TaalgebruikIn goed Nederlands

Een Nederlands alternatief voor ‘nudging’: zachte drang, sturing of kontje?

Ook zo'n hekel aan onnodig Engels? Help ons dan aan bruikbare, Nederlandse alternatieven.

Wat werd gezocht Een synoniem voor nudging, dat in Van Dale wordt vermeld als zelfstandig naamwoord, met deze betekenis: ‘Onnadrukkelijke beïnvloeding van menselijk ­gedrag.’

Vooraf Een weledele lezer meldde zich, Kees van den Bos, hoogleraar sociale psychologie. Hij wijst ons op een boek uit 2008, waaraan we het begrip te danken hebben: Nudge: Improving Decisions About Health, Wealth, and Happiness (van Richard Thaler en Cass Sunstein). Het omslag van zowel het origineel als de Nederlandse vertaling laat, aldus Van den Bos, ‘duidelijk zien hoe het woord geïnterpreteerd moet worden’. Een oudere olifant geeft een jonge olifant een duwtje. Van den Bos: ‘Het moet (zoals de Van Dale schrijft) inderdaad een onnadrukkelijke beïnvloeding zijn, want anders verzetten wij mensen ons hiertegen. Immers, gedragsbeïnvloeding wordt (zeker in Nederland) al snel als paternalistisch of bevoogdend gezien.’

Wat u bedacht Veel werkwoorden en bijvoeglijk naamwoorden kwamen voorbij. Vele zijn bruikbaar – zo werd in de Volkskrant een paar keer bijbuigen geschreven – maar we zochten een echt zelfstandig naamwoord, dat dus de nuance van Van den Bos in zich bergt. De psycholoog noemde zelf duwtje in de rug en aansporing, die meerdere lezers suggereerden. Net als zachte drang, sturing en kontje. Die laatste in combinatie met ‘geven’. Kortom, er zijn voldoende Nederlandstalige alternatieven voorhanden die neologismen overbodig maken. Maar omdat ze zo leuk zijn, noemen we er toch een paar: psychomassage, sluiersturing, gedragsduwtje en sluiksturing.

Gezocht voor volgende week Onze huisleverancier Frens Bakker verzoekt een Nederlands woord voor penny wise, pound foolish, in de Nederlandse Van Dale omschreven als ‘zuinig in kleine en verkwistend in grote zaken, op een verkeerde manier’. Mail uw alternatief vóór ­maandag 29 oktober naar taal@volkskrant.nl.

null Beeld
Meer over