De reus meldt zich in online beleggen

Voor de ene bank is het de voornaamste bron van inkomsten, voor de andere is het strooigoed. Wil ABN Amro de 'kleine' prijsvechters in online beleggen uit de markt drukken?...

Door Geert Dekker

Het was altijd de moloch, de oceaanstomer die zijn steven niet kon wenden, de archaïsche organisatie die de moderne belegger niet begreep, de grootbank met een overdaad aan overheadkosten: ABN Amro was immer een dankbaar object van spot voor liefhebbers van beleggen via internet.

Maar sinds vorige week, toen de bank forse prijsverlagingen bekendmaakte, trekt de bank ook kijkers uit die hoek: de grootste bank van Nederland heeft nu tarieven die zich goed laten vergelijken met die van de partijen die de afgelopen jaren de online-beleggingsmarkt veroverden, Alex Beleggersbank, eigendom van de Rabobank, en het zelfstandige Binck Bank. Daarnaast maakte de Postbank bekend helemaal niets meer te vragen aan transactiekosten als het aandelen, obligaties en beleggingsfondsen betreft die aan Euronext Amsterdam staan genoteerd.

Hoe bang moeten de banken worden die hun bestaansrecht ontlenen aan diensten voor internetbeleggers? Moeten Klein Duimpje en consorten bibberen, nu twee reuzen wakker worden?

Wie naar de cijfers kijkt, zegt 'ja'. Een aandelentransactie kost ondertussen nauwelijks nog een tientje: de actieve belegger (enkele tientallen transacties per jaar, een belegd vermogen van enkele tienduizenden euro) is een paar honderd euro transactiekosten kwijt. Vermenigvuldig dat bedrag met het aantal klanten dat ABN Amro in deze markt heeft (tienduizend) en wil veroveren (nog eens tienduizend de komende twaalf maanden) en het eerste dat opvalt is de relatieve kleinschaligheid. Een en ander betreft een paar miljoen euro omzet. Waarom maakt de bank (provisiebaten in 2005: 5,6 miljard euro) zich daarover zo druk?

Die vraag suggereert dat de tariefsverlagingen alleen een marketingactie zijn van de bank, en slechts dienen om het klantenbestand uit te breiden dat vervolgens kan worden benut om andere, beter renderende producten en diensten te slijten. In dat geval moet Klein Duimpje wel degelijk bibberen, want wie weet hoeveel de reus heeft gereserveerd om heel lang en heel diep onder de prijzen van de concurrentie te duiken? Binck boekte in 2005 22 miljoen euro provisies: ongeveer de helft van de totale baten van de hele bank. Elke duizend klanten die ABN Amro afsnoept doet Binck (veertigduizend klanten) veel pijn.

Maar ABN Amro laat weten dat de bank bij het huidige niveau van de tarieven níet onder de kostprijs werkt. De bank zegt zich te willen laten zien op deze 'groeimarkt' omdat er kan worden geprofiteerd van het positieve beurssentiment, de gunstige vooruitzichten voor persoonlijke financiële planning (door een terugtredende overheid) en de toename in aantal en handelsactiviteit van de beleggers die internet verkiezen boven de telefoon, schriftelijke formulieren en de beleggingsadviseur.

'Normale' concurrentie dus? Kalo Bagijn, bestuurslid van Binck, zegt in ieder geval níet bang te zijn. 'De nadruk ligt nu op de prijs. Vorig jaar hebben Postbank en ABN Amro hun tarieven ook al fors verlaagd, ze moesten iets doen om de uitstroom van klanten tegen te gaan. Maar in dat jaar zijn wij sterker gegroeid dan ooit.'

Bagijn noemt een reeks kwalitatieve criteria die daar, naast de prijs, de oorzaak van zouden zijn. 'Men is nu in staat onze tariefstructuur te kopiëren en wellicht dat ook die kwaliteit op den duur te kopiëren is, zoals het gesloten systeem waarmee wij werken en dat veel tijd bespaart, en het bieden van realtime koersinformatie. Maar dan is er uiteindelijk nog de cultuur van een organisatie zoals de onze: die straalt online beleggen uit, terwijl dat voor een grootbank bijzaak is. Dat is nooit te kopiëren.'

Binck volgde vorige week de prijsverlagingen die ABN Amro en Postbank bekendmaakten en zegt te overwegen om zich in zijn marketing niet meer zo nadrukkelijk op prijs te profileren.

Marktleider Alex Beleggingsbank (negentigduizend klanten) heeft ook gezegd de tarieven te verlagen, maar details worden pas de komende maand bekendgemaakt.

De andere aanbieders, SNS Bank, Fortis en ING Bank, houden zich stil.

Dat de prijzenslag in het voordeel van de klant is, mag duidelijk zijn. Naast de 'gratis'-actie van de Postbank ten aanzien van aandelen, obligaties en fondsen is de optiebelegger duidelijk goedkoper uit. Laagste prijs was tot nu toe 3,75 euro per contract, maar ABN Amro en Binck bieden nu een prijs van drie euro per optiecontract.

Er is echter niet één partij die op alle fronten de goedkoopste is. Zelfs de rekenmodules ('tarievenvergelijkers') die de banken op hun sites zetten, bieden geen uitsluitsel: ze zijn onderling lang niet altijd vergelijkbaar.

De 'shoppende' belegger kan de komende tijd zijn lol op. In aandelen zal de prijzenslag het felst zijn: de tarieven die Euronext aan zijn klanten (de banken) berekent, worden ook geregeld verlaagd, aangezien Euronext de hete adem van Deutsche Börse en de London Stock Exchange (LSE) in zijn nek voelt.

Dat geldt niet voor de optiehandel: ten aanzien van de opties die voor Nederlandse beleggers interessant zijn, is Euronext monopolist en dat kan de hoge tarieven verklaren. Banken kijken jaloers naar de klanten van Deutsche Börse, die veel minder per optiecontract betalen.

De fusiebesprekingen die tussen de diverse beursorganisaties worden gevoerd, zijn in dat opzicht ook interessant voor de particuliere belegger. De optiebelegger zal niet blij zijn met een fusie Euronext/Deutsche Börse, want daarmee zou een 'optie-monopolie' in Europa ontstaan. Anderzijds zou de aandelenbelegger met een fusie tussen de LSE en Euronext een belangrijke drijfveer voor de huidige prijsverlagingen zien wegvallen.

Meer over