MuziekTake 5

De vijf favoriete albums van Merrill Garbus, frontvrouw van Tune-Yards

Merrill Garbus heeft met Tune-Yards nieuw album: Sketchy. Mooi moment om deze geëngageerde popartiest in de Take 5-rubriek te vragen naar de soundtrack van haar leven.

Tune Yards / Foto: Pooneh Ghana Beeld
Tune Yards / Foto: Pooneh Ghana

De laatste tournee van Tune-Yards voelde een beetje raar. Zangeres en frontvrouw Merrill Garbus (42) betrapte zich op onwennigheid, wanneer ze haar maatschappijkritische liedjes deelde. Want valt zingen over culturele toe-eigening nog wel te rijmen met het zorgeloos vieren van popmuziek?

Garbus: ‘Als je ‘I use my white woman’s voice to tell stories of travels with African men’ zingt en de helft van het publiek staat er ongemakkelijk bij, voel je je haast onbegrepen.’

Ze wil de ruimte bieden om na te denken over racisme, klimaatverandering of inhalige multinationals, maar haar publiek komt naar een popconcert om zich onbekommerd onder te dompelen in de muziek.

‘Vrienden kwamen naar me toen en zeiden ‘Whoa je deelt nogal wat heavy shit uit op het podium, en er zijn mensen aan het dansen!’

Dat is ook niet zó raar. Want die maatschappijkritische songs van de Amerikaanse indie darlings Tune-Yards gaan vaak vermomd in vrolijke ritmes en luchtige melodieën. Maar de teksten op het net verschenen album Sketchy zijn explicieter geworden.

Garbus – wit, Westkust, liberaal progressief – was na die tournee ook bedroefd en verward. Een kunstenaar die zich afvroeg of ze met haar kunst überhaupt een verschil kon maken. Ze zag geen toekomst meer voor Tune-Yards. De boodschap kwam blijkbaar niet aan en de hyperconsciëntieuze zangeres zette overal vraagtekens bij.

Een daarvan werd weggehaald door Adrienne Maree Browns boek Emergent Strategy: Shaping Change, Changing Worlds. Garbus: ‘Ze betoogde dat het niet genoeg is om alleen te roepen dat je voor of tegen bijvoorbeeld racisme bent; je moet er naar handelen, als je verandering wilt.’

En Garbus wil dat. Voordat het ressentiment onder witte Amerikanen zich uitbreidt en leidt tot meer geweldsexplosies, wil ze dat witte mensen door zelfonderzoek zich rekenschap geven van hun eigen positie.

‘Ik wil dat, meer dan in mijn songs, kunnen articuleren en analyseren. Ik heb affiniteitsgroepen opgezet waarin ik met andere witte mensen in gesprek ga over hun ervaringen.’

Dan barst ze in lachen uit. ‘Maar het klinkt misschien ook beangstigend als ik roep dat witte mensen zich moeten organiseren.’

Joni Mitchell – Blue (1971)

Beschouwd als een van de beste albums aller tijden van een van de meest iconische singer-songwriters.

‘Grote inspiratiebron. Het eerste nummer All I Want ontsloot een wereld van mogelijkheden in harmonie. Het was niet zo dat ik door Joni zangeres wilde worden. Mijn beide ouders waren musici, thuis zongen we samen en ik ging elke zomer naar folkkamp. Zingen en harmoniseren was gewoon iets dat je deed. Maar bij Joni hoorde je hoe diep dat ging; de jazzinvloeden, de onverwachte wendingen in haar liedjes. Mijn oren pikten die complexe patronen op en gingen open.’

Johnny Clegg & Savuka – Cruel Crazy Beautiful World (1989)

Een van Zuid-Afrika’s bekendste popartiesten en anti-apartheidsactivisten. Cleggs eerste band Juluka was de eerste gemengde band in Zuid Afrika. Hij overleed in 2019.

‘Ik heb er spijt van dat ik hem niet live heb kunnen zien. Ik had, destijds als 12-jarige, nog nooit ritmisch zoiets opwindends gehoord als de song Moliva. Door Clegg zijn Afrikaanse invloeden in mijn muziek gekropen. De manier waarop hij de melodie haast blaft, is ook verwant aan rap of the Jamaicaanse dancehall. En dan die mineur coupletten die openbloeien in een prachtig majeur akkoord van het refrein... dan wil je dansen voor altijd.’

A Tribe Called Quest – Midnight Marauders (1993)

Dit derde album van de New Yorkse hiphopcrew wordt beschouwd als het hoogtepunt van de Native Tongues Movement in hiphop.

‘Het eerste album dat ik op cassettebandje had. Gekregen van een vriend. Ik heb hem zo grijs gedraaid, en de tape was zo versleten, dat die robotstem erop nog griezeliger klonk. Muzikaal viel het voor mij helemaal op zijn plek. Dit was in een periode dat mijn vader saxofoon ging spelen. Ik ontdekte Duke Ellington. En toen was er dit album dat op een ongelooflijke manier jazz weefde in hiphop.’

Radiohead – Kid A (2000)

Vierde en meest bejubelde album van de grootste rockband van het millennium. Kid A was ook een bewust afscheid van conventionele rock.

‘Nog zo’n plaat die mijn begrip van wat muzikaal mogelijk is te boven ging. Ik kon maar niet bedenken hoe al die geluiden werden gemaakt. De drummachines, sequencers en modulaire synthesizers, alles is zo creatief gebruikt. We hebben als Tune-Yards onder invloed van Radiohead meer synthesizers toegelaten. Maar ik heb een tijd niet naar het album kunnen luisteren. Ik ben een groot deel van mijn twintiger jaren depressief geweest. En die verlatenheid in How To Disappear Completely is dan iets te confronterend.

Temptations – Sky’s The Limit (1971)

Veertiende album van de bekendste soul vocal group op het Motown label.

‘Er is zo veel op die plaat dat me een rotsvast vertrouwen geeft in de kracht van songwriting. Neem Just My Imagination. Ten eerste die prachtige melodie met zorgvuldige orkestrale arrangementen. Dan de verwevenheid met de tekst. Als Eddie Kendricks zingt dat hij uit het raam staart, ben jij daar ook. Maar het allerbelangrijkst is de brug. Want nadat hij al zijn romantische plannen voor een leven met zijn liefje heeft ontvouwen, volgt daar de onthulling. ‘But in reality she doesn’t even know me.’ Perfect. Je bent geland. Zo maak je van een song een emotioneel ritje.’

Meer over