Een stadje in de greep van wraak

Wellicht is Grisham zelf ook tot die conclusie gekomen, en heeft hij daarom besloten Het laatste jurylid te situeren in het dorpje waar ook zijn debuut De Jury zich afspeelde: Clanton in Mississippi. Net als in dat boek wordt Clanton ook dit keer (het verhaal speelt in het begin van de jaren zeventig) opgeschrikt door een brute verkrachtingszaak. Alleen overleeft het slachtoffer het dit keer niet. Rhoda Kassellaw, een aantrekkelijke jonge weduwe, wordt voor de ogen van haar kinderen neergestoken nadat ze haar aanvaller heeft herkend.

Deze wordt niet veel later door de politie aangehouden nadat hij met zijn auto van de weg is geraakt. Het is Danny Padgitt, telg uit een beruchte clan van outlaws die de streek al jaren terroriseren vanaf hun uitvalsbasis: een nabijgelegen eiland. Ze verdienen hun geld met de bomenkap en het stoken van illegale whiskey, en aan de wet laten ze zich - met dank aan de corrupte sheriff - nooit veel gelegen liggen.

Dit keer zijn de bewijzen echter te overstelpend, en kan zelfs de sluwe advocaat van de familie niet voorkomen dat Danny door een jury in Clanton schuldig wordt bevonden. Alleen over de strafmaat bestaat onder de juryleden onenigheid. Na veel gedelibereer ontsnapt Padgitt aan de doodstraf, en komt hij ervan af met levenslang. Een straf die in Mississippi feitelijk neerkomt op zo'n tien jaar. Voor hij achter de tralies verdwijnt, zweert Danny de juryleden dat hij wraak zal nemen, en die dreiging hangt als een schaduw over de rest van het boek.

Ook het leven van de hoofdpersoon, de 23-jarige journalist Willie Traynor, zal de komende tien jaar in het teken staan van de naderende vrijlating van Danny Padgitt. Willie, een gesjeesde student uit Memphis met een rijke grootmoeder, was net voor de moord de trotse nieuwe eigenaar geworden van het plaatselijke krantje: de Ford County Times. Padgitt is mede dankzij zijn berichtgeving veroordeeld en hij is al diverse keren door diens familie bedreigd en geïntimideerd.

Maar voorlopig gaat het Willie voor de wind. De Times heeft dankzij de rechtszaak een spectaculaire groei doorgemaakt, en hijzelf ontwikkelt zich in snel tempo van een bleu studentje tot een plaatselijke personality. Een van de mensen die hem inwijden in de geheimen van het zuidelijke plattelandsleven is Miss Callie, een oudere zwarte dame bij wie hij wekelijks gaat lunchen. Al haar zeven kinderen zijn professor, en wat Willie minstens zo interessant vindt: ze kan heerlijk koken. Toevalligerwijs is Miss Callie ook een van de juryleden in het proces tegen Padgitt.

Zijdelings snijdt Grisham via deze verhaallijn ook de rassenkwestie aan, maar hoewel de relaties tussen blank en zwart gespannen zijn, komt het niet tot een uitbarsting, zoals in De Jury. Deze keer zijn het andere maatschappelijke thema's - drugs, Vietnam, de opkomst van de grootwinkelbedrijven - die de status quo in dit stukje smalltown America bedreigen.

Grisham besteedt er in het middenstuk van zijn boek uitgebreid aandacht aan en waar de beschrijvende passages bij mindere schrijvers waarschijnlijk ten koste zouden gaan van de plot en de spanning, toont Grisham zich eens temeer een meesterlijk constructeur. Met subtiele plukjes informatie en ingenieuze cliffhangers houdt hij de lezer voortdurend bij de les. Dat neemt niet weg dat Grisham nog steeds op zijn best is in de rechtszaal. Het subtiele spel tussen advocaten, rechter en juryleden, de intelligente, doorwrochte pleidooien en het opduiken van onverwachte getuigen zorgen zelfs in een zaak waarbij de schuld van de verdachte voor honderd procent vaststaat voor heel wat vuurwerk (van DNA-onderzoek hadden ze destijds, zeker in Clanton, gelukkig nog nooit gehoord). Nee, de rest van het dorp mag dan uit eenvoudige plattelanders bestaan, de lokale advocatuur uit Clanton hoeft bepaald niet onder te doen voor de grote jongens in Advocaat van de duivel.

Aan het eind van het boek, als Padgitt is vrijgelaten en de spanning naar een climax toegroeit, komen alle lijntjes keurig bij elkaar, en krijgen we toch nog een tamelijk onverwachte ontknoping.

Met Het laatste jurylid levert Grisham dus weer eens een prima thriller af, die de vergelijking met zijn vroegere werk gemakkelijk kan doorstaan. Potentiële troonopvolgers als Dan Brown (De Da Vinci Code) mogen voorlopig weer even terug in hun hok, want in de categorie ongecompliceerd entertainment heeft de koning zijn regeerperiode zojuist voor een jaartje verlengd.

John Grisham: Het laatste jurylid.
Vertaald uit het Engels door Hugo en Nienke Kuipers
A.W. Bruna; 368 pagina's; euro 19,95.
ISBN 9022988058.

Meer over