Kunstwerk van de week

Dit kunstwerk op het strand zal langzaam in zee verdwijnen – met opzet

Wekelijks bespreken we een kunstwerk dat nú om aandacht vraagt. Deze week: Pillage of the sea (2021) van de Italiaanse kunstenaar Rosa Barba.

Rosa Barba: Pillage of the sea (2021), op het strand van Oostende.  Beeld Stefan Kuiper
Rosa Barba: Pillage of the sea (2021), op het strand van Oostende.Beeld Stefan Kuiper

Gezegend is een stad aan zee. Zo’n stad valt eigenlijk nooit tegen. Nooit helemaal. De zee zelf steekt daar een stokje voor. Haar geur en weidsheid vormen een balsem voor elke planologische miskleun of bouwkundig affront. In een stad aan zee, is er altijd nog de zee. Dit alles liep ik te bedenken op een heldere ochtend in Oostende.

De heersende opinie wil dat de kustlijn van die plaats zeer lelijk is. De heersende opinie, het moet gezegd, heeft daarin gelijk. Vooral de architectuur is droefheid troef. Fantasieloze hoogbouw tot zo ver de blik reikt – zo treft men het vaak langs de Vlaamse kust, zo treft men het in Oostende.

Er is poëzie, maar het is wel de poëzie van het pretpark. Mooi oogt dat alleen op een foto van Harry Gruyaert.

Het was niet altijd zo. Tot ver in de twintigste eeuw gold Oostende als een luisterrijke badplaats. Tout welgesteld Europa kwam er kuren. Haar art-nouveau-architectuur behoorde tot de fraaiste van het continent. Dit Oostende was een dichterlijk Oostende; een stad van schilders, schrijvers en filosofen, de plek waar James Ensor zich verschanste in de souvenirwinkel van zijn oom en Léon Spilliaert ’s nachts langs de gaanderijen dwaalde. Er bestaat een mooie podcast over dit Oostende, Kamer in Oostende. Fysieke sporen zijn echter schaars.

Rosa Barba: Pillage of the sea (2021), op het strand van Oostende. Beeld Stefan Kuiper
Rosa Barba: Pillage of the sea (2021), op het strand van Oostende.Beeld Stefan Kuiper

Hooguit leeft iets voort in het culturele klimaat, dat opvallend rijk is voor een stad met 72 duizend inwoners. Oostende kan bogen op een kunstmuseum (het werd onlangs verbouwd, daarover binnenkort meer), enkele kunstenaarshuizen, een dansfestival, en een heleboel schilderingen in de openbare ruimte. Het is ook een van de vaste gaststeden van Beaufort, een beeldenroute die de complete Vlaamse kust bestrijkt, van Knokke-Heist tot aan De Panne, en die deze zomer zijn zevende editie beleeft (thema: ecologie en klimaatverandering).

Een van de aardigheden van deze triënnale is dat veel bijdragen een permanent karakter hebben. Wie wil kan dus ook de beelden uit eerdere edities bekijken. Zo vindt men in het Leopoldpark Guillaume Bijls Sorry, een installatie van een bronzen hond op een sokkel omringd door andere honden, een persiflage op de heldencultus die oude standbeelden vaak belichamen, slim bedacht en mooi uitgevoerd. En op de Oostpunt van de Koning Albert Promenade figureren Arne Quinze’s Rock Strangers, een groepje frommels die qua kleur (rood) en schaal (kolossaal) dusdanig detoneren met de omgeving dat men de indruk krijgt van doen te hebben met een practical joke van buitenaardse wezens. Het is niet om aan te zien, maar als speeltoestel voor kinderen dient het een doel.

De bijdrage aan de huidige editie past beter bij de ambiance. Rosa Barba’s Pillage of the sea (naar Emily Dickinsons gedicht) staat aan de westkant van de stad, een toren van afgietsels van zandzakken die vaaglijk doet denken aan de stapelsculpturen van Andy Goldsworthy. Het thema van de manifestatie valt hier niet te missen: op elke zak prijkt de naam van een kustplaats die door het wassende water wordt bedreigd: Jakarta, Rio de Janeiro. Van beelden in de openbare ruimte wordt vaak gezegd dat ze ‘in dialoog’ zijn met de omgeving, maar hier speelt die omgeving werkelijk een rol: wanneer het vloed wordt staat het water het beeld steeds nader aan de lippen; sowieso zal het in de loop der tijd meer en meer onder de golven verdwijnen. Daarmee herinnert Barba’s beeld aan de kwetsbaarheid van kuststeden en haar bewoners, de krappe marges waarbinnen ze bestaan. Gezegend is een stad aan zee. Tot die zee begint te stijgen.

Rosa Barba Beeld Mizuki Kin
Rosa BarbaBeeld Mizuki Kin

WIE

Rosa Barba (It)

WAT

Pillage of the sea (2021)

WAAR

Oostende, Mariakerke, ter hoogte van de Vergeet-mij-nietjes-laan

(Halte kusttram: Mariakerke Bad)

WANNEER

Permanent te zien

Meer over