Durf is lonend op Crossing Border

Literatuur concurreert met muziek op Crossing Border. Simon Vinkenoog legde improviserend een verband...

Van onze medewerker Gijsbert Kamer

DEN HAAG‘Het viel tegen, hij las alleen maar voor’, herinnerde Wim de Bie zich van vorig jaar een reactie na afloop van zijn voorleessessie op het Crossing Border-festival in Den Haag. Dit jaar stond De Bie voor het vierde achtereenvolgende jaar geprogrammeerd en hij had er naar eigen zeggen van alles aan gedaan, maar ‘de resultaten van een snelcursus jazzballet’ durfde hij het volgepakte zaaltje zaterdagavond in de Koninklijke Schouwburg nog niet tonen.

Iemand die zo helder en krachtig zijn immer geestige stukjes van het vorig jaar opgeheven Bieslog kan voorlezen heeft natuurlijk geen kunstjes nodig om het publiek te vermaken. Maar in hetzelfde zaaltje bewees de Amerikaanse auteur Michael Cunningham een dag eerder dat een grote naam op de affiche – hij werd aangeprezen als ‘een van Amerika’s meest vooraanstaande auteurs’) – nog geen garantie is voor een onderhoudend uurtje op de late avond.

Verveeld schonk hij zich nog maar eens een glas water in om voor de zoveelste keer uit te leggen waarom Virginia Woolf in zijn roman The Hours prominent wordt opgevoerd.

Dan had de concurrentie elders in de schouwburg en het aanpalende Nationaal Toneel Gebouw meer te bieden. Het muziekaanbod, naast literatuur de andere grote culturele pijler onder Crossing Border, was zeker vrijdag zo sterk, dat je welhaast vergat even uit te wijken naar de kleinere zaaltjes waar de meeste schrijvers geprogrammeerd stonden.

Achter The Swell Season ging het duo Glenn Hansard en Markéta Irglová schuil dat in de kleine prachtfilm Once zo mooi Falling Slowly en andere liedjes zong, en live vertederden ze opnieuw. De veelbelovende Canadese Chad VanGaalen had onder felle lampen moeite met zijn soms breekbare dan weer stevig rockende liedjes, in een vooral voor schrijversvoordrachten ingericht zaaltje.

De trendbewuste popliefhebber maakte zich na een half uurtje van zijn optreden bovendien uit de voeten: elders traden de Fleet Foxes op. Hun titelloze debuutalbum van eerder dit jaar is een van de mooiste, meest geprezen platen van het jaar, en hun exclusieve verschijning in Nederland op Crossing Border was voor veel liefhebbers de belangrijkste reden om voor de vrijdag een kaartje te kopen.

Voor een adem- en bewegingloos publiek gaf het het vijftal uit Seattle een concert van betoverende schoonheid. De muziek van Fleet Foxes is sterk geworteld in folk, is akoestisch van toon en raakt in de samenzang het niveau van Crosby Stills & Nash 35 jaar geleden.

Maar liedjes als White Winter Hymnal en Your Protector deden geen enkel moment gedateerd aan. De stem van Robin Pecknold was soms van een buitenaardse schoonheid, en de samenzang veroorzaakte kippenvel.

Folk was de rijkst vertegenwoordigde muziekvariant op dit Crossing Border. Maar het meest bijzonder was het optreden van Van Dyke Parks & Irnara George. Dat zij er samen waren om George’s prachtige maar hier nauwelijks verkrijgbare album An Invitation integraal uit te voeren was al uniek, nog exclusiever bleek de begeleiding van het zestien muzikanten tellende Nederlandse orkest, Mondriaan Extended.

Van Dyke Parks dirigeerde, en George zong. Prachtig ingetogen zoals op de plaat, met een stem die schitterend samenvloeide met de zwierige arrangementen van Parks. Het toetje was voor de naar Den Haag afgereisde fans van de arrangeur/producer helemaal niet te versmaden. Een paar liedjes van zijn eigen plaat Jump, Vine Street van Randy Newman (met wie Parks samenwerkte) en een door George fraai gezongen Trouble, een liedje dat haar vader Lowell George ooit schreef voor Little Feat.

Dergelijke producties zijn niet alleen kostbaar, je moet het ook maar aandurven. Maar mede daardoor was het vooral muzikaal een voortreffelijk festival, jammer alleen van een potsierlijke Brett Anderson (ooit zanger in Britpop-band Suede). De 80-jarige Simon Vinkenoog (‘ik ben van top tot teen historisch’) voorzag dit debacle van een snerende ouverture. Tijdens de voordracht van de dichter betrad iemand uit Andersons gevolg hinderlijk het podium door alvast een setlist aan te passen voor het navolgende optreden van de zanger. Vinkenoog las als reactie daarop razendsnel het lijstje voor. Zo zet je iemand op zijn nummer. Zeer amusant en je hoeft er niet eens een jazzballetcursus voor te doen.

Meer over