interviewdirecteur dutch filmworks

De pandemie zet de filmwereld op zijn kop: niet Hollywood maar Dutch Filmworks is nu hofleverancier

De Nederlandse filmdistributeur zag zijn aandeel sinds de lockdown verviervoudigen. 

Willem Pruijssers, CEO van Dutch Filmworks.Beeld Hilde Harshagen

Stel je een supermarkt voor, waarin alle gewilde en vertrouwde producten plots ontbreken, maar wel hongerige klanten ronddolen met lege wagentjes. Zo, ongeveer, is de huidige situatie in de bioscopen. En dan ligt er nog wél een verse Liam Neeson, onder in het schap.

‘Ga maar na bij jezelf. Als je kunt kiezen tussen niks, iets onbekends, óf Liam Neeson met een gun. Wat kies je dan?’ Willem Pruijssers, oprichter en directeur van het Nederlandse filmdistributiebedrijf Dutch Filmworks, wacht niet op een antwoord. De distributeur van Neesons nieuwe actievehikel Honest Thief wéét het antwoord: ‘Dan kies je wat je kent. En dan ben je ook helemaal niet ontevreden.’

Zelf zou hij het restaurant kiezen, als metafoor. ‘Als je in een sterrenrestaurant eet en het smaakt niet zo, ben je heel kritisch. Ga je naar de Chinees, dan is het meestal gewoon goed.’

De 68-jarige Ier Neeson, die zijn eeuwigheidswaarde een krappe dertig jaar geleden al beklonk als Oskar Schindler in Schindler’s List, ontdekte als vijftiger een nieuwe beroepsniche: actieheld in formulefilms. In Honest Thief neemt hij het op tegen corrupte agenten, als de eerlijke meesterdief en explosie-expert Tom Carter.

De film, die je met eerbied voor het actiegenre doordeweeks mag noemen, was deze week de best verdienende titel in de vanwege covid-19 slechts beperkt geopende Amerikaanse en Britse bioscopen. Ook in Nederland doet Honest Thief het meer dan uitstekend; al 1,3 miljoen euro aan kassaopbrengst. En waar je in de derde week van de release normaal gesproken een daling van bezoekers ontwaart, neemt de kaartverkoop nu juist toe.

‘Vergis je niet’, zegt Pruijssers. ‘Zo’n soort film met Neeson zou het in elk ander jaar ook heel goed doen, maar dan vooral op de on-demandplatforms, of gewoon bij RTL 7. Het verschil is: nu leggen mensen ineens massaal een tientje neer om hem in de bioscoop te zien.’

Liam Neeson in Honest Thief.Beeld Filmstill

Wie Hollywood zoekt, in Nederland, denkt misschien niet meteen aan een non-descript bakstenen kantoor op een bedrijvenparkje nabij de A2, afslag Utrecht Langerak. Maar daar, tussen de panden van de bloedbank en Stichting Islamitisch Centrum Nederland, huist het bedrijf dat deze zomer plots uitgroeide tot de marktleider in de Nederlandse bioscopen: het aandeel van de onafhankelijke Nederlandse filmdistributeur verviervoudigde. Terwijl de grote Hollywoodstudio’s hun voornaamste titels uitstellen, bang om verlies te maken in de in capaciteit drastisch beperkte zalen, bracht Dutch Filmworks sinds de heropening van de bioscopen in juni al twintig films uit, meer dan alle andere partijen.

‘Nu zijn wij hofleverancier aan de bioscopen, dat is wel fijn. Niet dat we er misbruik van maken. Maar we voelen ons een beetje zoals Disney zich in 2019 voelde, toen ze al die hits uitbrachten. Het is ook gewoon leuk. Verrek, ze schatten ons nu op waarde!’

De directeur dacht bij de eerste lockdown meteen: alles moet om. ‘Ik heb hier op kantoor professionele communicatieapparatuur laten plaatsen. En vanaf het moment dat de grote studio’s gingen schuiven met hun releases, zijn we scenario’s gaan schetsen: wat als de bioscopen 1 mei opengaan, wat als ze 1 juni opengaan? Eerst moest ik het personeel er even doorheen duwen: mensen zaten elkaar de put in te praten. Ik zei: we gaan elke filmzaal en elk speeltijd in Nederland in kaart brengen. Zodat we exact weten hoeveel voorstellingen we nodig hebben om een bepaalde omzet te halen. Ongeveer drie keer zoveel als normaal dus. En toen dat bleek te werken en titels niet het normale verloop hadden maar gewoon bleven staan, zag je ineens die omschakeling hier op kantoor: er is leven na de lockdown!’ 

Na de eerste lockdown, dacht de directeur van Dutch FilmWorks meteen: ‘Alles moet om’.Beeld Hilde Harshagen

Een voordeel: advertentieruimte werd de helft goedkoper, omdat zo veel adverteerders wegvielen. ‘We besloten films naar voren te halen, eerder uit te brengen. Big Trip bijvoorbeeld, die wilden we eigenlijk in de slipstream van de nieuwe Minions uitbrengen. Dat was altijd onze tactiek: is iedereen een beetje uitgekeken op die hit, dan komen wij erin. Maar er kwám dus geen Minions. Toen hebben we heel veel uitgegeven aan het marketen, want nu zijn wíj dus de Minions.’

Pruijssers, een vijftiger met grijs baardje, begon in het filmvak als ‘videoboer’. Mag je ook gerust zo zeggen, niks om je voor te schamen, die ooit zo lucratieve handel in dvd’s. Being the fastest in changing all the time, verzon hij als ‘missie’ voor zijn bedrijf; de kreet pronkt in alle Dutch Filmworks-brochures. Hij was de eerste Nederlandse partij die leverde aan Netflix, en sloot - nog voor de verkoop van natuurfilms op dvd en blu-ray alle records zou breken - een distributiedeal met de BBC. ‘Kon je zien aankomen: natuurfilms profiteren het meest van high definition en betere schermen. Ineens bestond onze omzet voor de helft uit Human Planet, Frozen Planet, Planet Earth.’

Sinds 2011 distribueert Dutch Filmworks ook bioscoopfilms. Het bedrijf maakte naam met de aankoop van The Wolf of Wall Street. De eerste vertoning voor de Nederlandse pers en bioscoopexploitanten werd opgetuigd met een peloton als majorettes verklede vrouwelijke strippers – net als in de film. Een kolossale wandposter van Scorsese’s meesterlijke misdaadkomedie siert de overlegkamer van Dutch Filmworks: Leonardo DiCaprio, die zijn armen spreidt als ‘beurswolf’ Jordan Belfort. 

Leonardo DiCaprio als Jordan Belfort in The Wolf of Wall Street.Beeld Alamy Stock Photo

The Wolf of Wall Street lijkt geen exemplarische titel in de catalogus van de Nederlandse distributeur, die momenteel grote successen boekt met films als De club van Sinterklaas en het grote Pietenfeest, de wensdenk-romance The Secret: Dare to Dream en de Daphne Deckers-romkom Alles is zoals het zou moeten zijn. Maar wie zulks constateert, treft Pruijssers opgetrokken wenkbrauwen. ‘Nee hoor. Toen we het script lazen, zagen we al dat The Wolf of Wall Street zo mainstream is als de pest. Zo simpel is dat. We hadden alleen wat moeite met de lengte van de film, die maakt  hem wat minder waard voor de televisieverkoop.’

Pruijssers hapt in een broodje gezond, waar een kloeke schijf biet uitsteekt. ‘Wat is dit voor een experimenteel gedoe? Ik krijg dit niet weg!’

De op kantoor geleverde lunchbroodjes zijn vandaag iets groener dan gewend. Dit omdat de hoofdrolspelers van het in 2021 in de bioscoop verwachte De luizenmoeder, een geheide Dutch Filmworks-bioscoophit, op bezoek is voor een mediatraining. ‘Je denkt: die mensen zijn toch geen politici? Maar er zitten wat maatschappelijke onderwerpen in die film. Je wilt straks één lijn in de antwoorden. Is niet zo leuk voor de pers, dat begrijp ik. Wel verstandig.’

Een typische Dutch Filmworks-film, legt de directeur uit, ‘is gewoon een film waar je geld mee verdient, op zo veel mogelijk verschillende platforms.’ Neem The Secret. ‘Kochten we drie jaar geleden al. Ik wist meteen: doen. Want in onze dvd-tijd hadden we al een esoterische poot en die documentaire over The Secret liep ook als een trein. En dit is dan de film naar die bestseller, over het idee dat als je ergens maar in gelooft, het dan ook goed komt. Omhuld met romantiek, met die boodschap er in. Een heel grote groep Nederlandse en Belgische vrouwen wil dat zien. Iets positiefs, ook fijn in deze tijd.’

Beeld uit The Secret: Dare To Dream.Beeld Filmstill

Een ‘veredelde televisiefilm’ met de nodige ‘sekte-achtige teksten’, schreef Volkskrant-recensent Floortje Smit; ze gaf The Secret: Dare to Dream één ster. Hindert niks, zegt Pruijssers. ‘Jullie van de Volkskrant kijken een beetje neer op dat soort films, net als op die Ladies Nights in de bioscoop – ik mag dat zeggen, want ik ben abonnee. Maar formuletechnisch zit zo’n film gewoon heel knap in elkaar.’

Het enige bioscoopgenre waar de directeur – pandemie of niet – zich echt niet aan wil wagen, is Nederlandse arthouse. ‘Dat vinden wij hier maar ingewikkeld. Maar die films zijn over het algemeen ook gewoon heel slecht. Jullie, ik zeg maar even jullie, overschatten dat soort films. Dan lees ik dat dit en dat zo gedurfd is, dat-ie iets nieuws probeert. Maar als ik zo’n film dan zie, word ik er niet vrolijk van. Het moet wel kijkbaar zijn.’

De Koreaanse, met de Gouden Palm bekroonde tragikomedie Parasite, waarmee collega-distributeur September Film vorig jaar records brak, zou nooit in de armen van Dutch Filmworks zijn beland. ‘Daar ben ik eerlijk in: als we erover gestruikeld waren, hadden we ’m nóg niet zien liggen. Wij denken dan toch: iets Koreaans, dat krijgen we nooit in al die mainstreambioscopen.’

‘Lord of the Rings is nu weer dik uitverkocht’

‘De grote Hollywoodstudio’s laten ons op dit moment enorm in de steek. Heel vervelend, al die films worden doorgeschoven. Terwijl Tenet  in Nederland en in Groot-Brittannië nu toch al de hoogste opbrengst ooit heeft voor een Christopher Nolan-film. Ondanks de beperkingen van nog maar maximaal dertig bezoekers hadden wij vorige week de beste week sinds de heropening van 1 juni, qua bezoekersaantallen. Dat is nog steeds maar de helft van wat we gewend zijn in deze tijd van het jaar. Dutch Filmworks brengt gelukkig wel veel titels uit. En Independent Films nu ook, met Big Foot en After We Collided. Die Nederlandse distributeurs spelen goed in op de mogelijkheden. En wij zijn veel meer voorstellingen gaan geven, soms beginnen we al om half negen ’s ochtends. Om toch die capaciteit te bieden. Het publiek wil ook gewoon naar de bioscoop. Als branche mogen we ons ook best op de borst slaan: we hebben het heel goed gedaan met de protocollen en de veiligheidsmaatregelen. Er voor gezorgd dat de bezoekers zich veilig kunnen voelen.

‘Dat we op de helft van de gebruikelijke bezoekersaantallen blijven steken, komt ook omdat die echt grote films er niet zijn. Zo’n Tenet, daar heb je er nog een paar van nodig. Ons hoofdkantoor in Londen belt wel met de studio’s, maar uiteindelijk worden die beslissingen in Burbank en Hollywood genomen. Als die studiobazen daar uit het raam kijken, zien ze de lockdown: bioscopen zijn er op slot. De tegenvallende cijfers van Tenet in de Verenigde Staten versterkten dat idee: laten we alles maar uitstellen. Dat de infectiecijfers in Europa nu oplopen helpt niet. Als jij 150 miljoen dollar in een film hebt geïnvesteerd, is het een grote gok om die film nu uit te brengen. Ik snap dat, maar tegelijk: je kunt ook iets meer naar de rest van de wereld kijken. In China gaat het alweer uitstekend met de bioscopen.

‘Wat we nu hebben gedaan, is die Lord of the Rings-films weer uitbrengen. Dik uitverkocht, ook voor dit weekend weer. Maar ja, dan was ik in Alkmaar, waar we een prachtige grote zaal hebben, met laserprojectie, een waanzinnig groot doek en vierhonderd stoelen. Zit er dus dertig man. Ik probeer positief te blijven, maar het blijft een  donkere periode voor de branche. Vorig jaar trokken we 38 miljoen bezoekers, het beste filmjaar sinds 1963. En dan kom je vijftien maart ineens piepend tot stilstand – die eerste maanden van 2020 waren ook nog uitstekend. Ik schat dat we dit jaar slechts op zo’n 17 of 18 miljoen uitkomen. 

‘Ik heb veel contact met mijn Deense collega van Vue. Daar doen de bioscopen het in Europees verband nog het beste. Zij hadden veel lokaal product klaarstaan, dat goed aanslaat. Dat hebben wij nu ook nodig: wat grote Nederlandse films. Wat dat betreft is het bemoedigend dat De slag om de Schelde toch al in december uitgaat. Films van dat kaliber, die hebben we nodig.’

Nog even wachten op Soof 3

Dutch Filmworks kocht extra titels aan, om in te spelen op de filmschaarste in de bioscopen. Zoals het sprookje Come Away met Angelina Jolie. Maar de distributeur verschoof wel het eerder voor december geplande Soof 3. Directeur Pruijssers: ‘Op het moment dat we dat besloten, zou de nieuwe James Bond nog uitgaan. Dan heb je gewoon niet voldoende zalen beschikbaar. Maar we brengen wél Zwaar verliefd! 2 uit, die hebben we naar voren gehaald.’  

Andere, nog in 2020 uit te brengen titels van Dutch Filmworks: Blackbird (o.a. Kate Winslet), The Comeback Trail (met Robert De Niro en Morgan Freeman), The Secrets We Keep, Come Away en The Very Excellent Mr. Dundee (Crocodile Dundee keert terug). Ook de Nederlands-Belgische distributeur Independent Films boekt momenteel flink succes, onder meer met de onverwachte pandemiehit After we Collided, een young-adultdrama met de nodige seksscènes.

Regisseur Mike van Diem: ‘De gerestaureerde Karakter is zo strak als wat.’

Bij gebrek aan nieuwe blockbusters, draaien er tijdens de pandemie veel klassiekers in de bioscopen. Van de Lord of the Rings-cyclus tot The Shining en Total Recall,  de voorstellingen zijn veelal uitverkocht. Dutch Filmworks brengt de Nederlandse Oscarwinnaar Karakter van Mike van Diem opnieuw uit, in een gloednieuwe, door Filmmuseum Eye gerestaureerde kopie.

‘Heel even hield ik mijn hart vast', zegt regisseur, ‘toen het logo van First Floor Features wiebelend in beeld verscheen. O nee! Maar dan begint de film, en die ziet zo strak uit als ik weet niet wat. Echt gloednieuw.’

Regisseur Mike van Diem zag de opnieuw in de bioscopen uitgebrachte kopie van Karakter vooraf in filmuseum Eye, dat zijn in 1998 met de Oscar bekroonde drama digitaal restaureerde.

Heb je Karakter vaker teruggezien?

‘Niet zo vaak. Ik betrapte me erop dat ik af en toe volstrekt in de film zat. Niet de hele tijd natuurlijk, het blijft een film die je zelf hebt gemaakt, maar op momenten werd ik verrast. Ik vind: om eigen werk te kunnen beoordelen, moet een filmmaker de film minstens vijftien jaar niet hebben gezien.’

En?

‘Ha, wat kan ik zeggen? Geweldige film natuurlijk! De ambitie knalt er echt vanaf. Niet alleen die van mij, maar ook van cameraman Rogier Stoffers, kostuumontwerper Jany Temime en Rikke Jelier en Alfred Schaaf van de production design. Hier en daar schiet ik misschien uit: in de eerste scènes is het wat veel donder en bliksem, iets te bombastisch. Maar verder: prachtig. Ik was ook onder de indruk van het geweld in de film. Fedja van Huêt  en Jan Decleir sparen elkaar niet bij hun vechtpartij, dat waren echt harde klappen.’ 

‘Niemand weet hoeveel de film precies heeft gekost: iets tussen de zeven en tien miljoen gulden. Gigantisch, in ieder geval. We hadden 68 draaidagen, filmden in ik weet niet hoeveel landen, en namen veel tijd om alles zorgvuldig voor te bereiden. Dat zie je ook echt aan de film: de details zijn bovengemiddeld goed. Zoiets lukt je gewoon niet in de twintig of dertig draaidagen die je tegenwoordig vaak krijgt.’

Wat maakt een echte klassieker?

‘Ja, wat maakt Turks Fruit, Soldaat van Oranje, Spoorloos of Karakter klassiekers? Ik denk toch omdat het geheel zo veel groter is dan de som der delen. Je kunt ze nauwelijks met elkaar vergelijken, maar voor al die films geldt: de stijl, het scenario en de castingkeuzes zijn heel weloverwogen.’

Wanneer wint een Nederlandse speelfilm weer eens die Oscar?

‘ Ik denk dat we verder kunnen komen, als we niet zo vaak de verkeerde film insturen. Naïviteit is dat, van de commissie die zich erover buigt. Onkunde. Alle Nederlandse films die ooit op de Oscar-shortlist kwamen, genomineerd werden of wonnen, zijn heldere, toegankelijke cross-overfilms met een hogere artistieke waarde. En wat Nederland keer op keer doet, is dan toch die hardcore artfilm insturen. Waarvan er nooit ook maar één de shortlist heeft gehaald. Verder komt er ook geluk bij kijken. Je kunt nog zo’n goede film insturen, maar als Michael Haneke dat jaar toevallig meedoet met Amour, houdt het op.’

Meer over