Beschouwing

Demi Lovato is openhartig over de destructieve druk op vrouwelijke sterren. En zij niet alleen

Verslaving, eetstoornissen en automutilatie: in haar documentaireserie Dancing With the Devil onthult popster Demi Lovato alles. Meer vrouwelijke sterren zijn de laatste tijd opvallend eerlijk in hun ego-documentaires. Hoe komt dat?

Demi Lovato in ‘Dancing with the Devil’ (2021)  Beeld
Demi Lovato in ‘Dancing with the Devil’ (2021)

De 28-jarige popster Demi Lovato mag geen auto meer rijden. Water in een glas gieten is eigenlijk al een hele uitdaging, omdat ze zwarte vlekken in haar zicht heeft. Het is schade na een overdosis en de drie beroertes en een hartaanval die daarop volgden. Had haar assistent haar op die noodlottige ochtend in 2018 een paar minuten later gevonden, zo vertelt ze in de vierdelige YouTube-documentaire Dancing With the Devil, dan was ze dood geweest. ‘Ik denk niet dat mensen zich hebben gerealiseerd hoe erg het was.’

Als je naar haar kijkt, is het nog steeds bijna onvoorstelbaar. De popster die 24 miljoen albums verkocht in de Verenigde Staten, die jurylid was bij tv-programma X-Factor en actrice in Glee, ziet er beeldschoon uit. Perfect gekleed, onberispelijk opgemaakt. Soms strijkt ze met haar gemanicuurde handen haar lange, donkere haar glad, terwijl ze zorgvuldig haar gedachten formuleert.

Dat Lovato over haar verslavingen en psychische problemen praat is niet nieuw. De voormalige kindster vertelde er ook al over in de openhartige documentaire Simply Complicated (2017). Maar de boodschap was altijd: nú ben ik nuchter. Ik heb het overwonnen, de cocaïne, de slaappillen, de alcohol, de eetstoornissen, juist door erover te praten. Ze werd daarmee een voorbeeld voor haar fans.

Demi Lovato in 'Simply Complicated' (2017)  Beeld
Demi Lovato in 'Simply Complicated' (2017)

Maar nu gaat ze écht helemaal eerlijk zijn, zegt ze in Dancing With the Devil. Ze was in de jaren dat ze zich blij en nuchter voordeed doodongelukkig. De druk om altijd maar perfect te zijn was enorm. Ze had een team om zich heen dat moest voorkomen dat ze zou terugvallen. Het werd assistenten verboden snacks te eten in haar aanwezigheid; elk jaar kreeg ze voor haar verjaardag als taart een watermeloen met glazuur erop. Haar urine werd getest op sporen van drugs. Ze had zó weinig controle over haar leven, dat ze juist op zoek ging naar waar ze de grenzen kon overschrijden, vertelt Lovato.

‘Gaan we het echt over de heroïne hebben?’, vraagt een van haar geïnterviewde vrienden ongelovig. Ja hoor. En ook over hoe Lovato’s dealer haar verkrachtte tijdens die bijna fatale nacht en haar vervolgens voor dood achterliet. En over hoe ze die man ná die overdosis en een verblijf in een afkickkliniek opnieuw opzocht en wéér heroïne spoot. O, en over haar ontmaagding op haar 16de, een verkrachting eigenlijk, door een collega wiens naam ze niet noemt. En over dat ze die daarna elke dag weer onder ogen moest komen. En dat ze zich daardoor begon te snijden, vreetbuien kreeg en dan ging overgeven. Enzovoorts.

Laten we eerlijk zijn: ze zijn vaak toch wat oppervlakkig, die ego-documenten die sterren over zichzelf laten maken. Het zijn documentaires die een eerlijk inkijkje beloven, maar die eigenlijk tot in de puntjes gecontroleerde marketingvehikels of veredelde concertregistraties zijn. Madonna’s achter-de-schermen-film Truth or Dare (1991), de klassieker in het genre, wist nog te verrassen door de persoonlijke kant van een superster te laten zien. Maar de films die die formule willen kopiëren, zoals Gaga: Five Foot Two, Ariana Grande’s Excuse me, I Love You en Beyoncés Life Is But a Dream en Homecoming zijn voorspelbaar, veilig, vooral leuk voor de fans. Veel ruimte voor de muziek, hier en daar een quote over eenzaamheid om te laten zien dat beroemd zijn heus niet altijd leuk is, en klaar is kees. Als ster hoef je tegenwoordig trouwens niet eens een hele film te laten maken om jezelf menselijk en benaderbaar neer te zetten – dat kan ook via Facebook en Instagram. Dus waarom zou je?

Madonna in 'Truth or Dare' (1991) Beeld
Madonna in 'Truth or Dare' (1991)

Maar nu is er plots Lovato, die in Dancing With the Devil vele malen eerlijker is dan strikt noodzakelijk. En ze mag dan de meest openhartige zijn van het stel, er zijn meerdere vrouwelijke artiesten die verrassen met wat ze durven laten zien. Realitykoningin Paris Hilton toonde een heel andere kant van zichzelf in This Is Paris (2020), waarin ze praat over jeugdtrauma’s en de façade die ze altijd ophield. Taylor Swift toont zichzelf van haar kwetsbaarste kant in Miss Americana, op een moment waarop haar carrière helemaal niet lekker loopt. Ze vertelt onder meer hoe ze altijd maar wilde behagen, dat ze altijd lief gevonden wilde worden, tot een online haatcampagne haar volledig uit het lood sloeg. ‘Ik leefde op de goedkeuring van anderen’, vertelt ze. ‘Als dat dan wegvalt, stort alles in.’

Waar komt die drang naar grotere openhartigheid vandaan? Is het omdat een nieuwe generatie artiesten veel opener is over problemen, online vooral en laat zien hoe je zo waardevol in contact kunt komen met het publiek? Billie Eilish, bijvoorbeeld, liet zich in The World Is a Little Blurry tijdens het maken van haar debuutalbum volgen door regisseur R.J. Cutler (die met de speelfilm The September Issue ook een opzienbarend inkijkje bood achter de schermen van Vogue). Eilish praat altijd vrijuit over haar depressies, eenzaamheid en zelfmutilatie en heeft daar een groot deel van haar trouwe fans aan te danken. Pas toen mensen het ‘statements’ noemden, realiseerde ze zich hoe taboedoorbrekend het was, zegt ze in de documentaire tegen de interviewer. Ze lijkt oprecht verbaasd. ‘Ik dacht: ik praat toch alleen maar over menselijke dingen?’

Billie Eilish: The World’s A Little Blurry (2021)  Beeld
Billie Eilish: The World’s A Little Blurry (2021)

Ongetwijfeld durven vrouwelijke artiesten ook meer door #MeToo, waardoor veel vrouwen zich zijn gaan uitspreken over seksisme. Wat de films gemeenschappelijk hebben, is namelijk dat ze pijnlijk tonen wat een enorme druk er ligt op (vooral) vrouwelijke artiesten en hoe destructief dat is. Ze moeten lief en benaderbaar zijn. Nooit chagrijnig, want dan zijn ze ‘arrogant’ of ‘moeilijk’ en wordt er met ze afgerekend op internet of in talkshows. Ze moeten er altijd goed (= dun) uitzien en optreden in badpakachtige kostuums. Sexy zijn, maar geen slet. Het leidt tot psychische problemen en eetstoornissen.

In Dancing With the Devil kijkt Lovato in 2018 naar kostuumschetsen voor haar nieuwe show – ze vindt zichzelf te dik. ‘Ja, álles ziet er goed uit op deze tekeningen van vrouwen van 3 meter lang, 45 kilo licht en met een taille van 12 centimeter. Dit is precies de ‘shit’ waar ik altijd tegenop keek, dit is zo triggering’, zegt ze bijna huilend. Ook Taylor Swift praat voor het eerst over haar eetstoornis. Zij vertelt niet meer naar foto’s van zichzelf te kijken op internet. ‘Het is een trigger. Als mijn buik iets te dik lijkt, of iemand zegt dat ik er zwanger uitzie, dan was dat voor mij een reden om te stoppen met eten.’ En: ‘Ik dacht altijd dat het gevoel dat je bijna flauwvalt tijdens een show normaal was. Dat het erbij hoort.’

Tegelijkertijd tonen de films een raar soort dubbelzinnigheid ten aanzien van de schoonheidsidealen. Swift treedt nog steeds op in een jurk die eruit ziet als ‘een gesmolten discobal’, waarin ze haar armen niet omhoog kan bewegen. ‘Of ik nog kan ademen?’, lacht ze. ‘Ja. Een beetje.’ In een opvallend eerlijk moment in Homecoming vervloekt Beyoncé haar volgens deskundigen regelrecht gevaarlijke dieet. ‘Geen brood, koolhydraten, suiker, melkproducten, vlees, vis of alcohol. Ik heb honger.’ Ze neemt zich voor zichzelf nooit meer zo te laten afzien. Maar even later toont ze trots hoe ze na een paar maanden amper eten weer in haar nietsverhullende kostuum past én ze maakt reclame voor het dieet op haar website.

Taylor Swift in 'Miss Americana' (2020) Beeld
Taylor Swift in 'Miss Americana' (2020)

Billie Eilish doet niet aan dat soort onzin. Het shockerende aan The World Is a Little Blurry is dat zelfs die 17-jarige met haar eigengereide imago enorm hangt aan de goedkeuring van ‘het internet’. En ook zij ontkomt niet aan de terreur van de muziekindustrie. Haar broer, met wie zij samen muziek schrijft, heeft te horen gekregen dat hij ervoor moet zorgen dat ze wat toegankelijkere muziek gaat maken. Als ze eenmaal is doorgebroken, moet ze meet-and-greets doen met allerlei vage platenmaatschappij-types, iets waar ze zo nerveus van wordt dat haar zenuwentics opspelen. Tijdens haar tour moet ze om het kwartier haar benen koelen met ijspacks – ze heeft een blessure waardoor ze eigenlijk niet de springerige optredens kan doen die ze wil. ‘Je moet voor jezelf leren zorgen’, zegt een fysiotherapeut ernstig tijdens een massage. ‘Want anders zegt iedereen: doe dit, doe dat.’ ‘Dat doen ze al’, mompelt ze dan.

Het beeld dat uit de documentaires naar voren komt is dat de vrouwelijke artiesten de controle terug willen pakken. Ze willen zich ontworstelen aan de mores van de muziekindustrie, spreken zich uit tegen seksisme en seksueel misbruik, zetten vraagtekens bij de hokjes waar ze in worden gedrukt. Het zijn geen vrouwen als Madonna, die in Truth or Dare vooral uitstraalde dat ze heel goed wist wie ze was en waar ze stond. Deze artiesten twijfelen, zoeken en weten dat je soms tóch moet meespelen, maar willen hun fans duidelijk maken dat dit niet normaal is. ‘Ik probeer de misogynie in mijn eigen hoofd te herprogrammeren’, zegt Swift.

Maar in hoeverre wordt dat narratief niet stiekem ingezet om de artiesten relevant te maken voor nu? Is die eerlijkheid niet ook gewoon een slimme marketingtruc? De films zetten de artiesten neer als professionele controlfreaks die zelf alle touwtjes strak in handen hebben, maar die ook altijd omringd zijn door managementteams. Als Swift nerveus haar eerste politieke Instagrampost ooit online zet, zit haar publiciteitsdame ernaast. Officieel nam Swift het initiatief voor haar documentaire, maar dat is ongetwijfeld ook in overleg gegaan.

Demi Lovato in de videoclip van 'Dancing With the Devil' Beeld
Demi Lovato in de videoclip van 'Dancing With the Devil'

Wie zich als ster laat filmen, weet precies wat zij laat zien en heeft daar ook commerciële belangen bij. Zo wordt Lovato neergezet als de baas over de regisseur van haar documentaire. ‘Ik vertel gewoon alles’, zegt ze aan het begin. ‘Wat ik niet wil, kunnen we er later nog uithalen.’ Maar de serie gaat niet toevallig gepaard met een nieuw album, Dancing With the Devil – the Art of Starting Over. In haar nieuwste videoclip speelt ze haar ziekenhuisopname na, ze heeft dezelfde kleren aan die ze droeg tijdens haar overdosis.

Met een nieuw album luiden de documentaires vaak een nieuwe levensfase in. Coming-of-agefilms, zijn het in zekere zin. Aan het einde van de serie knipt Lovato haar haar af, en vertelt ze dat ze ‘te queer’ is voor een man momenteel. ‘Dit is een maatschappij waarin vrouwelijke artiesten zijn afgeschreven als ze 35 zijn’, zegt Taylor Swift in Miss Americana. ‘Een fris en nieuw speeltje ben je een jaar of twee. Vrouwelijke artiesten vinden zichzelf daarom twintig keer zo vaak opnieuw uit als mannelijke. Ze moeten wel. Anders zitten ze zonder werk.’

De getalenteerde vrouw, die vanaf haar 10de al zelf nummers schreef, is nu 30. Ze moet juist nu hard werken, zegt ze, voordat ze wordt afgeschreven. ‘Dit voelt als mijn laatste kans. Op deze leeftijd tolereert de maatschappij nog dat ik succes heb.’

Paris Hilton in ‘This Is Paris’ (2020) Beeld
Paris Hilton in ‘This Is Paris’ (2020)

Demi Lovato - Dancing With the Devil

In 2018 overleed Demi Lovato bijna aan een overdosis. In deze vierdelige serie vertelt ze aan de vooravond van haar comeback over haar verslavingen, over haar biseksualiteit, over haar #MeToo-moment en over de ex-verloofde die haar alleen gebruikte om zelf beroemd te kunnen worden. Het is een ontluisterend verhaal over verslaving en de muziekindustrie. Ook vrienden, familie en medewerkers komen aan het woord.

Te zien via YouTube

This Is Paris

Ze was ooit de koningin van de realityseries, maar met deze documentaire wil Paris Hilton haar échte werkelijkheid laten zien. Ze vertelt onder andere over traumatische gebeurtenissen tijdens haar kostschooltijd en over het uitlekken van haar veelbesproken sekstape.

Te zien via Youtube

Homecoming

Meer concertfilm en creatief pamflet dan een echt inkijkje. Maar terwijl de perfectionistische Beyoncé zich voorbereid op haar optreden tijdens festival Coachella is ze bij vlagen verrassend eerlijk over de onrealistische druk die ze zichzelf oplegt.

Te zien via Netflix

Billie Eilish: The World’s a Little Blurry

R.J. Cutler volgt internetsensatie Billie Eilish tijdens de opnamen van haar debuutalbum en het enorme succes dat volgde. Het ene moment zit ze met haar broer liedjes te schrijven in zijn slaapkamer, het volgende krijgt ze een telefoontje van haar idool Justin Bieber om haar te feliciteren met haar Grammy’s en mag ze de James Bondsong opnemen.

Te zien via Apple +

Miss Americana

Op een kwade dag keerde het internet zich tegen Taylor Swift, de popster die altijd probeerde Amerika’s favoriete schoondochter te zijn. Er knapte iets – Swift trok zich terug om zichzelf opnieuw uit te vinden. Miss Americana volgt haar terwijl ze Lover (2019) schrijft en opneemt.

Te zien via Netflix

Nuchter?

Elke aflevering van de serie Dancing With the Devil begint met de oproep om hulp te zoeken bij soortgelijke problemen. Het was volgens Lovato de voornaamste reden om zo open te vertellen: lotgenoten helpen. In de laatste aflevering erkent ze dat ze ervoor kiest om nog steeds alcohol te drinken en wiet te roken, maar benadrukt dat dat niet per se de beste oplossing is voor iedereen – een paar dagen later plaatste Lovato op Instagram een foto met een waterpijp. Elton John, dertig jaar nuchter, gelooft in ieder geval niet in die methode, vertelt hij in haar serie.

Tegen dieetcultuur

Na het online gaan van haar documentaire wist Demi Lovato ook wereldwijd aandacht te genereren door een ‘frozen yoghurt’-winkel in Los Angeles de les te lezen via haar Instagramaccount. Daar had ze namelijk een enorme hoeveelheid ‘suikervrije koekjes en andere dieet-artikelen’ gezien, wat ze ook ‘triggering’ vond voor iedereen met een eetstoornis – met de #dietculturevultures wil ze voortaan alle bedrijven aanklagen die ‘niet alleen een verstoord eetpatroon mogelijk maken, maar ook aanprijzen’, verklaarde ze. Haar actie had echter een averechts effect. Veel beroemdheden namen het juist op voor de kleine winkel, die stelde dat die artikelen bedoeld zijn voor bijvoorbeeld diabetici. Lovato heeft inmiddels wat halfslachtig haar excuses aangeboden.

Meer over