BesprekingMax Havelaar - Graphic Novel

Er was al een film en een toneelbewerking en nu is Max Havelaar er in stripvorm

null Beeld

Tekenaar Eric Heuvel laat onverbloemd de wantoestanden zien waarover Multatuli zich zo boos maakte in Max Havelaar – De graphic novel.

‘Ik wil gelezen worden! Ja, ik zal gelezen worden!’ Dat roept een opgewonden Multatuli in zijn eigen roman Max Havelaar, of de Koffi-veilingen der Nederlandsche Handel-Maatschappy, waarvan de eerste druk in 1860 verscheen. Inmiddels is het boek in meer dan 140 talen uitgegeven, dus de auteur kan gerust zijn. Wat heet: vanaf mei werd Mutatuli’s Max Havelaar – De graphic novel als feuilleton zelfs voorgepubliceerd in het stripblad Eppo, en vanaf deze week ligt het als boek in de winkel.

null Beeld Rob van Bavel
Beeld Rob van Bavel

In 2020 is het tweehonderd jaar geleden dat Multatuli, de grootste en meest geëngageerde schrijver van de 19de eeuw, als Eduard Douwes Dekker ter wereld kwam. Dat moet worden gevierd en daarom werd in februari in de Nieuwe Kerk te Amsterdam door koning Willem-Alexander al een nationaal monument voor de schrijver onthuld. Sinds 1975 bestaat er een aan Multatuli gewijd museum, dat is gevestigd in zijn geboortehuis in de Korsjespoortsteeg in Amsterdam. Boekhistoricus Jos van Waterschoot was hier tien jaar conservator en dat maakt hem bij uitstek geschikt om het scenario te schrijven voor Multatuli’s Max Havelaar – De graphic novel.

Van Waterschoot beheert tegenwoordig de boeken- en stripcollecties van de Universiteitsbibliotheek in Amsterdam en is ook recensent voor het blad Stripnieuws. De tekenaar die zijn scenario mocht visualiseren is Eric Heuvel, die eerder het stripboek De terugkeer maakte, waarin de onafhankelijkheidsstrijd in Nederlands-Indië centraal staat. Ook hij is in zekere zin dus vertrouwd met de materie: wantoestanden in de overzeese koloniën, waar ‘de Javaan’ wordt ‘mishandeld en uitgezogen’. Multatuli maakte zich daar zeer boos om, en Eric Heuvel laat onverbloemd zien waarom, bijvoorbeeld op de bladzijden waar het gruwelijke verhaal van Saïdjah en Adinda wordt verteld.

null Beeld Rob van Bavel
Beeld Rob van Bavel

Deze stripversie is bepaald niet de eerste poging om de roman naar een andere kunstvorm te tillen. In 1976 verfilmde Fons Rademakers de Max Havelaar met acteur Peter Faber in de titelrol, en regisseur Ger Thijs kwam in 2005 met een toneelbewerking. Ook Multatuli’s andere grote roman Woutertje Pieterse is al eens door een tekenaar onder handen genomen, door de Jan Kruis van Jan, Jans en de kinderen, maar dan meer als geïllustreerd verhaal dan als strip.

De nu verschenen graphic novel wordt op 5 november via een videoverbinding aangeboden aan Ingrid van Engelshoven, minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen. Zij zal in haar nopjes zijn met het dikke dossier achter in het stripboek, waar Jos van Waterschot al zijn kennis mag spuien over ‘De schrijver en zijn boek’. Plechtig schrijft hij: ‘Max Havelaar is niet zomaar een boek. Het laat zien dat je eerlijk moet zijn, als land tegenover mensen in andere, armere landen. Maar ook als mens ten opzichte van andere mensen en jezelf.’

Het is een beetje jammer dat er niets is gedaan met het befaamde pak van Sjaalman waar Multatuli zijn roman mee opent, een lange lijst ideeën voor essays. Zoals: ‘Over de onzedelijkheid van het hengelen.’ Daar kun je beslist iets stripachtigs bij maken...

Eric Heuvel (tekeningen) en Jos van Waterschoot (tekst): Multatuli’s Max Havelaar – De graphic novel. inkleuring van Roberto Burgazolli. Uitgeverij L; 120 pagina’s; € 22,99.

Verstripping

Literaire meesterwerken verstrippen gebeurt al sinds de jaren vijftig. In de reeks de reeks Illustrated Classics werden beroemde boeken uit de wereldliteratuur vertaald in woord en beeld. Later stortte Dick Matena zich op De avonden van Gerard Reve, Kees de jongen van Theo Thijssen, Kaas van Willem Elsschot en Kort Amerikaans van Jan Wolkers. Milan Hulsing bewerkte De aanslag van Harry Mulisch en Peter van Dongen koos Familieziek van Adriaan van Dis. Nieuwste loot aan deze boom: de verstripping van Grote verwachtingen van Dickens, met tekeningen van Jack Noel.

Meer over