beschouwing

Drie grafisch ontwerpers over (belabberde) verkiezingsposters, en hun eigen affiches

Meer dan 160 ontwerpers hebben nieuwe verkiezingsposters gemaakt. De Volkskrant kiest er drie uit.

Een witte man van middelbare leeftijd, een enkele vrouw ook. Ernstig glimlachend, de haren keurig gekamd. Nog een pakkende slogan erbij en ergens rechtsonder het logo. Dat is voor veel politieke partijen nog steeds de gangbare verkiezingsposter.

Is het aan deze voorspelbaarheid te wijten dat de partijposter uit het straatbeeld verdwijnt? Vrijwel niemand plakt ze nog achter het raam. Je ziet ze alleen nog op door de gemeente aangewezen hangplekken, alsof het gaat om overlast veroorzakend drukwerk. Best jammer eigenlijk, want er waren best bijzondere bij. De blote vrouw met koe in de wei (PSP, 1971) is zelfs een iconisch ontwerp. Bovendien kan een partij zich met een uitgekiende beeldcampagne opnieuw uitvinden, zo bewees ontwerpbureau Thonik, dat in 2008 de SP met een frisse identiteit transformeerde van een norse tegenbeweging tot een positieve partij.

Uit frustratie over de teloorgang van het klassieke politieke design hebben meer dan 160 grafisch ontwerpers een alternatieve verkiezingsposter ontworpen. Daarvan hangen er nu zestig in abri’s in Den Bosch. Alle ingezonden posters zijn te zien op de website algemenebeschouwingen.eu. Op de verkiezingsdag kan daar ook worden gestemd op de beste inzending.

De ontwerpers deden belangeloos mee en kregen de vrije hand in hun posterontwerp. Opvallend is dat ze zich voor hun vrije opdracht niet graag verbinden aan één partij, maar hooguit een negatief stemadvies geven, zoals ‘stem niet op Rutte’ of ‘weg met de PVV’. Soms met grof geschut, zoals het ontwerp van Yuri Veerman: het partij-embleem van Forum voor Democratie vormt een hitlersnorretje in het geabstraheerde gezicht van lijsttrekker Thierry Baudet.

V koos drie posters uit en vroeg de makers om een toelichting en om commentaar op een bestaande partijposter.

Roy Terhorst, Thonik

null Beeld Bij1
Beeld Bij1

Bij1
‘Het is een scherpe keuze om voor een uitgesproken grafisch beeld te kiezen: Sylvana Simons is tenslotte echt een boegbeeld. Je voelt de discussie over hoe diversiteit moest worden verbeeld, vandaar al die kleuren. Wat natuurlijk ook een verband vormt met het regenboogsymbool van de lhbti-gemeenschap. Alleen zijn de Bij1-kleuren volkomen willekeurig, waardoor het een ratjetoe wordt. Het oogt als een lokale omroep eigenlijk, wat niet had gehoeven. Maar het is een levendig en toch eenvoudig beeld, waardoor de poster eruit springt tussen als die witte hoofden.’

null Beeld Roy Terhorst
Beeld Roy Terhorst

Jij mag het zeggen
‘Niet de partijen, maar jij bent het belangrijkst. Want als niemand gaat stemmen, zijn er niet eens verkiezingen. Van veraf wordt je direct aangesproken en van dichtbij zie je de nuance van het grid, dat bestaat uit de hokjes op het stembiljet. De poster is eigenlijk een gif-beeldje, gemaakt om op te vallen op Instagram, wat feitelijk de nieuwe straat is.’

Erik Kessels, reclamemaker/kunstenaar

null Beeld VVD
Beeld VVD

VVD
‘De VVD had altijd grafische posters met een ferme oneliner. De laatste jaren is het gezicht van Rutte steeds belangrijker geworden, met als overtreffende trap deze poster, waarop alleen nog maar zijn gezicht staat. Rutte is de VVD, lijkt de boodschap. Zelfs het oranje partijlogo lijkt wel een speldje op zijn revers. De foto is genomen met een keiharde flits. Je ziet een schaduw achter zijn hoofd en zelfs een weerkaatsing in zijn brillenglas. Dat geeft weliswaar een realistisch en recht-voor-z’n-raapeffect, maar ik hou het op amateurisme. Nu lijkt het wel een Amerikaanse mugshot. Bovendien oogt Rutte nu tamelijk kleurloos en dat kan toch niet de bedoeling zijn.’

null Beeld Erik Kessels
Beeld Erik Kessels

Eigen ontwerp: Kies niet keurig

‘Stemmen is het vieren van de democratie. Die essentie heb ik willen vangen met mijn poster. Gewoon één heldere slogan in een foeilelijk lettertype, want dat is nog altijd de beste manier om te vallen op straat. Dat is tenslotte weer de essentie van zo’n partijposter.’

Jaap Biemans van coverjunkie.nl en artdirector Volkskrant Magazine

null Beeld Trots op Nederland
Beeld Trots op Nederland

Trots op Nederland
‘Een embleem van een voetbalclub als uitgangspunt is een gedurfde, maar ook wel logische metafoor. Dat appelleert immers ook aan clubgevoel en trots. Bij zo’n conceptuele aanpak moet alleen elk detail kloppen en dat is hier niet zo. Door de knullige vorm en fletse kleuren oogt het nu als een plastic speelgoedschildje. De bolling van de letter loopt ook niet gelijk met de ronding van het schild. Ze zijn trouwens wel héél trots op Nederland, want dat woord staat er onnodig twee keer op. Maar het is beter dan molens of tulpen, wat ook had gekund bij deze partij.’

null Beeld Jaap Biemans
Beeld Jaap Biemans

Mark, corona en ik
‘Politiek is hyperpersoonlijk geworden. Emoties spelen een steeds belangrijkere rol bij de stemkeuze. Mensen vinden Rutte sympathiek en betrouwbaar. Daarom noem ik hem op mijn poster ook bij zijn voornaam. Tegelijkertijd gaat Nederland langzaam kopje onder.Mijn poster is één brok frustratie.’

Meer over