RecensieBiggie: I Got a Story to Tell

Een documentaire over rapper The Notorious B.I.G; nu eens niet over zijn gewelddadige dood, maar over zijn geweldige muziek ★★★★☆

Rapper Notorious B.I.G. alias Chris Wallace  (1972 -1997) op straat in Brooklyn,  1995.  Beeld NY Daily News via Getty Images
Rapper Notorious B.I.G. alias Chris Wallace (1972 -1997) op straat in Brooklyn, 1995.Beeld NY Daily News via Getty Images

Op 9 maart 1997 wordt in Los Angeles de dan 24-jarige rapper The Notorious B.I.G. doodgeschoten. Twee weken voordat zijn tweede album, de dubbelaar Life After Death, zou verschijnen en een half jaar nadat zijn 25-jarige rivaal Tupac Shakur in Las Vegas was vermoord.

Bijna 25 jaar later zijn de moorden nog altijd niet opgelost en blijven ze een onderwerp van speculatie. Het aardige van de documentaire Biggie: I Got a Story to Tell (sinds 1 maart op Netflix) is dat er nauwelijks aandacht aan de moorden wordt geschonken, of aan de tot mythische proporties opgeblazen vete tussen East- en Westcoast rappers. Biggie gaat vooral over de muziek.

Hoe zat het ook alweer? Aan de ene kant stond Tupac Shakur, die de hiphop van de Amerikaanse Westkust personifieerde, wat best raar was voor iemand die in Harlem werd geboren. Biggie, zoals de in 1972 in Brooklyn als Christopher Wallace geboren rapper zich ook wel noemde, stond voor Oostkust-hiphop.

Veel is er al gezegd, geschreven en onderzocht over de betrokkenheid van beide rappers bij elkaars moorden, maar nooit is er iets bewezen.

Regisseur Emmett Malloy gaat eigenlijk volledig aan de kwestie voorbij. Het verhaal dat hij met Biggie: I Got a Story to Tell wil vertellen is dat van de jaren voordat The Notorious B.I.G. in 1994 doorbrak met het album Ready to Die. Als hulpmiddel kreeg hij geweldig materiaal van een vriend van Biggie, Damion Butler (D-Roc), die zijn maatje overal met de camcorder volgde. De rapper had hem gevraagd al zijn optredens te filmen, wat een schat aan materiaal heeft opgeleverd.

Zoals de beelden aan het begin van de documentaire van een sportarena in Atlanta die in 1995 haast ontploft van enthousiasme als The Notorious B.I.G. het podium betreedt. Hij is dan ook een bijzondere verschijning, met zijn intimiderende postuur en zijn krachtige, originele en wat zangerige rapstijl.

Toen begin jaren negentig zijn naam voor het eerst opdook en zijn raps de veelgelezen rubriek ‘Unsigned Hype’ in de hiphop-stijlbijbel The Source haalden, betrof de verbazing over Biggies talent vooral zijn buitengewone rijmkunsten gekoppeld aan een knap gevoel voor melodie en muzikaliteit. Zoals hij gebruik maakte van binnenrijm, herhalingen en andere stijlmiddelen, zo deed niemand dat toen.

Even origineel was zijn zangerige raptechniek. Toen de rapper en producer Sean Combs (alias Puff Daddy, Diddy) de column in The Source las, wilde hij meteen meer horen van de rapper die de New Yorkse hiphop naar een hoger plan zou tillen. De documentaire zegt helaas weinig over het rapklimaat en de muzikale context waarin The Notorious B.I.G. naam kon maken. Feit is dat het zwaartepunt van de rapcultuur begin jaren negentig van New York naar Los Angeles was verschoven, dankzij de producties van Dr. Dre (zijn baanbrekende album The Chronic verscheen in 1992) en de raps van Snoop Doggy Dogg.

Een antwoord uit New York kwam van The Wu-Tang Clan, die in 1993 debuteerde, en van rapper Nas, die net als Biggie in 1994 zijn eerste album uitbracht.

Maar Biggie is nauwelijks bezig met het bijhouden van de andermans muzikale ontwikkeling. Zijn compleet eigen stijl ontwikkelde hij zelf. Hoe getalenteerd hij was, blijkt uit wat misschien wel de mooiste beelden uit de documentaire zijn: die van een ‘block party’ in Brooklyn, als 19 is. Terwijl een dj buiten de draaitafels bedient en rappers elkaar aftroeven met hun verbale kunsten, zien we hoe Biggie met een stevig stukje freestylen de concurrentie wegblaast.

Van links naar rechts:  de rappers Notorious B.I.G.  Tupac Shakur en Redman in Club Amazon, juli 1993 in New York. Beeld Getty
Van links naar rechts: de rappers Notorious B.I.G. Tupac Shakur en Redman in Club Amazon, juli 1993 in New York.Beeld Getty

Hoe talentvol hij ook was, de jonge rapper had minder verheffende bezigheden waarmee hij zijn geld verdiende: dealen. Eerst wiet, later crack, wat lucratiever was, zo wordt in de documentaire uitgelegd. Geestig is het verhaal over de crack die Biggie thuis op een bordje had laten drogen. Zijn moeder dacht dat hij zijn aardappelpuree niet had opgegeten en gooide het kostbare goedje morrend in de prullenbak.

Moeder Voletta Wallace geeft zoonlief postuum alsnog een veeg uit de pan, als ze met deze anekdote wordt geconfronteerd. Ze heeft als alleenstaande moeder haar best gedaan haar zoon op het rechte pad te houden, benadrukt ze. Helaas tevergeefs, al koos hij net op tijd toch voor de muziek. Verhelderend zijn de animaties van een plattegrond van de wijk in Brooklyn waar Biggie opgroeit en waar hij tussen 9 en 5 uur, als zijn moeder van huis is, tijd heeft ‘to do wrong’. Zijn jaren als dealer spelen zich binnen een paar blokken af.

Elke zomer neemt Voletta Wallace haar zoon mee op vakantie naar haar geboorteland Jamaica, waar Biggie’s inmiddels 96-jarige oma nog altijd woont. Het waren cruciale reizen voor zijn muzikale ontwikkeling, zo blijkt nu. Het was zijn oom die hem leerde zingen en toasten (rappen op z’n Jamaicaans) en bij de reggaeconcerten die hij met hem bezocht stak hij wellicht zijn unieke technieken op.

In een enkel nummer (Respect op zijn eerste album) kun je de Jamaicaanse voorbeelden duidelijk horen, maar verder is de invloed van reggaemuziek op de wording van de jonge rapper nog nauwelijks onderzocht. Dat regisseur Emmett Malloy het aanstipt is, naast het voorbijgaan aan alle speculaties over Biggies dood, een van de kwaliteiten die Biggie: I Got a Story to Tell zo waardevol maakt.

Biggie - I Got A Story To Tell/  Beeld K2 / Filmposter
Biggie - I Got A Story To Tell/Beeld K2 / Filmposter

Biggie: I Got a Story to Tell

Documentaire

★★★★☆

Regie

Emmett Malloy

96 min., te zien op Netflix.

Biggie in de bios

Het leven en werk van Christopher Wallace oftewel Biggie Smalls oftewel The Notorious B.I.G. is al diverse keren onderwerp van documentaires en drama's geweest. In 2002 probeerde documentairemaker Nick Broomfield tevergeefs de moorden op rappers Tupac Shakur en Biggie op te lossen (Biggie & Tupac), maar hij kreeg wel gangsterbaas Marion ‘Suge’ Knight voor zijn camera. Iets te zoetig en klef was de biopic Notorious die George Tillman Jr. in 2009 maakte over het veel te korte leven van The Notorious B.I.G.

Meer over