spelers niet buiten de persconferenties lastig te vallen.

Barend en Van Dorp begrijpen dat wel. 'In extremis hebben pers en spelers elkaar niet nodig', stelt Barend. 'Maar je kunt het elkaar wel makkelijker of moeilijker maken. Als wij geen enkele medewerking zouden krijgen, dan maken we het hun lastiger. Bij een training achter gesloten deuren hingen we in het verleden bij wijze van spreken met een helikopter er boven. Nu zeg je: jullie werken met ons mee, dan laten we die training voor wat het is. Tenzij het natuurlijk om een grote wedstrijd gaat.'

Begrip is er ook voor de weigering van Davids om met de pers te praten. Sommige donkere spelers spiegelen zich aan basketballer Dennis Rodman die weigert zich aan de blanke NBA-regels te houden, legt Barend uit. 'Ik kan me dat wel voorstellen. Wie wil er nou een rolmodel zijn?'

Volgens het duo mag de Nederlandse sportpers zijn zegeningen tellen met spelers als Ronald de Boer en Clarence Seedorf. Het wordt 'hier gewoon gevonden om met deze Frank Sinatra's van het voetbal zonder restricties te spreken. In Engeland staan er twintig perschefs voor. En als Davids niet wil praten, is dat zijn recht. Het is goed dat Hiddink hem daarin vrij laat. Pers is bijzaak. Voetbal is hoofdzaak.'

Fokke Obbema

Ronald Ockhuysen

Meer over