PostuumBernard Dewulf

Dichter Bernard Dewulf (1960-2021) vond diepgang in het alledaagse

Dichter en essayist Bernard Dewulf is donderdag onverwacht op 61-jarige leeftijd overleden. Dewulf verwierf bekendheid met zijn vele columns en essays over kunst. In 2010 ontving hij voor zijn novelle Kleine dagen de Libris Literatuur Prijs. Hij schreef op indringende wijze over het gezinsleven en het alledaagse.

Geertjan De Vugt
De Vlaamse schrijver en dichter Bernard Dewulf overleed donderdag op 61-jarige leeftijd. Beeld Sanne De Wilde
De Vlaamse schrijver en dichter Bernard Dewulf overleed donderdag op 61-jarige leeftijd.Beeld Sanne De Wilde

‘Stel dat we onder elkaar geen verbeelding hadden’, schreef Dewulf in een van zijn vele essays. ‘Dat we als louter ademende, handelende, uitsluitend rationele wezens bewogen onder elkaar.’ Het was een schrikbeeld voor de schrijver die op 30 januari 1960 in Brussel geboren werd. De verbeelding was voor hem een onmisbaar instrument. Niet alleen omdat hij schreef, maar vooral ook omdat het de enige manier is om tot de ander te geraken. Wij kunnen onmogelijk bestaan, was een van zijn grondgedachten, zonder dat we ons elkaar verbeelden. Want de mensen worden getekend, merkte hij in een essay over eenzaamheid op, door het ‘even ingeschapen als fatale onvermogen om elkaar te bereiken.’ Veel van wat hij schreef, draait dan ook om die toch wel treurigstemmende onmogelijkheid.

In 1987 verscheen de opmerkelijke verzamelbundel Twist met ons, een werk waarmee in één klap een generatie Vlaamse dichters werd neergezet. Naast gedichten van Dirk van Bastelaere, Charles Ducal en Erik Spinoy waren er ook gedichten van Bernard Dewulf in opgenomen. Zijn werkelijke debuut maakte Dewulf pas acht jaar later. In 1995 bracht hij zijn dichtbundel Waar de egel gaat uit, die meteen werd bekroond met de Vlaamse Debuutprijs. Ondanks dat succes zou het zo’n tien jaar duren voor hij met een nieuwe bundel kwam. In de tussentijd begon hij meer en meer over kunst te schrijven. Dat resulteerde in meerdere essaybundels van zijn hand, waaronder Bijlichtingen. Kijken naar schilders (2001) en Naderingen. Kijken en zoeken naar schilders (2007). Vanaf dan wisselen essayistiek en poëzie zich in rap tempo af.

Daar voegde hij ook nog proza aan toe, waarin hij zich een precieze observator van het gezinsleven toonde. Het grote hoeft men duidelijk niet alleen bij bekende schilders en kunstenaars te zoeken: het schuilt evenzeer in het alledaagse. Dat toont Dewulf vooral ook in zijn in 2009 verschenen novelle Kleine dagen. Die novelle bestaat uit een reeks korte verhalen waarin het idee van het gezin als idylle wordt ontmanteld. ‘Bij Dewulf zit diepzinnigheid aan de oppervlakte’, schreef de jury van de Libris Literatuur Prijs over dit boek, ‘Dewulf is met huid en haar betrokken, maar neemt afstand om zijn verwondering voelbaar te maken voor anderen.’

Naast essays, poëzie en proza was Dewulf werkzaam bij De Morgen, eerst als redacteur later als columnist. In 2010 verruilde hij dat dagblad voor De Standaard waar hij eveneens veel over kunst schreef. Tussen 2012 en 2014 was hij stadsdichter van Antwerpen. Dewulf was een veelzijdige schrijver die verschillende publieken aansprak. Het laatste wat van zijn hand verscheen was de essaybundel Tuimelingen. Over leven, kunst en kijken. Twee jaar daarvoor had hij met Naar het gras nog nieuw dichtwerk uitgebracht. Veel in die twee laatste werken draait om eenzaamheid en om het onvermogen de ander daadwerkelijk te bereiken. ‘Nooit hebben wij nader bewogen dan / toen wij dwaalden om elkaar’, schrijft hij bijvoorbeeld in een van zijn gedichten. Of: ‘De eenzamen bewegen zich onder allen. […] Als we elkaar kruisen, schuurt onze stilte. / Ze zijn zo onherkenbaar als al onze gebaren / en bewegen zich zoals iedereen.’

Ook de dood was er al aanwezig, en wel op een nu toch bevreemdende wijze. ‘Men zegt: de doden zijn hier niet. / Het is niet waar. Nu ik ze nader / raken wij elkaar al aan.’ Misschien zijn het troostrijke woorden. Het lijkt erop dat de dichter tenslotte toch iets van een aanraking heeft gevonden.

Meer over