EN ALLE VADERS ZEGGEN YO

Papa's - dat is het thema van de compositiewedstrijd voor kinderen die het Nederlands Blazers Ensemble organiseert. Mini maestro's over hun vader....

De meneer bij de ingang van Muziekcentrum Vredenburg dacht gewoon doorte kunnen lopen. Maar de dame van de kassa heeft daar andere ideeën over.Verbazing. 'Het was toch: Alle papa's gratis?'

'Jaaah, maar alleen op vertoon van twee kinderen.' En laat hij er noumaar één bij zich hebben. Dat wordt een kaartje kopen voor het concert.

Frans Zoon uit Wageningen mag echter fluitend doorlopen. Die heeft zijntoegangsbewijzen in tweevoud en blakende gezondheid bij zich: zijn zonenThijs en Pepijn.

En dan is er nog dochter Jet (17). Maar die bevindt zich ergens in decatacomben van het Utrechtse Muziekcentrum in nerveuze afwachting van definale van de jaarlijkse kindercompositiewedstrijd van het NederlandsBlazers Ensemble. Een combinatie van jong compositietalent en de leden vanhet Jong NBE die een familieconcert geven. Het is de opmaat voor hetnieuwjaarsconcert waar de winnaars hun compositie live op tv mogen latenhoren met het reguliere NBE gezelschap. Jet is met elf anderen uitverkoren.

Na thema's als Later (vorig jaar) en Mama's, (het jaar daarvoor) wordtdit keer vaders lof bezongen en verklankt. Stof genoeg. Want vadersschitteren in een breed spectrum van held tot klootzak. Er is de vader dievoetbalt, de vader die helpt met huiswerk, er is de vader die er helemaalniets van snapt, terwijl God de vader juist weer alles weet. Papa isuniverseel. 'Habemus Papam' zegt het programmaboekje, en zo is het maarnet.

Jets papa zoekt intussen in Vredenburg een mooi plekje in de zaal. 'Niet te dicht bij het podium want dat vindt Jet misschien niet leuk.' Ende muzikale familie Zoon vleit zich met gevolg over twee rijen in de grotezaal van Vredenburg. Vader Frans (trompet) en moeder (dwarsfluit en zang) en de broers Thijs (drums) en Pepijn (trombone).

Gefluister terzijde van de pater familias: 'Pepijn is vorig jaar ook totde finale gekomen hier in Utrecht. Jet heeft toen gezegd dat ze hem ditjaar een poepie zou laten ruiken.' Puberzoon kijkt quasi verstoord om. Derest van de supportersgroep - schoolvriendinnen, een schoolmentor, een oma- vullen de rij. 'En kijk daar, daar beneden zit haar muzieklerares.'Vanuit de diepte zwaait een hand uitbundig naar vak Z.

Er heerst de spanning van een schooluitvoering in het kwadraat.

Want wat er straks op het podium zal staan, is de keur aan jongcomponerend Nederland. De uiteindelijke selectie uit zo'n honderdinzendingen die het blazersensemble aan het eind van de zomervakantiebinnenkreeg. In de eerste ronde mocht de helft zijn stuk op een openbareuitvoering op een regionale muziekschool laten horen, waarna uiteindelijkweer de helft met een coach en een arrangeur aan de slag ging om alles voorhet muziekgezelschap op papier te zetten. Het resulteerde uiteindelijk in24 jonge talenten die op de familieconcerten/halve finales in Haarlem,Groningen, Enschede en Tilburg lieten horen hoe ze papa muzikaalverhapstukt hadden.

En er was nogal wat te verhapstukken aan Jets stuk. Ja, vlak voor hetconcert na de laatste repetities is ze tevreden over de uitvoering. Maarhaar Zooi op zolder had nogal wat voeten in de aarde. Zonder dat ze zichdaar bewust van was, had de componiste driekwartsmaten en achtstematen metelkaar afgewisseld. 'Ik weet eigenlijk niets van muziektheorie en speelaltijd op gevoel. Bij de eerste repetities met het ensemble zat ik nogalte modderen en liep het in de soep. Ik heb samen met componist ClaudiaRumondor het arrangement aangepast en we hebben veel aan de overgangengewerkt. Ritme en tempo en zo.' Zenuwachtig? Tuurlijk zenuwachtig. 'Maarik ben al blij dat ik zover gekomen ben.'

Twaalf jaar lang wijdt het Nederlandse Blazers Ensemble vanaf dezomervakantie tot het eind van het jaar tijd aan schoolkinderen. Waarom?Artistiek leider/hoboïst/papa Bart Schneemann kijkt verbaasd. Het is nietmeer dan vanzelfsprekend, toch. 'Omdat klassieke muziek het hard nodigheeft om te worden verbreed. Het is goed om de ramen open te zetten.'

Puur idealisme is het. Net zoals die stukken die het ensemble gaatspelen met musicerende vluchtelingenvaders. Willen ze het mensonterendeasielzoekersbeleid mee belichten. Let wel, dat soort dingen doen ze al langvoordat hogere idealen per decreet door voormalig staatssecretaris Van derPloeg - allochtonen en kinderen eerst - werden afgekondigd.

Het werd trouwens ook hoog tijd dat dat cerebrale sfeertje rond hetcomponeren er aan moest geloven. Schneemann: 'Pas in de 20ste eeuw heefthet die elitaire pretentieuze vorm gekregen. Vanaf de 18de tot ver in de19de eeuw maakte componeren gewoon onderdeel uit van de algemeneopvoeding.' En ach, het hoeven geen huzarenstukjes te zijn. 'Componeren isook dit', en Schneemann improviseert ter plekke een percussiestuk voortien vingers en foyertafel.

Dat de wedstrijd in de loop der jaren een bescheiden kweekvijver isgebleken, is mooi meegenomen. Schneemann somt even op. Er was destijds eenJoey Roukens wiens stukken al door diverse gezelschappen zijn uitgevoerd,een Claudia Rumondor die in 2001 de eerste prijs voor compositie bij hetPrinses Christina Concours won en dan het enorme talent Peter Vigh dat nubij componist Theo Loevendie aan het Amsterdamse conservatorium studeert.'Als er dit jaar weer zo'n groot musicus uit voorkomt, prima. Maar hetprimaire doel is altijd het eigene van het kind in zijn muziek teontdekken.'

Dat leidt in Vredenburg tot hip hop van W-Dre (13), die al rapt sindsgroep zes van de basisschool en de hele zaal weet mee te krijgen. De ietste uitbundig meezwaaiende armen van een vader in het publiek wordengetemperd door een waakzame puberdochter. Monique Verhoef (14) levert eenstaaltje eigenzinnig expressionisme. Een meisje met wild haar laat ledenvan het Jong NBE blazen en sissen als katten, laat een hobo een sirenenabootsen en meandert daar zelf met haar sopraanblokfluit doorheen.

Microfoons moeten worden verlaagd of pianokrukken verhoogd. Er is eengevoelig pianoliedje, een briljante 17-jarige pianist die Chopin als papaheeft geadopteerd, jazz en nog meer rap. In de compositie van MathieuBakker (17) en Myr Diepstraten (17) wordt zoete papa nu eens nietbewierookt maar krijgt hij bijtend realisme op een beat geserveerd: 'Datje alles voor me betaalt wil nog niet zeggen dat je van me houdt.' En allevaders zeggen yo.

Als Jet aan de beurt is met haar Zooi op zolder - 'omdat mijn vadershoofd vol zit met werk, muziek en klusjes' - leunt Frans Zoon naar voren.Zonnige folkfusion op harmonica ontvouwt zich waarin het thema steeds ineen andere gedaante terug komt. Het ritme verschuift voortdurend maardesondanks blijft het zwieren en meeslepen.

In de foyer van Vredenburg gaat na afloop opluchting vergezeld van frismet een rietje. Of ze een kans maakt? Jet glimlacht bescheiden. 'Misschienomdat de jury een harmonica wel een apart instrument vindt.'

Frans Zoon die op genereuze afstand Jet en haar vriendinnen beziet,merkt op dat ze een beetje losser was gekomen. 'Alleen verzoop het geluidvan de harmonica zo nu en dan. Dat kan wel wat beter.' En Schneemann vindtze allemaal geweldig. Concurrentiedrift? Is er niet. Jaloezie? Ben je gek.

Wat er wel is: een enorme push voor kinderen die vaak niet eensoverwegen zelf muziek te maken. 'Het is toch raar. We geven ze klei,kleurpotloden en vingerverf maar geen instrumenten. Dat onderdeel vancreativiteit is verdwenen.'

Ook vaak aanwezig: ouders wier liefde overstroomt in bemoeizucht. Vorigjaar nog heeft hij een onmogelijke moeder onder valse voorwendselen uitwinkelen gestuurd.

Maar als de chemie er is, bloeien er mooie dingen. Elk jaar zijn er weleen paar die uiteindelijk compositie kiezen op het conservatorium. EnSchneemann weet dat dit jaar een pianojongen en pianomeisje elkaar hebbengevonden in een romance voor quatre mains. Er is al een schnabbel op komst.

Als Schneemann uiteindelijk in de foyer de winnaars bekend maakt, komeneerst nog wat appels en peren voorbij, de verzuchting dat eigenlijkiedereen op het nieuwjaarsconcert zou moeten spelen en dan de namen van dewinnaars. Jet behoort tot de gelukkigen.

Oma Lies moet worden gebeld en wangen moeten bezoend. Op de vraag hoeze dit glorieuze moment ondergaat, geeft de jonge componiste hetstandaardantwoord uit het puberhandboek voor verlegenmakende situaties: zeglimlacht en haalt haar schouders op. Vader Zoon is trots en bescheiden alshij vertelt over Jets optredens: elke eerste zondag in café de Zaaier.Maar dan wint de zorg het weer. 'We moeten nog wel iets aan de versterkingdoen.'

Meer over