dagboekLisa de Boor (1894-1957)

Een goede jager gunt zijn oude jachthond het genadeschot

Erik van den Berg deelt dagelijks een opmerkelijk fragment uit zijn verzameling historische dagboeken.

Beeld uit de propagandafim ‘Ich klage an’ (1941). Beeld
Beeld uit de propagandafim ‘Ich klage an’ (1941).

Marburg, 21 oktober 1941

We hebben de door de Reichskulturkammer aangeprezen film Ich klage an gezien, een propagandafilm voor euthanasie, knap gemaakt, zodat je nauwelijks de verborgen boodschap bemerkt. (De film was een initiatief van propagandaminister Goebbels, ter ondersteuning van de nazicampagne voor euthanasie van mensen met psychische stoornis, red.)

In werkelijkheid wordt hier het kwalijkste materialisme vermengd met suikerzoet sentiment. Ik was er na afloop misselijk van. Tien jaar geleden had je al voorstanders van euthanasie en ook toen had een dergelijke film gemaakt kunnen worden. Maar wat had dat toen niet voor een discussie opgeleverd!

In deze film wordt weliswaar ook gediscussieerd, tussen de ­juryleden in de rechtszaal, allemaal andere, zorgvuldig uitgekozen types. Zo is er een schoenmaker, een zeloot, die het fanatiek over ‘het Kruis’ en ‘de Zonde’ heeft. En een simpele boswachter, die zegt dat het een slecht mens is die zijn oude blinde jachthond niet het genadeschot geeft.

Daarop zegt een ander: ‘Ja, maar mensen zijn toch geen dieren!’ Waarop hij te horen krijgt: ‘Dus een mens verdient het slechter te hebben dan een dier...?’

Ondanks die schijnbare humaniteit is alles hier, vanuit het oogpunt van de ziel bezien, volslagen goedkoop en armzalig.

Lisa de Boor (1894-1957), Duitse schrijver. Ingekort fragment uit Tagebuchblätter aus den Jahren 1938-1945. Biederstein, 1963.

Meer over