boeken

De Zuidpool doet het uitstekend in thrillers

Na Scandinavië is nu Antarctica aan de beurt als decor voor spannende verhalen.

Rob van Scheers

Als schooljongen had Michael Palin – die van Monty Python – één droom: hij wilde ontdekkingsreiziger worden. Maar tot zijn grote schrik zag hij steeds meer witte vlekken op de wereldkaart verdwijnen. Terra incognita verdampte als sneeuw voor de zon. Wat was er straks nog te bereizen en te ontdekken? Achteraf viel het mee. Na zijn comedy-jaren schreef hij vele reisboeken en bijbehorende tv-series, waarover ik hem weleens heb gesproken. Hoogtepunt: Van pool tot pool (1992), over de reis die hem van de Noordpool tot aan Antarctica bracht.

Antarctica, het laatste grote onbekende continent van onze planeet. Het inspireerde meer schrijvers, want curieus genoeg zien we de laatste tijd een hausse aan boeken over reizen richting de Zuidpool. Eind vorig jaar verscheen in vertaling al het veelgeroemde dagboek Waanzin aan het einde van de aarde van Julian Sancton – een reconstructie van een noodlottige Belgische expeditie uit 1897. Leest als een thriller. Complementair was Niemandsland van Adwin de Kluyver, met vele verhalen over vaak vergeten pioniers. En nu is er Het woord voor rood (Nieuw Amsterdam; € 21,99) van Jon McGregor, in de vertaling van Manon Smits. Een roman, maar wel een vol suspense.

In zijn nawoord legt McGregor uit dat hij in 2004 zelf een reis naar Antarctica heeft gemaakt op uitnodiging van het Writers & Artists-programma van het Britse Zuidpoolonderzoek. En dat lees je wel terug, ja. Hij neemt ons mee naar een Brits station nabij de kliffen van Priestley Head, waar we drie personages leren kennen: veteraan Robert ‘Doc’ Wright en de twee jonge onervaren krachten Luke en Thomas. Ze raken verzeild in een sneeuwstorm en de gevolgen zijn verschrikkelijk. Dodelijk, zelfs. Wat is daar precies gebeurd? Zijn alle protocollen wel nageleefd? Na de terugkeer van Doc per reddingsvliegtuig wordt er een gerechtelijk vooronderzoek ingesteld om achter de toedracht te komen. Er is één probleem: Doc heeft een hersenbloeding gehad en komt niet meer uit zijn woorden. Zo moet ook de lezer lang gissen naar de feiten.

null Beeld Nieuw Amsterdam
Beeld Nieuw Amsterdam

Het tweede deel van het boek concentreert zich op de moeizame therapie van Doc, een rol die bij verfilming absoluut door Daniel Day-Lewis moet worden gespeeld (al is hij helaas gestopt met acteren). We leven mee met zijn worsteling, maar ondertussen blijft het knagen. Sterker: je krijgt de indruk dat Doc – ondanks zijn afasie – dondersgoed weet dat hij als veteraan verantwoordelijk kan worden gesteld, en dat ziet hij toch liever niet. Het slot biedt uitkomst voor de lezer. De hele intrige heeft van een romantische poolheld een feilbaar mens gemaakt. Dat is wat het onherbergzame Antarctica dus ook met je kan doen.

Klassieker van opzet is de thriller Het donker (Luitingh-Sijthoff; € 21,99) van de Britse Emma Haughton, vertaald door Jan Mellema. Daarin reist arts Kate North af naar het VN-station voor klimaatonderzoek op Antarctica om haar overleden Franse voorganger te vervangen. Voor Kate is het een manier om aan haar eigen traumatische verleden te ontsnappen, al heeft ze eigenlijk geen idee waaraan ze begint. Ja, ze kende de verhalen. ‘Geruchten van mensen die helemaal ontsporen, die ontwricht raken door het geïsoleerde bestaan, de stress om in zo’n kleine groep opgesloten te zitten.’ En wat ze ook weet is dat het – in geval van gekte of nood – gemakkelijker is om iemand uit het ISS terug te brengen dan om iemand in de winter van Antarctica weg te halen.

Dan wordt haar langzaamaan duidelijk dat het overlijden van de Franse arts Jean-Luc Bernas weleens geen ‘tragisch ongeval’ zou kunnen zijn, zoals iedereen dat hier afdoet. En dat betekent dat zich onder haar twaalf nieuwe vrienden een moordenaar bevindt. Maar wie? Cluedo op de Zuidpool. Antarctica-thrillers zijn de nieuwe Scandi.

null Beeld Luitingh-Sijthoff
Beeld Luitingh-Sijthoff
Meer over