Engelsen zijn op zoek naar een eigen symbool

Is het portret van Hendrik VIII hét symbool van Englishness? Of is het de dubbeldekker? Of anders de controversiële vossenjacht misschien?...

Buitenstaanders denken vaak te weten wie de Engelsen zijn.Maar de Engelsen zelf niet. Geen volk worstelt zo met zijn eigenidentiteit als de Engelsen. Elke week verschijnt er wel een boekover 'wie we zijn'. In tegenstelling tot de Welsh en de Schottenhebben de Engelsen geen eigen volkslied (hoewel Land of Hope andGlory en Jerusalem wel worden gebruikt), geen eigen parlement engeen eigen aartsvijand die de natie verenigt (hoewel de Fransengraag proberen die positie te verwerven).

De regering van premier Tony Blair vindt het gebrek aannationale identiteit voor de Engelsen nu ook haar probleem. Eris door het ministerie van Cultuur één miljoen ponduitgetrokken om twaalf objecten te kiezen die het volkskarakterhet best tot uitdrukking brengen.

In een advieslijst van de regering zelf staat het fameuzeportret van Hendrik VIII uit de National Portrait Gallery nummeréén. Maar het portret is geschilderd door de Duitser HansHolbein. En de Tudor-koning was bepaald geen voorbeeldigeEngelsman. Hij had zes vrouwen, er kleefde bloed aan zijn handenen hij liet bij zijn dood een verdeeld land en een verscheurdekerk achter.

Tweede op de lijst staat het kopje thee, maar dat iseigenlijk afkomstig uit India. Derde op de voordracht zijn depoppenkastfiguren Punch & Judy (Jan Klaassen en Katrijn),maar die schijnen Italiaanse wortels te hebben. Verder staan opde officiële lijst het controversiële, eigentijdse standbeeldAngel of the North, het schip SS Empire Windrush dat in 1948vijfhonderd immigranten vanuit het Caribisch gebied naar Engelandbracht, de duizenden jaren oude steenkringen van Stonehenge, hetboek Alice in Wonderland, de FA Cup en de eind vorig jaar uit deroulatie genomen Routemaster-dubbeldekker.

De rode telefooncel staat er echter niet bij, net zo min alsde vlag met het rode Sint-Joriskruis, de middeleeuwse kathedraalvan York en de apple crumble. Maar het volk heeft demogelijkheid gekregen om de lijst van twaalf op een website vande regering aan te vullen en vervolgens, heel democratisch, debeste te kiezen.

Volgens staatssecretaris van Cultuur David Lammy moet dewebsite de Engelsen helpen aan een symbool 'dat hun persoonlijkeen nationale identiteit weergeeft'. Tot nu toe verloopt deverkiezing chaotisch. De website is al bijna gecrasht doorlobbyisten die de door de Labourregering verboden vossenjacht tothet nationale Engelse symbool willen bombarderen.

En dan is er nog een Schot die roet in het eten heeftgegooid. Minister van Financiën Gordon Brown - want degedoodverfde opvolger van premier Blair is de schuldige - vindtnamelijk juist dat het patriottisme moet worden bevorderd met eensymbool van Britishness. Hij wil een vrije dag invoeren waaropSchotten,Welsh en Noord-Ieren samen met de Engelsen hun Britseidentiteit benadrukken. De Fransen hebben hun Quatorze Juillet,de Amerikanen hun Independence Day en de Nederlanders hunKoninginnedag, maar de Britten hebben volgens hem niets. Alsmogelijke datum voor Britain Day zijn 8 mei (bevrijdingsdag) enRemembrance Sunday (de dodenherdenking op de eerste zondag na 11november) geopperd. Op die dag zou iedereen de Union Jack moetenuitsteken, zodat de Britse vlag niet kan worden gekaapt door rechtse extremisten.

Volgens Brown is zijn voorstel geen verkiezingsstunt. Hijvindt een nationale feestdag een noodzaak in een wereld waarinalle mensen dezelfde kleren dragen, dezelfde films zien en naardezelfde muziek luisteren en waar de dienst steeds meer wordtuitgemaakt door internationale instanties als de VN, de WHO, hetIMF en de EU.

Brown - veel meer Atlanticus dan Europeaan - vindt eenBritse feestdag een betere manier om de nationale identiteit uitte drukken dan een symbool, dat al gauw met een bepaalde groepis verbonden. Hij wijst op Frankrijk, waar het establishment deverschillen tussen etnische groepen probeert te onderdrukken meteen verbod op het dragen van een hoofddoek op school. Deze vanbovenaf opgelegde identiteit heeft in zijn ogen geleid tot derellen in de Parijse voorsteden, waar in november in twintignachten negenduizend auto's in brand werden gestoken.

Daarom mag er geen individueel object tot nationaal symboolworden uitgeroepen maar moet de identiteit worden uitgedragenmet iets waarvan iedereen geniet: van Brick Lane en Brixton totCornwall en de Highlands. Een vrije dag zou zelfs de vossenjachtvan de mannen te paard in hun rode jasjes naar de tweede plaatsverdringen. Maar of zo'n nationale feestdag deze verkiezingenecht gaat winnen, staat nog te bezien.

Meer over