De teloorgang van het 'tingelingeling!'

Er is iets misgegaan met de muzikaliteit van de deurbel. 'Tingeling, de melkboer', luidt het gezegde, maar die woorden worden langzamerhand onbegrijpelijk....

Roland de Beer

Dat denken ze althans bij Praxis, waar we alleen nog keus hebben uiternstig ontstemde dingdongs (14,79 euro) en kraaienvalse bliepblieps vaneen nog miserabeler ringtone-genre (tot 35,99 euro).

En zo denken ze er ook over bij Gamma, waar je naast draadloze BigBen-verminkingen op z'n best nog zo'n ronde zwarte elektriekeonderhuurders-prrrr vindt - Parma, van 7,95 euro. Overigens met meermechaniekgeklepper dan belgerinkel in de sound.

De geschiedenis van de deurbel is nog niet geschreven, maar het schijntdat de Amerikaanse uitvinder Joseph Henry (1797-1878) er een rol in speeltmet een theorie over knoppen, draden en elektromagnetische zelfinductie.Echter, zonder een woord te wijden aan de noodzaak van klankkwaliteit.

Dat de elektrische deurbel in ieder geval rond 1895 een vertrouwdverschijnsel was in de muziekstad Wenen, blijkt uit Erdgeist, eentoneelstuk van Frank Wedekind waarin de mooie vrouw Lulu bezocht wordt doormannen van allerlei slag. Het is er een komen en gaan, waarbij boven haardeur gedurig die elektrische Klingel tönt.

De componist Alban Berg, die het stuk in de jaren dertig verwerkte toteen reeks operascènes, had de tegenwoordigheid van geest die deurbel meete nemen in zijn orkestpartituur. Hij gebruikte er een op dat moment nognieuw en zeldzaam instrument voor, de vibrafoon.

Aldus zindert het in de eerste akte van Lulu bij de opkomst vanachtereenvolgens de zwerver Schigolch, de dagbladhoofdredacteur Schön,diens zoon Alwa en, nadat er een dooie gevallen is, ook (tweemaal) depolitie:

Bij de firma Plieger te Zaltbommel, leverancier van de deurbellen diebij Praxis te koop zijn, houdt de affiniteit met opera jammer genoeg op bijhet slapste uit de Carmen. De Praxis biedt onder het type Norwich (16,79euro) een 'elektronische gong' aan. Dat is helemaal geen gong, maar eentweetertje dat nu eens het toreadorlied uit Carmen piept, dan weerRoodborstje tikt tegen 't raam, tegen 't raam.

'Bij elke nieuwe bezoeker wordt u verrast door een andere melodie', zoverheldert de handleiding. Maar wie de bezoekers ook zijn, de overeenkomstis dat hun aanbellen steeds zal resulteren in een rottigpeuterspeelgoedsoundje.

Dan maar liever een 'mechanische gong'? Zo prijst de Broadway vanPraxis zichzelf aan (14,79 euro). Maar dit exemplaar is evenmin een gong.Het kastje verbergt een tweetonige idiofoon van het type buisklokken.Alleen is die hier niet uitgerust met verchroomde cilinders, zoals hethoort, maar met holle ijzertjes van rechthoekig formaat. De voor dezeanalyse noodzakelijke sloop van het kastje bracht geen gewetenswroegingteweeg.

Ook Gamma belooft aanzienlijk meer muziek dan de firma weet waar temaken. De 'elektronische gongenset' Roma, verkrijgbaar in zilver, zwart ofwit plastic (7,99 euro), zou volgens een rebus op de verpakking eenpartituur moeten verklanken met een intrigerend John Cage-gehalte:

In het Gamma-filiaal in Purmerend blijken de meeste proefmodellen niette werken. Behalve dat van de Roma - en die beperkt zich in de praktijk vanhet aanbellen tot een ielig getimbreerd:

En wat beweert 's lands bellenleverancier vanuit Zaltbommel? 'Ideaalvoor nieuwe installatie of vervanging van bestaande deurbel!'

Sowieso ideaal dus.

Roland de Beer

Meer over