Eerlijke James heeft soulvolle, lekkere stem

José James..

Koen Schouten

AMSTERDAM Nadat José James vanuit Minneapolis naar New York was verhuisd om zijn zangcarrière van de grond te krijgen, raakte hij gedesillusioneerd. Het wilde niet lukken, hij gaf er de brui aan. Drie jaar zong James niet. Zijn eigen vriendin wist niet eens dat hij het kon. Toen ze hem op een dag hoorde zingen was ze verbluft en spoorde ze hem aan de muziek weer op te pakken.

In 2006 deed James mee aan de London Jazz Competition. Zijn optreden ging niet zo goed, maar hij was er in de gelegenheid een e.p. te overhandigen aan de gerenommeerde dj Gilles Peterson, die Europa eerder trakteerde op de sublieme deathjazz van het Japanse Soil & Pimp. Nu is José James de nieuwste aanwinst van Petersons label Brownswood. Eind deze maand verschijnt de cd The Dreamer.

En vrijdag stond de bijna 30-jarige zanger voor de tweede keer in korte tijd in de kleine zaal van Paradiso. Een tenger mannetje met een pet en een T-shirt, duimring en hiphop-achtige gebaartjes. En een waanzinnig lekkere stem.

José James grijpt naar een traditie die bijna uitgestorven leek: soulvolle mod jazz uit de jaren zestig en zeventig, ten tijde van de opkomst van het zwarte bewustzijn. Zijn diep donkerbruine en tegelijk flexibele bariton doet denken aan Gil Scott-Heron en Terry Callier. James gebruikt hem in relaxte ingetogen nummers vol onderhuidse energie, met korte effectieve uitbarstinkjes. Er komt een compositie van jazzheld Roland Kirk voorbij, en pakkende eigen stukken met hetzelfde soort lichtvoetige souljazzgrooves waar de hiphop uit is ontstaan.

James improviseert in zijn timing en in scats zonder een moment gekunsteld te klinken. Je kunt je voorstellen dat hij soms heeft moeten worstelen om er te komen. Hij stelt zich kwetsbaar op, vaart niet op routine of een dichtgetimmerde show. Als hij zijn dag niet heeft of zijn band steunt hem niet, dan zou de muziek makkelijk in elkaar kunnen storten.

Vrijdag ging het als een speer. Hij improviseerde met de invulling van de nummers waardoor je vol spanning de musici kon horen zoeken en vinden. De open, eerlijk aanpak van James maakt hem tot één van de leukste zangers van dit moment.

Erg belangrijk was de rol van de jonge Nederlandse pianist Gideon van Gelder, die tijdens de Europese tournee deel uitmaakt van de band. Zijn alertheid tilde de muziek naar een hoger plan. Van Gelder speelt met aanstekelijke durf. Hij levert voortdurend ideeën, soms virtuoos maar even vaak doeltreffend simpel.

Weinig pianisten hebben zo’n herkenbare eigen klankkleur. Op de Fender Rhodes en op de oude staande piano van Paradiso kwam die mooi uit de verf. Van Gelder speelt onder meer met Benjamin Herman en Hans Teeuwen, ook zijn spel bij James doet uitzien naar nog veel meer bands met hem achter de toetsen.

Koen Schouten

Meer over