De Onderneming zet aan het denken

Theater..

Een normaal mens schijnt in een gesprek gemiddeld om de tien minuten te liegen. Dat was het resultaat van een onderzoek waar zeven psychologen, vijf hersenchirurgen en één acteur zeventien jaar mee bezig zijn geweest. Maar is het waar?

Over zulke (on)waarheden gaat Het uur van de waarheid van de Vlaamse groep De Onderneming. Een eigenzinnige verzameling individuen die menige mooie voorstelling hebben laten zien. Bescheiden producties met een filosofische inslag, maar altijd gelaagd, doordacht en ongewoon. Ook nu.

We zien twee heren bezig in wat je kunt duiden als een wetenschappelijk archief. Stapels boeken, een paar onduidelijke instrumenten, uitgestald op een reusachtige tafel. In hun stofjassen lopen de mannen hier rond. Ze ordenen, archiveren en maken aantekeningen. Intussen praten ze, tegen ons, tegen elkaar. Laten foto's zien, afbeeldingen waar ze iets over vertellen.

Bekende foto's zoals die van Neil Armstrong bij zijn eerste wandeling op de maan. Maar het licht op die foto klopt niet. En wat moeten we met die wapperende vlag? Er is op de maan geen wind. Misschien is die maanlanding wel een verzinsel geweest, een leugen, waar de hele wereldbevolking in is getrapt.

Wetenschappelijke theorieën, eeuwenoude zekerheden en historische feiten, alles zetten ze op losse schroeven. Popper wordt erbij gehaald, de onjuistheid van Darwins evolutietheorie. De twee heren zijn bezeten van hun missie, het ontwikkelen van een toestel dat waarheid van leugens zou kunnen onderscheiden: de factograaf.

Hun vertelsels zijn niet alleen geestig, ze zetten je ook aan het denken: alles kan een leugen blijken te zijn. Uiteindelijk slaat dat terug op hun vriendschap en de manier waarop ze naar zichzelf en elkaar kijken. In de telkens terugkerende ruzies stellen ze hun kameraadschap te zeer op de proef.

Hun vertoog is niet alleen onverholen grappig, hun uitspraken zijn ook intelligent. Zonder dat hun voorstelling ontoegankelijk wordt. Dat maakt van Het uur van de waarheid een bescheiden juweel.

Marian Buijs


T/m 31 januari(www.deonderneming.be).