Een gatenkaas van oppervlakkige anecdotes

Nieuwe heren door Lamaqul. In: Brakke Grond, Amsterdam, t/m 24 mei. Tournee...

Het gekste van Nederland vinden ze dat je er niet gek mag doen. 'Niet boven het maisveld uitsteken', zegt de heer uit Egypte. 'Nee, boven het maaiveld', verbetert zijn Engelse vriend. En de meeste mannen zijn hier geen 'schuinsmachines', maar schuinsmarcheerders. Het Nederlands dat je als buitenlander bij Schoevers leert, is blijkbaar niet vlekkeloos.

Als het publiek binnenkomt wisselen ze met hun rug naar de zaal zachtjes ervaringen uit, de acteurs Sabri Saad el Hamus, afkomstig uit Egypte, en Terence Roe, Engelsman. Ze maken al jaren deel uit van Lamaqul, een kleine theatergroep waarmee ze nu de productie Nieuwe Heren uitbrengen. Om uit de doeken te doen hoe nieuwkomers als zij tegen Nederland aankijken.

Natuurlijk horen we de bekende clichés. De Egyptenaar schrikt zich dood van twee mannen die zich overdag, op straat overgeven aan een heftige tongzoen. In Egypte bedrijft men de liefde in het donker. Als hij voor het eerst vrijt in het volle licht, is dat een openbaring.

Energiek springen de acteurs over de speelvloer, een houten plankier dat schommelt aan kettingen en doet denken aan de laadklep van een boot. Maar het staat ook symbool voor een wankel bestaan. Want hoe goed ze ook Nederlands spreken, hun wortels liggen elders: de fez en de zwarte bolhoed blijven pregnant aanwezig en als het hun tijd is, wil de een sterven op een berg, de ander wil terug naar Caïro.

Deze cultuur is hen wezensvreemd, door het Oudejaarsvuurwerk slapen ze heen en 'Verdenkingsdag' is hoogstens aanleiding om te gissen of de koningin en prins Claus het nog wel met elkaar doen. Waarom ze hier kwamen, horen we niet. Voor de liefde? Of voor het licht dat op zo'n wonderbaarlijke manier tussen de wolken door schijnt?

Helaas, in hun kleine stadsappartement waar de muren oren hebben en elk burengerucht tot hen doordringt, is de realiteit anders. Ze gaan elkaar op de zenuwen werken. De precieuze Engelsman heeft genoeg van het dorp Amsterdam en van zijn Egyptische gast. Hij smijt met een tafel die vlak voor de neus van het publiek belandt.

Peter Pluymaekers lijkt in zijn regie bang voor teveel tekst. Telkens wordt hun dialoog onderbroken door woordloze scènes: ze dansen, maken ondoorgrondelijke gebaren of voeren een oosters aandoend ritueel uit. Maar in plaats dat die bewegingsfragmenten iets toevoegen, houden ze voornamelijk op.

Gaandeweg verwordt Nieuwe Heren tot een gatenkaas van oppervlakkige anecdotes. Vooral Saad el Hamus heeft meer in huis, in de televisieserie Pleidooi toonde hij zich een uitstekend acteur. Bij een onderwerp als dit verwacht je minstens wat persoonlijke statements, maar deze heren hebben over hun ervaringen wel erg weinig te melden.

Marian Buijs

Meer over