Duitsers blijven tobben met Marlene

Op het premièrefeest had Duitsland even zijn grote filmdiva terug: Katja Flint, de hoofdrolspeelster in de nieuwe film over het leven van Marlene Dietrich, stak haar sigaret net zo elegant op als haar personage....

Alle Berlijnse society-sterren waren er. De première vond natuurlijk plaats in het nieuwe Potsdamer Platz-complex, waar een plein naar Marlene Dietrich is vernoemd en waar Berlijn graag droomt van nieuwe glamour. De nieuwe Dietrich-film van de Beierse regisseur Joseph Vilsmaier (Stalingrad, Comedian Harmonists) past in dat streven.

De film had een voor Duitsland ongekend hoog budget van 18 miljoen mark, hij werd grotendeels op locatie gedraaid in Beverly Hills.

Het is een Hollywood-achtige verfilming geworden van een overbekende carrière: zo plat als een dubbeltje, met alle clichés en tranentrekkerij die traditioneel bij het genre hoort. Marlene groeit uit van een Pruisische huisvrouw die 'loopt als een koe bij het kalven', zoals de casting-mannen in de film spottend zeggen, tot een cinema-legende met de flitslichten van de fotografen om zich heen.

Het première-publiek bleef natuurlijk beleefd. Maar de Duitse pers sabelt de film deze week neer. Dietrich is in Duitsland tot op de dag van vandaag een omstreden figuur wegens haar 'overlopen' naar de Amerikanen. Tegen het vernoemen van het plein gingen nog steeds stemmen op. Vilsmaier heeft deze oer-Duitse thematiek niet uitgewerkt. 'Marlene is niet zomaar pijnlijk, het is een gemiste kans', schrijft de Frankfurter Allgemeine.

Het was de bedoeling van de makers 'de persoon achter de mythe Marlene' te tonen, meldt het persbericht. Vilsmaier laat het lijden van de sterke vrouw inderdaad uitgebreid zien: haar pillenverslaving, het moeizame moederschap en haar beruchte promiscuïteit met man en vrouw. Maar hij bedient zich daarbij van een eenvoudig schema. 'Wil je beroemd worden, of wil je gelukkig zijn?', vraagt haar ontdekker Joseph von Sternberg in de heuvels van Hollywood. Dieper dan dat gaat de film niet.

In ruil biedt Marlene wel heerlijke beelden van het Hollywood van de jaren dertig. Sympathiek is, dat Flint met een verbluffend gelijkende mimiek toch een uiterst onaardig personage van Dietrich heeft gemaakt. Maar de makers hebben ook een fictieve onbereikbare geliefde aan Dietrichs biografie toegevoegd, een officier die Kästner en Rilke citeert en die wordt terechtgesteld na een complot tegen Hitler.

Volgens de recensent van de Süddeutsche Zeitung halen ze Dietrich, die juist geen langdurige betrekkingen kon aanknopen, hiermee 'Heim ins bürgerliche Reich'. De scenario-schrijver, Christian Pfannenschmidt, verdedigt zich door te zeggen dat Mozart Salieri in het echt nooit is tegengekomen, maar dat Amadeus desondanks een ontroerende film is.

Ook afgezien van deze kunstgreep klaagt de Duitse pers steen en been.

'Het braafste tv-handwerk', schrijft Die Welt. 'Of de carrière van Ingmar Bergman in een stuiverroman is samengevat', 'Een soap-de-luxe, toegegeven, maar toch een soap-opera.'

Als een soort plaatjesboek laat de film keurig de verschillende episoden van Dietrichs leven zien: ontdekking bij de casting voor Der blaue Engel, triomf op de première, aankomst in Hollywood, de breuk met haar mentor von Sternberg, de inzet voor de Amerikaanse troepen en de terugkeer naar Duitsland.

Maar een visie op de hoofdpersoon ontbreekt. 'Je leest de jaartallen, maar ziet geen beweging in het gezicht van Katja Flint', schrijft de Frankfurter Allgemeine. Daarmee, mopperen de recensenten, hebben de Duitsers opnieuw geen recht gedaan aan Marlene Dietrich, de enige wereldster die ze bezitten.

Meer over