‘De sopranen wisten meer van rap dan omgekeerd’

Met de jeugdopera ZoZijnZe wil Opera Cinema de drempel naar de klassieke muziek slechten. In een bewerking van Così fan tutte duiken rap en r & b op....

De opera ZoZijnZe begint met een keiharde rap. Televisiepresentator Donnie Alfonso wil van zijn realityshow alsnog een kijkcijferkanon maken door ontrouw in het spel te brengen. De twee rappers Rando en MC Guglio zijn gelukkig met hun vriendinnen. Maar liefdesgeluk in een Big Brother-achtig huis, dat levert saaie televisie op.

Dus verzoekt hij de jongens het huis te verlaten, om vermomd als exotische types terug te keren. De grote vraag: zullen de twee meiden vallen voor Hakan en Hassan? Dan klinkt klassieke muziek, als Flora en Dora in een aria treuren om het vertrek van hun geliefden.

De jeugdopera ZoZijnZe is gebaseerd op Mozarts Così fan tutte uit 1790. Daarin testen, na te zijn uitgedaagd door hun cynische vriend Don Alfonso, de officieren Ferrando en Guglielmo de trouw van hun vriendinnen Dorabella en Fiordiligi. Maar ZoZijnZe is meer dan een Nederlandse vertaling van Così. In de opera zijn klassiek, rap en r & b even belangrijk. De in Enschede gevestigde stichting Opera Cinema wil kinderen en jongeren met bewerkingen van klassiekers (zoals eerder De barbier van Sevilla) laten kennismaken met klassieke muziek.

‘Door te gebruiken wat ze wel kennen, rap en r & b, komen ze ook in aanraking met opera’, zegt muzikaal leider Bob Zimmerman van ZoZijnZe. Het idee om de opera te maken, ontstond toen de producenten van Opera Cinema twee rappers hoorden bij de vijfde symfonie van Beethoven, destijds in Groningen. Così fan tutte bleek een geschikt werk omdat trouw en verleiding een onderwerp is van alle tijden. ‘Kijk maar naar televisieprogramma’s zoals Temptation Island.’

Bij het maken van de opera, geregisseerd door Marcel Sijm, is vrij omgesprongen met het werk van Mozart, zonder hem geweld aan te doen, vindt Zimmerman. ‘We hebben Mozart niet verhiphopt, het is een kruisbestuiving. Onze opera heeft vijf componisten, van wie er een al een tijdje dood is.’

Daniel Hamburger bewerkte de muziek voor piano, viool en cello, dj Martijn van Sonderen maakte de beats, Tjeerd Oosterhuis schreef op Mozart geïnspireerde r & b-songs. Zelf maakte Zimmerman de arrangementen voor de duetten en de ensembles. En hij behield het muzikale overzicht. ‘Ik heb met drie kleuren viltstift gewerkt om het in de partituur allemaal zichtbaar te houden.’

De eerste keer dat de rappers en de geschoolde klassieke zangeressen bij elkaar kwamen, was er sprake van een cultuurshock. ‘De sopranen wisten veel meer van rap dan omgekeerd.’ Voor de rappers was het bovendien wennen dat ze soms maar één zinnetje mochten rappen in een ensemblearia. ‘Zo heeft iedere muzieksoort zijn eigen regeltjes, die wij hebben proberen te doorbreken.’

De teksten uit het libretto van Lorenzo da Ponte werden vertaald door Petra van der Eerden. Una donna a quindici anni, Despina’s aria werd Hoe krijg je alles van een man gedaan. Kenners van Così zullen misschien de wenkbrauwen fronsen als ze Dora ‘willen jullie allemaal opzouten, ik trek dit niet’, horen zingen.

ZoZijnZe is volgens Zimmerman een goede manier om jongeren kennis te laten maken met klassiek. ‘Klassiek zelf is het probleem niet. Na een paar minuten zijn ze het onderscheid al vergeten. Het Umfeld is het probleem, de code die erbij hoort: die van dure mensen die deftige dingen doen. Maar als kinderen geen kennismaken met klassiek, krijgen ze ook niet de kans ervan te leren houden. ’

Meer over