Nieuwsfestivalzomer

Druk op kabinet om snel garantiefonds van 500 miljoen voor festivals op te zetten

Festivalorganisaties hebben geen buffer meer om zelf risico’s te nemen, en daarom wil de culturele sector snel een besluit over een ‘garantiefonds’ voor zomerevenementen.

Zangeres Maan treedt in 2019 op tijdens het bevrijdingsfestival in Zwolle.  Beeld ANP
Zangeres Maan treedt in 2019 op tijdens het bevrijdingsfestival in Zwolle.Beeld ANP

Het demissionair kabinet staat onder druk om snel een coronagarantiefonds in te stellen om festivals en andere grote culturele evenementen voor de zomer aan te zwengelen. Woensdag stemt de Tweede Kamer over een motie waarin coalitiepartijen VVD en D66 het kabinet oproepen er voor 1 februari werk van te maken. De linkse oppositiepartijen zullen het voorstel naar verwachting aan een ruime meerderheid helpen.

Ook de vier grote steden drongen er maandag bij de ministers van Cultuur en van Economische Zaken per brief op aan vaart te maken. ‘Onze steden dreigen al die activiteiten te verliezen die ze tot bruisende, aantrekkelijke en economisch sterke cultuursteden maken.’

Het demissionaire kabinet ziet economische coronasteun als een ‘missionair’ onderwerp, maar het aftreden van Eric Wiebes als minister van Economische Zaken kan bij de uitwerking vertraging opleveren. De vraag is daarom tot in welk detail het garantiefonds al deel uitmaakt van de maatregelen die het kabinet van plan is deze week bekend te maken.

De culturele sector staat een garantiefonds van 500 miljoen euro voor ogen, schreef de overkoepelende Taskforce Culturele en Creatieve Industrie vorige week aan de fractievoorzitters van de Tweede Kamer. Het zou organisatoren in staat stellen nu investeringen te doen voor festivals of kunstbeurzen, waarvan verzekeraars de kosten niet meer dekken als ze vanwege de pandemie niet door kunnen gaan. De meeste festivalorganisaties hebben na een verloren seizoen geen buffer meer om zelf financiële risico’s te nemen.

‘Je moet in eerste instantie denken aan gezichtsbepalende evenementen, waar veel mensen plezier van hebben en die daarom van sociaal-maatschappelijk belang zijn voor Nederland’, zegt Jeroen Bartelse, directeur van het Utrechtse muziekgebouw TivoliVredenburg en lid van de taskforce. ‘De traditionele Bevrijdingsfestivals op 5 mei zijn de eerste groep waarvoor het al heel spannend is of ze nog iets georganiseerd krijgen. Maar ook kleinere festivalorganisatoren kunnen met zo’n fonds als vangnet toch nog aan een editie voor 2021 denken.’

Niemand weet nog wanneer het coronavirus voldoende onder controle is om duizenden bezoekers weer te laten samenkomen: de vroege of late zomer, of pas in de herfst? Het is wel zeker dat als je tot dat moment wacht met het opzetten van een groot evenement, je te laat bent om dat fatsoenlijk op te zetten. Dan kunnen bezoekers naar buiten, maar is er niets te beleven.

Het garantiefonds moet wat de taskforce betreft voorschotten verstrekken, die terugbetaald kunnen worden als een evenement doorgaat. ‘Zo’n voorschot geeft vertrouwen en stelt je in staat je team op te schalen en met organiseren te beginnen’, zegt Bartelse. ‘Dan begint ook de hele keten van zzp’ers en artiesten daarvan te profiteren, want die kan je boeken in de wetenschap dat je ze kunt betalen als het toch niet doorgaat.’

De vraag is of bijdragen uit het garantiefonds veranderen in een gift als een festival toch niet door kan gaan, of dat het dan een lening is. ‘We zitten nu in het zwaarste deel van de crisis, dus als de regering er geen ‘geefgeld’ van maakt, laat het dan een lening met een lange looptijd zijn van tien jaar of langer.’

De culturele sector is niet per se tegen zo’n leenconstructie, omdat het de opmaat kan zijn voor een ‘revolverend fonds’, waarin culturele organisaties steeds het geleende geld terugstorten om voor langere tijd innovaties en investeringen mogelijk te maken. Al langer bestaan daar ideeën over, die in november nog op papier zijn gezet door de Raad voor Cultuur. Het kan een manier zijn om kunst te financieren die een middenweg is tussen overheidssubsidies en leningen bij een commerciële bank.

Meer over corona en de culturele sector

Januari is voor alle zomerfestivals de maand van de grote beslissingen. Kunnen ze wel doorgaan? Er moeten drie kapitale horden worden genomen, waaronder het garantiefonds.

Door de verschillende lockdowns zijn musea zeker 150 dagen dicht. De sluitingen en heropeningen maken het vaststellen van de tentoonstellingskalender tot een ware beproeving.

Meer over