Documentaire geniet groeiende belangstelling

Volgend jaar bestaat het International Documentary Filmfestival Amsterdam (IDFA) tien jaar en nu al is het de vraag waar dit jubileum gevierd moet worden....

Van onze verslaggever Peter van Bueren PETER VAN BUEREN

Het festival acht een bewijs van erkenning dat voor het eerst de internationale federatie van filmcritici (FIPRESCI) een persjury heeft samengesteld. Ook de spanningen met het grote festival van Berlijn (pas in februari) over de vertoning van bepaalde films geven aan dat het IDFA, net als het Rotterdamse festival, als een gedegen concurrent wordt beschouwd.

Natuurlijk is de internationale aandacht die filmers in Berlijn krijgen te belangrijk om te laten schieten, maar het is buitengewoon flauw dat dit festival filmmakers dreigt te boycotten wanneer zij hun film eerst al in Amsterdam in première hebben laten gaan.

De laatste jaren is er een zodanig groeiende publieke belangstelling dat dit keer bioscoop Calypso (met zeshonderd plaatsen) moest worden toegevoegd aan de bestaande vertoningsplaatsen de Balie, Alfa en het Nederlands Filmmuseum in hartje Amsterdam. Vorig jaar waren te veel voorstellingen, vooral 's avonds, uitverkocht.

De grote zaal van City was te klein voor de opening vanavond, waardoor een deel van de genodigden wordt ondergebracht in City 2, waar alles via een video-projectie gelijktijdig gevolgd kan worden.

Alfa, onderdeel van het Hirsch Gebouw, wordt uiterlijk begin 1998 gesloten, en kan hoogstens volgend jaar nog onderdak bieden aan het festival. Ook Calypso verdwijnt als bioscoop en dan staat het IDFA op straat. Het huren van City lijkt bij voorbaat uitgesloten, omdat de uitkoop van deze grote publieksbioscoop gedurende een week een vermogen kost.

De zorgen voor morgen zijn komende week even niet aan de orde, de concentratie ligt bij de negende editie van het festival en de lijnen die daarin worden vastgelegd.

In het competitieprogramma is misschien het meest opmerkelijk de afwezigheid van films uit Oost-Europa. De stagnatie in de vroegere Sovjet-Unie en andere voormalige communistische landen wordt pijnlijk duidelijk. In opkomst zijn wel de Zuid-Amerikaanse landen.

Directrice Ally Derks, die de hele wereld afreist en in negen jaar een steeds beter inzicht heeft gekregen in wat er allemaal gaande is, ontdekte bij het selecteren als jongste teneur in het documentaire filmen vooral een steeds grotere subjectiviteit van de regisseurs. De ideologische betrokkenheid verdwijnt, net als de poging tot een objectieve weergave van de werkelijkheid.

Al enkele jaren blijken documentairemakers de grenzen tussen fictie en werkelijkheid te verkennen. Dat wordt volgend jaar een jubileum-item. De voorbeelden dit jaar krijgen geen nadruk, hoewel de officiële programmakrant dat vreemd genoeg wel suggereert.

Naast de competitie (vijfentwintig films inclusief vier Nederlandse) en de competitie voor videofilms (zestien films, waaronder één Nederlandse) is er een aantal specifieke onderdelen. Reflecting Images toont een overzicht van interessante recente documentaires, die niet voor de competitie zijn geselecteerd, in Highlights of the Lowlands zijn recente Nederlandse documentaires verzameld en Focus Nordic Countries richt de aandacht op documentaires uit de Scandinavische landen plus IJsland.

Met de stichting Doen (Duuzame Ontwikkeling En Natuurbescherming) is een programma samengesteld rond het thema vluchtelingen, Jan Vrijman heeft zijn beste documentaires aller tijden op een rijtje gezet en boeiend belooft een programma van verschillende filmarchieven uit de hele wereld te worden.

Nieuw zijn Platform, waarin films uit ontwikkelingslanden zijn samengebracht, en First Appearance, een podium voor aanstormend talent. Het steunen van jonge talenten uit zich ook in de resultaten van de jaarlijkse workshop van het IDFA.

Buiten de films om vindt er drie dagen het Forum plaats, de grootste bijeenkomst in Europa van onafhankelijke documentairemakers en andere betrokkenen uit de wereld van film en televisie. Producenten en regisseurs proberen hier, net als op de Cinemart van het Rotterdamse festival, plannen aan de man te brengen.

Het is niet doenlijk een lijstje samen te stellen met titels van films die voor een willekeurig publiek aantrekkelijk zijn. Hiernaast een impressie van het competitieprogramma.

Nieuwe films zijn er te zien van gerenommeerde regisseurs als Raymond Depardon, Fredrick Wiseman, Nick Broomfield en Cherry Duyns. De filmredactie van de Volkskrant wijst graag naar de Finse regisseuse Pirjo Hinkasalo, van wie twee oudere (Mysterion en Tanjuska and the 7 Devils) films te zien zijn naast haar nieuwe meesterwerk Atman, bij voorbaat een van de favorieten in de competitie.

Uitgebreide informatie verder bij de Balie aan het Leidseplein, ook nu het hart van het IDFA.

Meer over