EU-top wijkt uit naar tent

Vandaag opent minister Blok in Amsterdam het voor het EU-voorzitterschap opgeknapte gebouw 27E. Al bleek dat te klein. Europa moet het nu doen met een tent.

Kirsten Hannema
De opgeleukte evenemententent op het Marineterrein in Amsterdam, waarin Nederland als voorzitter van de EU zijn gasten zal ontvangen. Beeld Ossip van Duivenbode
De opgeleukte evenemententent op het Marineterrein in Amsterdam, waarin Nederland als voorzitter van de EU zijn gasten zal ontvangen.Beeld Ossip van Duivenbode

Al is 2016 nog maar net begonnen, het Nederlandse voorzitterschap van de EU geldt nu al als een politiek hoogtepunt. Architectonisch is het helaas een dieptepunt: architectuurland Nederland ontvangt de buitenlandse gasten namelijk in een veredelde tent.

Tijdens het Nederlandse voorzitterschap vinden formele vergaderingen van de Europese ministers plaats in Luxemburg en Brussel, maar er worden ook bijeenkomsten in eigen land georganiseerd: in totaal 135 met bijelkaar 17.500 deelnemers. De ministeriële vergaderingen vinden plaats in het Amsterdamse Scheepvaartmuseum, de ambtelijke op het naastgelegen Marineterrein, in het zogenoemde Europagebouw: een mobiel gebouw zoals wel wordt gebruikt voor festivals en vluchtelingenkampen. Praktischer had premier Rutte - voorvechter van het pragmatisme - het zich niet kunnen wensen. Maar is dat inderdaad wat Nederland hiermee wil uitstralen?

Aanvankelijk was het idee een aantal vergaderlocaties in te richten in de voormalige marinegebouwen, waaronder Gebouw 27E, dat door Bureau SLA fraai is gerenoveerd. Wie oplet, herkent in de nieuwe houten zonwering rond de ramen de Europese vlaggen - een knipoog naar het voorzitterschap. Maar het gebouw bleek niet groot genoeg en beschikte niet over de benodigde faciliteiten. Ondertussen groeiden de zorgen over de naderende deadline en de kosten die het voorzitterschap met zich meebrengt. Uiteindelijk lijken snelheid en zekerheid leidend te zijn geweest bij de keuze voor de Limburgse firma Neptunus, 'dé specialist in tenten voor evenementen'. 'De nieuwe soberheid' is het eufemisme dat de organisatie gebruikt voor deze containerarchitectuur, maar zelf moet zij geschrokken zijn van de aanblik die de grijzige gevels bieden.

Koektrommels en kraanwater

In tegenstelling tot de standaardarchitectuur van het Europagebouw, zijn de geschenken die delegatieleiders en ministers - zoals gebruikelijk - meekrijgen speciaal voor deze gelegenheid ontworpen door Studio Roderick Vos. Zijn cadeauserie bestaat uit wijnglazen, een kandelaar, tulpenvaas, boeklampje, theepot, tafellaken, koektrommel en rood-wit-blauwe chocolade; allemaal vormgegeven in de typische Dutch Designstijl. Ook ontvangen bezoekers een Dopper - de momenteel zo populaire fles met gekleurde dop - die zij zelf met oer-Hollands kraanwater kunnen vullen bij een van de tappunten in het Europagebouw.

Daarom werd het jonge architectenbureau DUS erbij gehaald. Vorig jaar was het wereldnieuws, toen president Obama in Amsterdam grote belangstelling toonde voor het grachtenpand dat door het bureau wordt ge-3D-print.

Zij hebben de entree van het gigantische paviljoencomplex opgeleukt met ge-3D-printe gevels, waarin zitbanken zijn ingebouwd. De gevels dragen bij aan de duurzaamheid die het gebouw - met zonnepanelen - moet uitstralen; het bioplastic waarvan ze gemaakt zijn kan, als het voorzitterschap op 30 juni eindigt, in de versnipperaar en tot iets nieuws 3D-geprint worden. Het (gehuurde) gebouw zelf wordt dan gedemonteerd en elders hergebruikt.

Studio Edward van Vliet, een van de bekende Dutch Designers, is verantwoordelijk voor het interieur, dat wordt gedomineerd door standaardbinnenwanden en systeemplafonds. Het thema van zijn ontwerp is 'exploring' en vat Hollandse clichés samen in een moderne vormgeving. We zien een 'Delfts blauwe' vloerbedekking, plafonds met een Hollandseluchtenprint en er staan vitrinekasten gevuld met porselein uit de 17de eeuw, met daartussen hedendaags glaswerk. Op de gangen en vergaderzalen hangen portretten van bekende Nederlanders, door Nederlandse fotografen als Koos Breukel, Erwin Olaf en Vivianne Sassen: van Willem-Alexander en Wim Kok tot Rem Koolhaas en Eva Jinek.

In Gebouw 27E zijn Europese vlaggen te herkennen. Beeld Milad Pallesh
In Gebouw 27E zijn Europese vlaggen te herkennen.Beeld Milad Pallesh

Teleurstellend als de architectuur van het Europagebouw is, vormt het EU-voorzitterschap toch een mooie aanleiding het Marineterrein te bezoeken. Want de opening van het vergadercomplex valt samen met de oplevering van een herontwikkeling elders op het terrein. Vandaag openen de Amsterdamse burgemeester Van der Laan en minister Blok (Wonen) ook de voetgangers/fietsbrug over de Dijksgracht.

In tegenstelling tot de standaardarchitectuur van het Europagebouw, zijn de geschenken die delegatieleiders en ministers - zoals gebruikelijk - meekrijgen speciaal voor deze gelegenheid ontworpen door Studio Roderick Vos. Zijn cadeauserie bestaat uit wijnglazen, een kandelaar, tulpenvaas, boeklampje, theepot, tafellaken, koektrommel en rood-wit-blauwe chocolade; allemaal vormgegeven in de typische Dutch Designstijl. Ook ontvangen bezoekers een Dopper - de momenteel zo populaire fles met gekleurde dop - die zij zelf met oer-Hollands kraanwater kunnen vullen bij een van de tappunten in het Europagebouw.

Marineterrein

Het Marineterrein ligt op het eiland Kattenburg, ten oosten van het Centraal Station. Het terrein was vanaf 1655 in gebruik bij de admiraliteit van Amsterdam en haar opvolger de Koninklijke Marine. Tot voor kort was het een vage vlek op Google Maps: het terrein was geheim gebied, en werd onder meer gebruikt als schuilplaats voor Ayaan Hirsi Ali en Geert Wilders.

Vanwege bezuinigingen besloot het ministerie van Defensie in 2011 het terrein over te dragen aan het rijksvastgoedbedrijf. Het Bureau Marineterrein Amsterdam is door het rijk en de gemeente aangesteld om het terrein stapsgewijs te herontwikkelen. Een deel van het terrein wordt nog gebruikt door de marine, een deel is inmiddels toegankelijk voor publiek.

Meer over