nieuws

Directeur Haagse kunstacademie stapt op na rapport over onveilige werksfeer

Marieke Schoenmakers stapt op als directeur van de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag. Volgens een onderzoeksrapport heeft Schoenmakers bijgedragen aan een onveilige werksfeer door signalen daarover stelselmatig te negeren.

De Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag.  Beeld Freek van den Bergh
De Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag.Beeld Freek van den Bergh

Aanleiding voor het rapport was een publicatie van NRC eind oktober, waarin oud-student Julian A. werd beschuldigd van (seksueel) geweld. In reactie daarop uitten studenten, zowel op de kunstacademie als op call-outaccounts op Instagram, hun ongenoegen over de onveilige sfeer. De protesten leidden in november tot schorsing van twee docenten en een onafhankelijk onderzoek naar de sociale veiligheid binnen de opleiding.

Het beeld dat uit de vertrouwelijke uitgebreide versie van het rapport, in handen van de Volkskrant, opdoemt is schrikbarend. De cultuur blijkt door studenten en medewerkers te worden ervaren als onveilig. Respondenten kenmerken de cultuur als ‘macho’ en ‘erg hiërarchisch’. Dat is voor een deel te wijten aan directeur Schoenmakers. Die zou dergelijke signalen vanuit de organisatie stelselmatig hebben opzijgeschoven. Schoenmakers heeft per direct haar functie neergelegd.

Het rapport concludeert dat het geboden onderwijs ondermaats is gebleken. Medewerkers maken gebruik van ‘afbreken en weer opbouwen’, wat de onderzoekers ‘een sterk achterhaald didactisch principe’ noemen. Het rapport beveelt aan ‘trainingen didactische vaardigheden’ te organiseren. Ook wordt het gebruik van tijdelijke contracten veroordeeld, waardoor docenten zich niet veilig hebben gevoeld om kritiek te uiten.

De onderzoekers wijzen erop dat sommige respondenten discriminatie en seksuele intimidatie ervaren. Ook is het ‘bewustzijn van een professionele houding’ van medewerkers onvoldoende ontwikkeld. Van een overheersende cultuur waar ‘veelvuldige agressie, geweld of pesten’ voorkomt, lijkt volgens de onderzoekers echter geen sprake.

Saillant detail: respondenten uitten ook hun verbazing over de verkrijgbaarheid van alcohol in de schoolkantine. Studenten zouden in de pauze alcohol drinken en vervolgens ‘blikjes bier meenemen naar de les’.

Harro Knijff, voorzitter van de raad van toezicht, reageert geschokt op het rapport. ‘De conclusies geven aan dat er veel speelt op het gebied van de interne cultuur en sociaal gedrag. Daar voelen wij ons verantwoordelijk voor. We betreuren het zeer dat signalen hierover zijn gemist en dat er gevoelens van sociale onveiligheid bestaan.’ De aanbevelingen van de onderzoekers, waaronder het instellen van twee externe vertrouwenspersonen en een schoolpsycholoog, worden door de raad overgenomen. Of de twee geschorste docenten zullen terugkeren, moet nog worden besloten.

Een opvallende aanbeveling uit het rapport over de sfeer op academie is om samen met studenten een protocol op te stellen ‘voor het gebruik van sociale media ten aanzien van de KABK’. De onderzoekers stellen een ‘breed gedragen protocol’ voor, zodat klachten over de academie niet anoniem op internet worden gedeeld. Daar komt in de praktijk nog weinig van terecht. Op Instagram richten kritische accounts hun vizier nu op pr-bureau Hill & Knowlton, dat door de KABK in de hand is genomen om de crisis te te bezweren. Hill & Knowlton wordt een ‘dubieuze ethiek’ verweten, aangezien het bureau ook klanten heeft in de farmaceutische en de tabaksindustrie.

Het rapport over de KABK is het tweede onderzoeksrapport dat is verschenen over de sociale veiligheid op kunstacademies. Vorige week verscheen een rapport over de Design Academy Eindhoven. Hoewel de onderzoekers daarin melding maakten van een giftige sfeer op het departement Identity, mocht een in opspraak geraakt afdelingshoofd aanblijven. Onderzoeken naar de Willem de Kooning Academie (Rotterdam) en de Rijksakademie (Amsterdam) worden binnenkort verwacht.

Meer over