Een gruwelijke foto en een vorstelijk bericht

Het heeft gestormd op de redactie deze week. Stevige discussies, heftige meningsverschillen en zelfs een dichtslaande deur. Daarnaast van lezerszijde tientallen boze, maar ook bezorgde reacties....

Wat veroorzaakte deze opwinding? Eerst was er de foto, vorige week vrijdag op de voorpagina, van een net neergestoken Oost-Timorees. Daarna, maar van een geheel andere orde, was er de aankondiging afgelopen dinsdag, in chocoladeletters, van de nieuwe geliefde van de kroonprins en dus een mogelijk toekomstige vorstin.

Voor de derde keer dit jaar heeft de redactie verwoed gedebatteerd over een foto op de voorpagina van een gruwelijke actie. De redactie kent de bezwaren van lezers tegen dit soort foto's op die pagina. En daarom geldt de regel dat het kan - of soms zelfs moet - op voorwaarde dat de redactie een serieuze journalistieke afweging maakt. Effectbejag is uit den boze.

Deze keer was een van de argumenten dat er in Oost-Timor sprake is van een tijdbom die elk moment kan afgaan en een burgeroorlog in gang kan zetten. Dit is een journalistiek argument, maar of dat déze foto rechtvaardigt?

Er waren ook op afstand gemaakte overzichtsfoto's van het geweld ter keuze voorgelegd. Als tweede argument werd echter aangevoerd dat er geen andere 'geschikte foto's' voor de voorpagina beschikbaar waren. Dat mag in zo'n geval eigenlijk geen argument zijn en versterkt daarom mijn twijfel over de juistheid van de beslissing.

Hoewel de krant natuurlijk vooral wordt gemaakt voor volwassenen, vind ik dat de redactie nog eens moet nadenken over hoe die bij de lezers binnenkomt. Dat blijkt uit de reacties van een paar lezers met jonge kinderen.

Wij proberen als ouders de agressie in de maatschappij, in de wereld, buiten de deur te houden, zegt een lezer uit Oosterhout. Hij wil zelf bepalen wanneer het moment geschikt is om met zijn kinderen te praten over kwesties van leven en dood, of over geweld in de samenleving. De ongewilde confrontatie daarmee doordat kinderen de krant van de mat halen, ontneemt hem die mogelijkheid. De journalistiek dient hiermee rekening te houden, vindt hij.

Een moeder uit Vries denkt dat kranten elkaar in het tonen van geweld opjagen en hoopt dat de redactie van de Volkskrant de durf heeft om deze spiraal te doorbreken. Kunnen dit soort foto's, eventueel met een verwijzing op de voorpagina, niet binnenin worden afgedrukt, vraagt zij.

De redactie moet zich inderdaad telkens terdege afvragen of zo'n foto op de voorpagina noodzakelijke informatie toevoegt aan de tekst, ook al staat die binnenin, of puur dient als illustratie. In het laatste geval hoeft die foto helemaal niet op de voorpagina.

Met 'Volkskrant, wat maak je me nou' is kortweg de reactie samen te vatten van tot nu toe zeven lezers bij de ombudsman op de berichtgeving over de identiteit van de vriendin van de kroonprins. Zolang het niet over een officiële verloving gaat, is het liefdesleven van meneer Van Buren uit Den Haag meer iets voor Dag in Dag uit, schrijft een lezer uit Rotterdam. Anderen hebben het over 'roddelpraat', 'minachting bij de redactie voor de gemiddelde lezer', of spreken van 'gêne om nog met de krant gezien te worden'.

Toch heeft de redactie slechts gedaan wat ze moet doen: nieuws brengen. De aanhoudende stroom geruchten over een Argentijnse vriendin van de prins, met een Duitse naam, was voor de krant aanleiding de correspondente in Zuid-Amerika te vragen op onderzoek uit te gaan. De redactie wilde deze keer nu eens niet afhankelijk zijn van ontkenningen of nietszeggende formele verklaringen van de Rijksvoorlichtingsdienst en daarmee de 'populaire' media de kans laten om als eerste te melden om wie het ging.

Het mag verbazing wekken dat de Volkskrant dit nieuws heeft gebracht, maar dat hangt samen met de koers van de krant die minder 'links', zurig en voorspelbaar moest zijn. Op de manier waarop het onderwerp is aangepakt, is weinig aan te merken. De correspondente heeft voortreffelijk journalistiek speurwerk geleverd. Wel valt er wat af te dingen op de soms onzakelijke stijl bij de uitwerking. Overcompensatie, zou je haast denken; een licht doorslaan in de euforie groot nieuws te hebben gebracht van misschien ook nog wel staatsrechtelijke betekenis. Dat bleek later ook uit de mededeling van premier Kok over de relatie.

De situatie zou anders zijn geweest als de redactie de lezers bijvoorbeeld had getrakteerd op uitspraken van New Yorkse buren dat de mogelijk toekomstige vorstin van Nederland in haar appartement op klompen loopt. Zoiets past níet in de Volkskrant.

Meer over