De gidsBoekentips

Deze boeken zijn ook interessant, en wel hierom

Er verscheen deze week nog veel meer. Hier onze keus uit de boeken die we ook graag even noemen.

Bespiegelingen van een sentimentele bard

Beeld De Bezige Bij

Als een columnist om stof verlegen zit, terwijl de deadline nadert, begint hij over zijn gezin. Op die regel is Tommy Wieringa geen uitzondering. Gelukkig kan hij goed schrijven. Daardoor wordt Totdat het voorbij is gered, een bundeltje met flinterdunne bespiegelingen over zijn twee dochters. Ze zijn lief, door hen is het leven rijker geworden, hij kijkt goed naar hen, want het is zo voorbij, die lichtgevende jeugdigheid om je heen.

We hadden het kunnen verwachten, en kijken er niet van op. Ook dat vader liever niet ziet dat zijn dochters Geronimo Stilton lezen (plus De gorgels, voegde hij daar op tv laatst aan toe), maar dat zijn kinderen zelf nog niet worden gehinderd door goede smaak, is geen openbaring. Langs het voetbalveld neemt vader Tommy het op voor een dreumes in een te grote broek die door zijn trainer wordt opgejut. Is dat zo erg? Die trainer is immers, op zijn manier, óók begaan. En het bleekneusje heeft vermoedelijk meer baat bij ferme adviezen dan met een sentimentele bard langs de lijn. (Arjan Peters)

Tommy Wieringa: Totdat het voorbij is. De Bezige Bij; € 12,99.

Transseksualiteit eenvoudig, haast laconiek beschreven

Beeld Uitgeverij Pluim

‘Nu gaan we het beleven’, zegt de huisarts als hij de eerste spuit met testosteron in het been van Thomas zet. Welkom bij de club vertelt het autobiografische verhaal van Thomas van der Meer (1986), die ooit een meisjesnaam had omdat die paste bij zijn meisjeslichaam. Naam noch lichaam passen echter bij zijn gevoel een man te zijn en hij besluit in transitie te gaan. Van der Meer doet daarvan verslag. Er zijn de lullige opmerkingen van zijn manager op kantoor (‘Hoe ga ik dit aan mijn kinderen uitleggen?’), er is de is-het-een-pot-of-is-het-een-flikkerfase, er zijn de nieuwe manieren die hij zich als man moet aanleren (‘Niet zomaar vrouwen aanspreken’), de positieve reacties uit onverwachte hoek en natuurlijk de medische mallemolen. 

Een klein maar fijn debuut, waarin transseksualiteit op een eenvoudige, haast laconieke manier wordt beschreven. Van der Meer slaagt erin die stijl te laten overspringen op het onderwerp en prompt vraag je je af waarom er nog mensen zijn die raar doen over iets dat zo normaal is. (Bo van Houwelingen)

Thomas van der Meer: Welkom bij de clubUitgeverij Pluim; € 19,99

Ook goede schrijvers kunnen middelmatig beginnen

Beeld Voetnoot

De succesvolste jonge Tsjechische auteur van dit moment is Marek Sindelka (1984). Van hem verschenen bij Das Mag de overrompelende mozaïekvertelling Anna in kaart gebracht en de schrijnende roman Materiaalmoeheid.  Beide boeken werden terecht met prijzen overladen.

Voorafgaand aan deze romans publiceerde Sindelka een verhalenbundel, Blijf bij ons, waarvan nu het titelverhaal is vertaald, dat gaat over een 34-jarige tv-presentator, een buitengewoon onaangenaam persoon die er geen probleem van maakt om zijn eigen vriendin te verkrachten. Al ziet hij dat zelf anders: ‘Ze begint het ook al leuk te vinden.’ Een dag later gaan de twee geliefden zwijgend op vakantie. De gedachten van de hoofdpersoon gaan helaas niet verder dan: ‘Het ziet er niet goed uit. Oei’, en ‘Is dit geleuter echt nodig?’ Je zou de vraagsteller bijna gelijk geven. De waarde van deze uitgave bestaat dan ook vooral uit de vaststelling dat ook een goede schrijver middelmatig kan beginnen. (Peter Swanborn)

Marek Šindelka: Blijf bij ons. Uit het Tsjechisch vertaald door Edgar de BruinVoetnoot; € 12,00

Van der Geest excelleert in de schoonheid van viezigheid

xBeeld Querido

Zelden liep huiswerk zo spectaculair uit de hand. De twaalfjarige Eva Loks verdrinkt bijna in een junglerivier vol kaaimannen en dat allemaal door een opdracht voor biologie. Daarmee is niets verraden, want dat blijkt al op de eerste bladzijden. Maar hoe? Haar moeder, een beroemde zangeres, is ooit verliefd geweest op een man uit Suriname. Ze kan hem nu alleen nog maar ‘die worm’ noemen. Eva heeft van haar onbekende vader een elfde teen geërfd en wil al heel lang weten wie hij precies was.

Het talent van Simon van der Geest is de schoonheid van viezigheid. Zijn biologie is niet die van microscopen en determineren, maar de snotkleur van een leeg aquarium vol algen, het ‘slagveld van doorzichtige dode kwallen’ op het strand, de dode spinnetjes in Eva’s la, de twee piemels van de Komodovaraan (en hoe het daarmee dan precies moet) en wat je kunt voelen voor een jongen die naar deodorant en gymschoenen ruikt.

Met de wilde plaatjes van Zilveren Penseelwinnaar Karst-Janneke Rogaar erbij, smeedt Van der Geest zijn favoriete thema’s uit eerdere boeken als familiegeheimen in Spijkerzwijgen (2015) en ontspoorde dierenliefde in Spinder (2012, Gouden Griffel) samen tot bijna vierhonderd bladzijden puur leesplezier. (Pjotr van Lenteren)

Simon van der Geest: Het werkstuk (of hoe ik verdween in de jungle). Met illustraties van Karst-Janneke RogaarQuerido; € 15,99. Vanaf 10 jaar.

Nederlands debuut voor een Roemeense grootheid

Beeld Uitgeverij Vleugels

Hoe meer volkeren in de grote multi-etnische imperia van Midden- en Oost-Europa in de verdrukking zaten, hoe langer het duurde voor er literatuur in hun taal verscheen. Als Ioan Slavici in 1869 op de universiteit in Wenen niet was aangestoken door zijn volksgenoot Mihai Eminescu, was hij in het Hongaars gaan schrijven: het Roemeens was op dat moment nog een taal waarin mondeling folklore werd overgeleverd. Slavici groeide uit tot een der aartsvaders van de Roemeense literatuur. Hij was ook praktisch de eerste schrijver die het Roemeens op papier niet ‘esthetiseerde’, maar de taal gebruikte zoals die werd gesproken, waardoor zijn werk leesbaar is gebleven. 

Dankzij de Belgische duizendpoot Jan Mysjkin – dichter, essayist, al ruim dertig jaar vertaler Frans en twintig jaar vertaler Roemeens – beleeft Slavici bijna een eeuw na zijn dood zijn Nederlandse debuut. Het origineel van de novelle De geluksmolen stamt uit 1881. ‘De geluksmolen’ is de naam van een fraaie Transsylvanische herberg die in amper 130 pagina’s door toedoen van een Donald Trump-achtige gast geleidelijk transformeert in een ongeluksmolen. (Olaf Tempelman)

Ioan Slavici: De geluksmolen. Uit het Roemeens vertaald door Jan MysjkinVleugels; € 23,95.

Ruwe plattelandsroman met een stads randje

Beeld Borgerhoff & Lamberigts

Je moet een sterke maag hebben voor dit eigenzinnige debuut. Op de eerste pagina wordt een hond gestenigd totdat er ‘alleen nog maar vel, bloed en een geluid van natte botten over was in de vochtige lucht van het kot’. De geur van bloed, rottende kadavers, zure melk, stront, de geur van dood, schimmel en katers na slechte rode wijn, de geur van het leven van lompe schapenboeren in een gehucht op een Franse berghelling wasemt je vanaf de pagina’s tegemoet. Hoofdpersoon en verteller is een jongetje dat er opgroeit.

Achteraf is die woeste tijd, waarin hij en zijn vriendje Jonas allerlei avonturen beleven (botten stelen van het kerkhof, vechten, schapen halal leren slachten) de beste tijd van zijn leven. De laatste dertig pagina’s gaat het na de weergaloze beschrijving van een lsd-trip bergafwaarts met de verteller. Eenmaal het dorp uit, raakt hij verslaafd en psychotisch.

De zomer van het aas is een ruwe plattelandsroman met een stads randje. Debutant Simon Johannin (1993) heeft literatuur gemaakt van rauwe spreektaal, over het al even rauwe boerenleven, en poëzie van een psychose tussen het beton. (Wineke de Boer)

Simon Johannin: De zomer van het aas. Uit het Frans vertaald door Rokus HofstedeBorgerhoff & Lamberigts; € 20,99.

Naar een nieuwe wereld

Beeld Balans

Door het klimaatakkoord van Parijs is het debat over onze omgang met de natuur in een negatieve spiraal terechtgekomen, want tot een kostenkwestie verengd. Terwijl de ecologische crisis zoveel groter is dan het klimaat en juist positief dient te worden bezien, namelijk als de kans om de overgang naar een nieuwe, duurzame economie te maken. Wie van de onderbouwing van dit betoog wil kennis nemen, dient het boekje aan te schaffen waarin oud-Rabo-topman Herman Wijffels zijn visie uit de doeken doet, opgetekend door Volkskrant-redacteur Wilma de Rek. 

Wijffels verhaalt over zijn carrière; zijn geloof in feminiene krachten; zijn kijk op de politiek (waar hij geen zin in had, omdat je ‘op elk moment een mes in je rug kunt krijgen’) en nog veel meer. Onderhoudend, zeker, al valt deze taoïstisch geïnspireerde Zeeuw niet op door zijn zelfkritische houding – fouten kan hij zich niet herinneren, op eentje na. Wat verband zal houden met zijn eufemistische observatie dat hij ‘redelijk succesvol door het leven is gehobbeld’. (Fokke Obbema)

Wilma de Rek: De gulden snede – Herman Wijffels over een economie die werkt voor mens en aarde. Balans; €15.

De troost van muziek

Beeld Nijgh & Van Ditmar

Waarom houden witte mannen zoveel van muziek van zwarte mannen (en een enkele vrouw) wier belevingswereld zo ver van hen afstaat? Dat is een van de vragen die journalist Fred de Vries (60) ertoe zet in Wiegelied voor de witte man op onderzoek te gaan naar de wortels van blues, rock en soul, muziekstijlen waaraan hij al zijn hele leven verknocht is. Hij bezoekt steden als Atlanta, Nashville en Memphis maar ook kleinere, voor de Amerikaanse geschiedschrijving belangrijke plaatsen. In het door Martin Luther King bekend geworden Selma stuit De Vries op de term ‘burgerrechtentoerisme’. Is De Vries ook een burgerrechtentoerist? Nee, daarvoor spreekt hij op zijn reizen te veel wetenschappers, actievoerders en locals. De vele, zeer inzichtelijke gesprekken bewijzen vooral dat de de tegenstellingen tussen zwart en wit onoplosbaar lijken. 

Interessant zijn ook de parallellen die De Vries trekt tussen de rassenproblematiek in Amerika en Zuid-Afrika, waar hij al jaren woont. Je wordt er niet vrolijker van, maar muziek biedt troost. Uiteindelijk zorgt de zoektocht dat De Vries – en de lezer met hem – de essentie van de blues beter begrijpt. (Gijsbert Kamer)

Fred de Vries: Wiegelied voor de Witte Man. Nijgh & Van Ditmar; € 22,50.

Meer over