Eindelijk een handzaam boek over de bezetting

Ad Van Liempt

In 1989, jaren na het voltooien van zijn grote werk Het Koninkrijk in de Tweede Wereldoorlog, zei historicus Loe de Jong dat hij nog één belangrijk voornemen had: hij wilde een samenvattend boek schrijven over de bezettingsperiode, een boek van 500 bladzijden. 'Want je kunt van toekomstige studenten niet verwachten dat ze die hele plank boeken van mij gaan lezen.' Een zware hersenbloeding dwarsboomde De Jongs plan. Het lijkt erop dat dat boek nu toch verschenen is: emeritus hoogleraar Duitse geschiedenis Frits Boterman schreef Duitse daders en dat komt heel aardig in de buurt van wat De Jong beoogde.

Niet helemaal natuurlijk: De Jong zou ook de voorgeschiedenis en het naspel van de oorlog hebben behandeld en zou ook de oorlog in het Verre Oosten hebben meegenomen. Boterman doet dat niet: hij beschrijft hoe het bezettingsregime de jodenvervolging en de nazificatie van Nederland organiseerde en daarmee Hitlers belangrijkste doelstellingen realiseerde. Hij heeft geen nieuw archiefonderzoek verricht, maar wel de vele tientallen boeken over de Duitse bezetting doorgenomen. Daardoor ontstaat er een beeld dat voor velen toch veel nieuws zal bevatten, gebaseerd op zowel De Jongs geschiedschrijving als het moderne onderzoek.

De studenten kunnen hun borst nat maken: hun wacht een boek met een extreem hoog informatief gehalte, zonder anekdotiek of dagboekquotes, maar met scherpe analyses over de manier waarop de nazi's Nederland in hun greep kregen. En met 1.704 noten, die verwijzen naar al die boeken die samen dat verhaal vertellen waarvan één ding vaststaat: hoe meer je ervan weet, hoe minder je ervan begrijpt.

undefined

Meer over