DOMME MAN ZONDER SMAAK

Rudy Stroink is directeur van projectontwikkelaar TCN en spreker tijdens het nieuwjaarsdebat van de vormgevingsstichting Premsela en het architectuurblad Volume over de vraag hoe belangrijk de opdrachtgever is voor de architectuur....

Nederland staat vol met lelijke gebouwen, is dat nou uw schuld of tochvan de architecten?

'Vaak is het wel de schuld van de opdrachtgever. Maar ook van dekritiekloze, lokale overheden. In Nederland is het zo: eerst worden er zesjaar lang plannen gemaakt, die door allerlei commissies en de welstandbeoordeeld worden, maar op het moment dat er gebouwd wordt, houdt iedereenop met denken. Niemand die het bouwproces controleert. En als het klaar is,staat er iets waarvan de meeste partijen denken: ja maar zo hebben we hetniet afgesproken.'

Hoe belangrijk bent u, projectontwikkelaars?

'Vreselijk belangrijk, haha. Zeker in deze tijd. Na de TweedeWereldoorlog was het vooral de overheid die opdrachtgever was. Er zijn delaatste dertig jaar weinig particuliere opdrachtgevers geweest die er eeneigen mening op na hielden.

'Maar neem de jaren dertig. Iedereen is tevreden over die bouw, zoalsAmsterdam-Zuid. Toen waren de opdrachtgevers heel duidelijk aanwezig. Eenvan de mooiste gebouwen in Nederland is de Van Nelle-fabriek in Rotterdam.Van Leeuwen, de eigenaar van Van Nelle, wist wat-ie wilde. En dan gaat hetde goede kant op.'

U zegt dus: van particulier opdrachtgeversschap krijg je mooieregebouwen.

'Ja. Je moet het nooit alleen overlaten aan architecten. Ik ben zelfarchitect dus ik mag het zeggen. Een projectontwikkelaar wil natuurlijkiets maken wat haalbaar is, maar hij wil ook iets moois maken. Monumentenneerzetten, voor jezelf, voor de onsterfelijkheid.'

Is de eer belangrijker dan de gebruiker?

'De eer natuurlijk, maar ook de gebruiker. Architecten hebben minderzorg voor de gebruiker. Zij willen de wereld verbeteren, ontwerpen met hetJaarboek voor de Architectuur al in hun achterhoofd.

'Wij hadden ooit een project, een mooie bioscoop. Hoor ik die architecttegen mijn gebruiker zeggen: ja, maar u draait uw films eigenlijk al jarenverkeerd. Hij wilde een heel ander gebouw maken. Want dat was dan veelmooier. Maar een gebouw moet ook iets zijn waar je wat aan hebt. Nu is degebruiker koning. Als opdrachtgever moet je even voor hem denken, endaarbij is je eigen smaak heel belangrijk.'

Maar een opdrachtgever is in de ogen van architecten toch juist de manzónder smaak, die de middelmaat nog te duur vindt?

'Ja, maar dat komt omdat ze heel lang van die projectontwikkelaars tehoren kregen dat het goedkoop en snel moest, dat het er een beetje neutraaluit moest zien, net zo als bij de buurman. Maar dat is de laatste tien jaaraan het veranderen.'

Welke gebouwen vindt u getuigen van goede smaak?

'Het ING-gebouw langs de A10. Of het gebouw van ABN Amro aan de Zuidas.'

Architecten moeten niet zo zeuren?

'Ze moeten omschakelen. De opdrachtgever is niet meer die domme man metgeld die toch niet weet wat hij wil. Hij heeft eisen en wensen, maakt zelfook een paar schetsen. En dat is wennen. Van architecten die zich hebbenvastgebeten in een beeld - daar moeten we een beetje vanaf. Deopdrachtgever moet een grotere mond krijgen, en de architect moet eenbeetje dimmen.'

Meer over