BEELDVORMERSDe dappere vrouwen van Belarus

Die vrouwen van Belarus – hun dapperheid gaat de geschiedenisboeken in

Voornamelijk vrouwelijke betogers staan tegenover veiligheidsagenten in Minsk. Ze lijken vastbesloten niet toe te geven aan hun angst.Beeld Yauhen Yerchak/ EPA

De rubriek Beeldvormers onderzoekt hoe een foto onze kijk op de werkelijkheid bepaalt. Deze week: de vrouwen van Belarus.

‘Belarus zal nooit meer hetzelfde zijn. En dat komt vooral door onze vrouwen.’ Volkskrant-correspondent Tom Vennink tekende het van de week op uit de mond van Tatsiana Tkatsjova, fotograaf uit Minsk, in een mooi stuk over de betekenis van de sterke vrouwelijke protestbeweging in Belarus. Laat deze foto van Yauhen Yerchak daar nog als uitroepteken achteraankomen, want o man, die vrouwen van Belarus – hun dapperheid gaat de geschiedenisboeken in. Ze kunnen niet vaak genoeg in de krant.

Voorzien van de tekst ‘Welcome to Belarus’ plaatste Yerchak, een onafhankelijke fotograaf uit Minsk die behalve nieuwsfoto’s ook mode- en kunstfoto’s maakt, dinsdag een indrukwekkende serie op Instagram. Zijn beelden werden vervolgens verspreid door persbureau EPA. Je ziet onder meer een vrouw die tegenstribbelend wordt meegevoerd door twee gemaskerde mannen. Een van hen draagt een trui met de tekst ‘Ultimate Fighting Championship’. Een andere vrouw staat tegenover een rij veiligheidsagenten met zwarte balaclava’s op. Ze heeft een jongetje stevig tegen zich aan gedrukt, met haar andere hand houdt ze een gekleurde kinderparaplu vast.

Vooral één foto uit de serie nam een vlucht op sociale media: die van een groep vrouwen (en een paar jonge mannen, helemaal achteraan), die dicht op elkaar gepakt en letterlijk met hun ruggen tegen een muur staan. Kijk ernaar en je begrijpt waarom.

De foto werd dinsdagavond gemaakt, mailt Yerchak (34) vanuit Minsk. Hij is zelf volkomen verrast door het succes ervan. De fotograaf was aanwezig bij een op het laatste moment aangekondigd protest in het centrum van de stad, bedoeld om de gekidnapte oppositieleider Maria Kolesnikova te steunen. Hij liep mee in de voorhoede. Op zeker moment sloegen de demonstranten niet af naar een brede straat, maar liepen ze een smallere steeg in, waardoor de groep uitdunde.

Dat was het moment, schrijft Yerchak (en zijn relaas is heel feitelijk), dat een autozak (‘een busje speciaal voor het vervoeren van arrestanten’) en verschillende voertuigen ‘zonder kentekenplaten’ de straat in kwamen rijden. Ze reden naar de voorkant van de groep, er stapten mannen uit in militaire uniformen ‘zonder duidelijke identificatie’, hun gezichten verscholen onder die zwarte balaclava’s. De demonstranten vielen in groepjes uiteen en probeerden elkaar te beschermen door hun armen in elkaar te haken. De veiligheidsagenten bleven eerst op een afstand staan en begonnen toen de groepen open te breken om mensen weg te voeren richting de busjes.

Yerchak maakte ook van dat moment een foto: vier agenten die tegen een groep vrouwen aanduwen, alsof ze een octopus zijn die een schelp wil kraken – het is een krankzinnig gezicht.

De veiligheidsagenten bleven eerst op een afstand staan en begonnen toen de groepen open te breken om mensen weg te voeren richting de busjes.Beeld Yauhen Yerchak/EPA

Maar dat ene beeld, waarop de twee partijen nog tegenover elkaar staan, afwachtend, calculerend, dat is de prijsfoto. De dreiging van het moment wordt belichaamd door die ene anonieme agent op de voorgrond en weerspiegeld in de ogen van de groep. Tegelijkertijd zie je ook de vastberadenheid en de kracht van de vrouwen op de eerste rij.

Ik keek naar de oudere vrouw met de gele jas, haar voeten bijna uitnodigend in het gras geplant. Naar haar jongere buurvrouw met de lange haren en de vorsende blik, de met elkaar verstrengelde armen en handen. Deze vrouwen zijn bang, maar lijken vooral vastbesloten om daar niet aan toe te geven.

Yerchak is nooit ‘helemaal veilig’ tijdens het fotograferen. Collega’s van de media zijn opgepakt, geslagen en beschoten met rubberkogels. Een paar weken geleden werd hij drie uur vastgehouden door de politie vanwege een ‘accreditatiecheck’, schrijft hij. ‘Een andere poging tot arrestatie werd voorkomen door vrouwelijke demonstranten die me wegvoerden van politieagenten in burger.’

Moet ik nog meer zeggen?

Meer over