INTERVIEWStrijkkwartet

Dudok Kwartet presenteert zijn album met opus 20-kwartetten van Haydn

Na de inzamelingsactie, webshop en podcast begon het bij het Dudok Kwartet te knagen.

Het Dudok Kwartet, met vanaf links: Marleen Wester, David Faber, Marie-Louise de Jong en Judith van Driel.Beeld Marco Borggreve

Wat doe je als je als strijkkwartet, dat onder normale omstandigheden vijf à zes dagen per week samen repeteert en elke week wel een concert heeft, door de coronamaatregelen ineens niet meer mag spelen? Het Dudok Kwartet nam 1) een podcast op, 2) ontwikkelde een webshop waarop andere kwartetten hun bewerkingen kunnen bestellen (van de polyfonie van Machaut tot pianostukken van Brahms, na dit weekend online) en 3) zette een inzamelingsactie op zodat het ongesubsidieerde viertal toch de zomer door kan komen.

Best een productieve pauze, zou je denken. Toch hield het Dudok het maar drie weken vol om niet samen te spelen. ‘We hebben veel te doen’, zegt tweede violist Marleen Wester. ‘In november moeten we twee strijkkwartetten van Johannes Brahms opnemen, het eerste en derde. Als we daar nu niet aan werken, wordt het niks.’

Bovendien: hun net verschenen nieuwste album, het tweede in de mini-reeks opus 20-kwartetten van Joseph Haydn (1732-1809), moest gepresenteerd worden – dan maar via een live gestreamd huisconcert. O ja, dat hebben ze ook nog bedacht: dat ze, 4), onder de noemer Signature Streams een wekelijkse digitale update geven van hun bezigheden.

‘Dan kunnen we het bijvoorbeeld hebben over de klassieke stokken die we gebruiken, die speciaal voor onze Haydn-reeks voor ons gemaakt zijn’, zegt cellist David Faber. Hij belt via Facetime vanuit de Amsterdamse huiskamer die hij deelt met Judith van Driel, eerste violist én zijn echtgenote. En die hij meestal deelt met Marleen Wester en altviolist Marie-Louise de Jong, natuurlijk, het levende meubilair.

Het Dudok Kwartet in de Kleine Zaal van het Concertgebouw in Amsterdam.Beeld Eduardus Lee

Maar nu: Haydn, de man die nog altijd in programmatoelichtingen ‘de vader van het strijkkwartet’ wordt genoemd, hoewel hij er (aldus Faber) ‘zeker niet als een oerknal, boem, ineens was’, met z’n kenmerkende stijl waarin vier musici op gelijk niveau met elkaar converseren – ook zo’n cliché. Hoe verleid je het publiek met Haydn, terwijl de concertbezoeker vaak al is blootgesteld aan veel heftiger spul – late Beethoven, grotere spanningsbogen, meer volume?

Judith van Driel: ‘Programmeurs willen vaak dat we ons concert met Haydn beginnen, maar ze laten ons er nooit mee afsluiten. We merkten dat als het publiek Brahms heeft gehoord, het Haydn vaak al vergeten was. We hebben Anna Enquist gevraagd om een essay te laten schrijven over Haydn. Dat delen we dan uit bij concerten, waardoor hij toch meer blijft hangen. We geven ook veel toelichtingen, daar hebben we verteltraining voor gevolgd.’

Faber: ‘De opus 20-kwartetten zijn volgens mij juist de ideale stukken om van Haydn te leren houden. Zijn stijl ligt daarin nog niet zo vast. Hij mixt barokke meerstemmigheid met zijn gespreksstijl. Het drama is veel prominenter dan in bijvoorbeeld de kwartetten van opus 33, die veel schoolser aanvoelen. Dan heeft hij zijn idioom gevonden, waar hij strikt aan vasthoudt.’

En wat kenmerkt de Dudok-benadering? Van Driel: ‘We vragen ons altijd af: wat heeft Haydn de luisteraar van vandaag te vertellen? We streven naar gezamenlijke beelden om de muziek mee te vatten. We hebben de noten zo omgekeerd dat we er gek van werden. Maak ons midden in de nacht wakker en noem een van deze stukken, en we spelen het.’

Wester: ‘Doordat we ze zo goed kennen, kunnen we met veel vrijheid spelen en elk akkoord op elk moment anders benaderen. Elk akkoord moet een waaier van verbeelding bieden.’

Experimenteren

Hoe frustrerend het ook is om geen concerten te kunnen geven, er zitten aan de coronatijd ook voordelen voor een ensemble, vindt Dudok-violist Judith van Driel. ‘Zo kunnen we nu experimenteren met nieuwe sets darmsnaren. Dat zouden we vlak voor een concert niet aandurven, nu hebben we volop tijd om te wennen en te ontdekken wat er mogelijk is.’

Haydn – Opus 20, Volume 2 door het Dudok Kwartet is verschenen bij Resonus Classics.

Meer over het strijkkwartet

Waarom het strijkkwartet de ultieme test voor componisten is: een cursus.

Wat vonden we van hun eerste Haydn-album van het Dudok Kwartet? Recensent Maartje Stokkers was enthousiast. 

In november speelde het Dudok Kwartet op November Music. Lees hier ons verslag.

Hoe verwerkt een strijkkwartet het verlies van een van zijn leden? Hester Overmars maakte een documentaire over het Artemis Quartett.

Meer over