Film

De zinderende muziekdocumentaire Summer of Soul toont een vergeten festival dat zo belangrijk was voor de zwarte gemeenschap ★★★★★

Elke muzikale noot maakt de revolutiedrang voelbaar, in Summer of Soul.

null Beeld Searchlight Pictures
Beeld Searchlight Pictures

‘Herinnert u zich het Harlem Cultural Festival?’, vraagt The Roots-frontman en debuterend regisseur Ahmir ‘Questlove’ Thompson in het openingsbeeld van de zinderende muziekdocumentaire Summer of Soul. Voor zijn camera zit Musa Jackson, die een jaar of vier was toen hij in de illustere zomer van 1969 met zijn familie het meerdaagse muziekfestival in het hart van de zwarte New Yorkse wijk Harlem bezocht. Maar de vraag is zeker niet alleen voor de geïnterviewde bedoeld.

Ondertussen krijgt Jackson voor het eerst in zijn leven beelden van het festival voorgeschoteld, in kleur. Onmiddellijk lijkt hij de vraag vergeten. Zijn mond zakt open. Dan ziet ook de kijker de beelden van ‘een zee van zwarte mensen’, zoals Jackson zijn herinnering omschrijft, vlak voor een optreden van de toen 19-jarige Stevie Wonder. En dan maakt Questlove duidelijk dat hij ook als documentaireregisseur kan toveren, door een virtuoze drumpartij van Wonder te versmelten met flarden van speeches over nieuw verworven zwarte vrijheid. Elke muzikale noot maakt de revolutiedrang voelbaar, in Summer of Soul. Begrijpelijk dat de documentaire enkele weken na de première op streamingkanaal Disney+ ook in de bioscopen te zien is.

Jackson twijfelde in de loop der jaren soms aan zijn herinnering, zegt hij in Summer of Soul . Waar Woodstock 150 kilometer verderop in precies dezelfde zomer de geschiedenis inging als zo’n beetje het definitieve popfestival, zakte het Harlem Cultural Festival weg in vergetelheid. De optredens van Nina Simone, Stevie Wonder, The Edwin Hawkins Singers, B.B. King, Sly and the Family Stone en talloze andere popiconen werden gedurende het festival zorgvuldig op beeld vastgelegd, maar interesse van tv-stations was er nauwelijks. Dat ondanks verwoede pogingen de festivalbeelden te verkopen als ‘het zwarte Woodstock’. Het ontbrak de toenmalige producent aan budget om een eigen documentaire te maken en de beeldenschat verdween voor vijf decennia in een kluis.

Vandaar dat Questlove, die door de rechthebbenden werd benaderd de beelden af te stoffen en van extra betekenis te voorzien, in eerste instantie zo sterk de nadruk legt op de troebele herinnering van een bezoeker. De terugblikkende interviews van bezoekers en muzikanten bieden gaandeweg niet alleen meer kijk op de betekenis van het festival voor de zwarte gemeenschap, maar maken ook bewust van de werking van geschiedschrijving.

Summer of Soul is naast een sprankelende muziekdocumentaire ook een buitengewoon geslaagde poging om – met terugwerkende kracht en op de vleugels van een nieuw wereldwijd zwart bewustzijn – een nieuwe mythische festivalherinnering op te tuigen.

Summer of Soul

Documentaire

★★★★★

Regie Ahmir ‘Questlove’ Thompson

Met Stevie Wonder, Nina Simone, Musa Jackson

117 min., in 28 zalen

Meer over