'Docu's als tegenwicht voor censuur'

Directeur Ally Derks heeft woensdagavond, tijdens de opening van de zestiende editie van het International Documentary Filmfestival Amsterdam (IDFA), een pleidooi gehouden voor 'de creatieve documentaire'....

Die journalistieke producties zouden door de samenwerkingsverbanden tussen omroepen en overheden lijden onder een vorm van zelfcensuur. Derks: 'We leven in een gevaarlijke wereld als financiers, subsidiënten en zendgemachtigden invloed op de inhoud willen hebben. Hoewel het de opdracht van documentairemakers is om de gevaren van machtsmisbruik te signaleren, zullen sommige makers terughoudend zijn uit angst om in de hand te bijten die hen voedt.'

Derks benadrukte dat de documentaire het genre bij uitstek is om nieuwe perspectieven te ontvouwen, nuances aan te brengen, discussies aan te zwengelen en onrecht te ontmaskeren. Als positief voorbeeld noemde Derks het grote aantal bijdragen over Israël en de door Israël bezette gebieden dat in de programmering is opgenomen, met als hoogtepunt Checkpoint van Yoav Shamir die twee jaar de dagelijkse gang van zaken bij de checkpoints op de Westelijke Jordaanoever vastlegde.

Bij een eerdere gelegenheid liet Derks zich kritisch uit over de huidige documentairecultuur in Nederland. Tijdens de presentatie van het programma aan de Nederlandse filmpers stelde zij vast dat Nederlandse regisseurs vooral 'op de vierkante meter bezig zijn', waarmee Derks bedoelde dat veel Nederlandse documentaires een noodzaak ontberen.

De neerslag van die conclusie is terug te zien in het aanbod; van de 61 documentaires in de drie IDFA-competities selecteerde Derks er slechts zes uit Nederland.

Dame la mano van Heddy Honigmann, The Last Victory van John Appel, en Arna's Children van Juliano Mer Khamis en Danniel Danniel dingen mee naar de Joris Ivens Award, de meest prestigieuze prijs voor documentaires die langer duren dan zestig minuten.

Poetin's Mama van Ineke Smits en The Last Words of Dutch Schultz van Gerrit van Dijk zijn opgenomen in de Zilveren Wolf Competitie voor films die korter duren dan 60 minuten. Met de selectie van de animatiefilm The Last Words of Dutch Schultz maakt Derks duidelijk dat een documentaire volgens haar niet per definitie een feitelijke neerslag van de werkelijkheid hoeft te zijn; Van Dijk maakte associatieve tekeningen bij de laatste woorden van een gangster zoals die in 1935 door een FBI-stenograaf zijn opgetekend.

Simonka de Jong ontving op de openingsavond de Stimuleringsfondsprijs Documentaire 2003 voor haar filmplan Tsjechisch kerstfeest. De Jong krijgt een bedrag van maximaal 125 duizend euro voor de productie van haar plan.

Tijdens het IDFA zijn in tien dagen ruim tweehonderd documentaires te zien. Het festival duurt tot 30 november.

Meer over