Film

Enfant Terrible slaagt erin de beklemmende aantrekkingskracht van Rainer Werner Fassbinder over te brengen ★★★☆☆

Met zijn vormgeving en stijl geeft regisseur Oskar Roehler de film een manische energie, die gek genoeg niet aanstekelijk werkt.

Oliver Masucci als Rainer Werner Fassbinder in Enfant Terrible. Beeld
Oliver Masucci als Rainer Werner Fassbinder in Enfant Terrible.

Rainer Werner Fassbinder was geen lieverdje. Dat is een understatement, zoals ook de woorden ‘rebels’ en ‘controversieel’ eigenlijk tekortschieten als het om de Duitse film- en theaterregisseur gaat. Fassbinder (1945-1982) was in alle opzichten bovenmaats: hij was krankzinnig productief, gebruikte grote hoeveelheden drank en drugs, versleet talloze minnaars en stak als een kettingroker de lont in een relletje als het vorige nog niet was uitgedoofd.

Daarbij maakte hij veelgeprezen films als Angst essen Seele auf (1973), Die Ehe der Maria Braun (1979) en Die Sehnsucht der Veronika Voss (1982), maar liet hij ook een spoor na van emotionele vernieling. Na zijn dood op 37-jarige leeftijd kwamen steeds meer verhalen naar buiten over geestelijk en fysiek misbruik. Twee van zijn geliefden bracht hij tot zelfmoord.

In zijn biopic Enfant Terrible doet de Duitse filmmaker Oskar Roehler (Die Unberührbare, Elementarteilchen), een groot bewonderaar van Fassbinders werk, geen poging hem sympathiek af te schilderen. Hoofdrolspeler Oliver Masucci portretteert Fassbinder van begin af aan als een geniaal monster, bezeten van zijn ideeën over film en theater en nauwelijks geïnteresseerd in het gevoelsleven van de mensen die hij met zich meesleurt.

Voor de vormgeving en stijl liet Roehler zich inspireren door Fassbinders toneelvoorstellingen en zijn meer toneelmatige speelfilms. De decors zijn van beschilderd karton, de acteurs zetten hun spel dik aan en alle scènes zijn binnen opgenomen – alsof er buiten de fictie geen echte wereld bestaat. Het kunstmatige wordt nog verder opgevoerd door de manier waarop het scenario van Klaus Richter van de hak op de tak springt. Als een wervelwind voert het verhaal door Fassbinders drukste periode, de jaren zeventig.

Het geeft de film een manische energie, die gek genoeg niet aanstekelijk werkt. Integendeel: na de zoveelste bittere ruzie op de set, de volgende première en de volgende verliefdheid slaat de vermoeidheid toe. Roehler wil maar één register gebruiken, dat hij ook oplegde aan zijn acteurs. Steeds opnieuw loopt Masucci te vloeken, met zijn buik naar voren en zijn hand in zijn broek. Het wordt op den duur een ondankbare rol.

Toch is Enfant Terrible niet helemaal een mislukt experiment. Roehler slaagt er wel in de beklemmende aantrekkingskracht van Fassbinder over te brengen. Met zijn vaste clique van acteurs en andere vrienden, die hem in al zijn sadisme maar laten begaan, lijkt hij haast een sekteleider. Een narcist die niet alleen grote praatjes verkoopt, maar ook het talent heeft om ze waar te maken. Aan visie ontbrak het hem nooit.

‘Zo is de wereld niets dan stront’, laat Roehler Fassbinder zeggen. ‘Allemaal hufters, en ik de überhufter.’

Enfant Terrible

Biopic

★★★☆☆

Regie Oskar Roehler.

Met Oliver Masucci, Hary Prinz, Katja Riemann.

134 min., in 14 zalen.

Meer over