InterviewJames Oesi en Thomas Oltheten

De zangerige, nasale fagot en de zuchtende, ronde contrabas worden geëerd met eigen festivals

Dit weekend is er voor de liefhebber van de contrabas het Dutch Double Bass Festival in Rotterdam. In Maastricht kunnen fagotfans hun hart ophalen op Bassoons for Future.

James Oesi
 Beeld Stamatios Xanthoulis
James OesiBeeld Stamatios Xanthoulis

De laagte

Al in zijn conservatoriumtijd wist contrabassist James Oesi dat hij geen orkestmusicus wilde worden. ‘Ik moest dat altijd verdedigen’, zegt hij. ‘Orkestbassist is een mooi beroep, maar de wereld is groter dan dat. Als je het wilt, moet je ook wat anders kunnen doen.’

Het benadrukken van de veelzijdigheid van zijn instrument was voor hem de hoofdreden om in 2017 het eerste Dutch Double Bass Festival te organiseren. Vrijdag begint in Theater Zuidplein in Rotterdam de derde editie. Opvallend genoeg begint donderdag in Maastricht ook een festival ter ere van een ander basinstrument. De fagot staat centraal op Bassoons for Future.

In het symfonische repertoire spelen de zangerige, nasale fagot en de zuchtende, ronde contrabasklank vaak de onderste stemmen. Met name de contrabas stond tot vrij recent niet te boek als solo-instrument. Oesi: ‘Toen ik twintig jaar geleden begon, voelde het als een woestijn. Goede solomuziek voor de bas was lastig te vinden. Nu kom je overal inspiratie tegen.’

Een fagot, waarvoor Vivaldi wel veertig concerten schreef. Beeld Getty
Een fagot, waarvoor Vivaldi wel veertig concerten schreef.Beeld Getty

Voor fagot zijn er juist best veel soloconcerten geschreven, al is er een dip geweest. ‘Vivaldi componeerde wel veertig fagotconcerten. In de 19de eeuw, toen het orkest groter en luider werd, bleef het volume van de fagot wat achter, en deed het instrument een stapje terug’, aldus Thomas Oltheten, fagottist en artistiek leider van Bassoons for Future.

Op beide festivals doen hele groepen contrabassen en fagotten juist een stap vooruit. Zo speelt de bassectie van het Nederlands Philharmonisch Orkest met solist Božo Paradžik nieuw werk van Calliope Tsoupaki, de huidige ‘Componist des Vaderlands’. ‘Bassisten vinden dat behoorlijk spannend, zo uit het orkest gehaald worden, maar het wordt altijd een spectaculaire show’, zegt Oesi.

Op Bassoons for Future klinkt nieuw werk van Rieteke Hölscher, voor zestien fagotten. Oltheten: ‘Allemaal individuele partijen, dus een behoorlijk doorwrocht stuk.’

Thomas Oltheten: 'Vooral in Amerika wordt op fagot vaak jazz gespeeld, in Europa is dat minder gebruikelijk.' Beeld Fotostudio Wierd
Thomas Oltheten: 'Vooral in Amerika wordt op fagot vaak jazz gespeeld, in Europa is dat minder gebruikelijk.'Beeld Fotostudio Wierd

De breedte

Op het Dutch Double Bass Festival staan naast de contrabas ook naaste verwanten op het programma. Oesi: ‘Al op onze tweede editie in 2019 hebben we basgitaristen uitgenodigd. Dit keer hebben we ook viola da gamba (strijkinstrument in allerlei maten uit de renaissance met vergelijkbare vormen, red.) erbij betrokken.’ Jazzfagottist Paul Hanson opent Bassoons for Future. Oltheten: ‘Vooral in Amerika wordt op fagot vaak jazz gespeeld, in Europa is dat minder gebruikelijk. Fagottisten als Bram van Sambeek, die zaterdag op ons festival speelt, spelen inmiddels ook veel jazz en popmuziek.’

Het Dutch Double Bass Festival werkt met een blokkenschema, zoals popfestivals. Oesi: ‘We hebben bewust gekozen geen traditioneel programmaboekje te maken. We hopen dat publiek dat voor contrabassist Dominic Seldis komt, gewoon blijft zitten als daarna funk-basgitariste Kinga Głyk optreedt.’

Op het programma van Bassoons for Future staan nu al klassiek, jazz, hedendaags klassiek, en elektronica. Toch loopt Oltheten nog over van ideeën voor toekomstige edities: ‘Je kunt geen detectivefilm opzetten, of de fagot speelt een prominente rol op de soundtrack.’

De diepte

Professionele musici op het podium hebben is één ding, maar Oltheten en Oesi kijken ook vooruit, naar de volgende generatie fagottisten en contrabassisten. Bassoons for Future biedt – naast de concerten – workshops, groepslessen en een concours voor jonge fagottisten.

‘Weinig mensen beginnen met fagot, maar degenen die beginnen, haken minder snel af dan bij andere instrumenten’, zegt Oltheten. ‘Ze zijn erg toegewijd aan hun instrument.’ Juist daarom wil Bassoons for Future een ontmoetingsplek bieden: ‘Violisten en klarinettisten spelen vaak als groep, en leren zo meer vakgenoten kennen. Zo’n weekend is voor fagottisten een ideale gelegenheid om elkaar tegen te komen, samen te spelen en ideeën uit te wisselen.’

De contrabas stond tot vrij recent niet te boek als solo-instrument. Beeld Getty
De contrabas stond tot vrij recent niet te boek als solo-instrument.Beeld Getty

Bij het Dutch Double Bass Festival verzorgen studerende bassisten van Codarts Rotterdam en oud-studenten van het Conservatorium van Amsterdam ieder een programma. Oesi benadrukt hoe belangrijk het is om je als bassist op het podium in de kijker te spelen. ‘Bij de vorige editie hadden we wereldberoemd jazzbassist John Pattitucci, en zelfs hij gaf aan het eind van zijn set toe dat hij eigenlijk nog nooit een soloconcert had gespeeld. Het is enorm belangrijk voor jonge bassisten om te zien dat je naast die orkestplek op zoveel verschillende manieren je horizon kunt verbreden.’

Dutch Double Bass Festival: 29 - 30/10, Theater Zuidplein, Rotterdam. Bassoons for Future: 28 - 31/10, diverse locaties in Maastricht.

Meer over