Film

De nieuwe Spider-Man zit propvol verrassingen, meligheid en moddervette emotie ★★★★☆

In Spider-Man: No Way Home, de derde Spider-Man-film met Tom Holland, bewaakt Benedict Cumberbatch de poorten naar andere werelden.

Berend Jan Bockting
Benedict Cumberbatch als Doctor Strange en Tom Holland als Spider-Man/Peter Parker in Spider Man - No Way Home. Beeld
Benedict Cumberbatch als Doctor Strange en Tom Holland als Spider-Man/Peter Parker in Spider Man - No Way Home.

Wie de afgelopen jaren voorbeelden zocht om het toch wat bovengemiddelde gebrek aan inspiratie in het superheldenfilmgenre te duiden, kwam vermoedelijk terecht bij de casus Spider-Man. De spinnenman – in 1962 gelanceerd door stripboekgrootheden Stan Lee en Steve Ditko – is een sullige Amerikaanse student, Peter Parker, die door een beet van een radioactieve spin verandert in een aan onverwoestbaar spinnenrag slingerende misdaadbestrijder. Sinds het begin van deze eeuw werd hij door liefst drie verschillende acteurs gespeeld, in los van elkaar bestaande filmreeksen waarin de Spider-Man-saga telkens opnieuw vanaf het begin werd verteld.

De beste was de eerste trilogie (2002-2007). Niet dankzij de wat houterige hoofdrol van Tobey Maguire, maar vanwege het zalige visuele plezier dat stilist Sam Raimi in de film stopte. Raimi, doorgebroken als horrorfilmer met de uitbundige Evil Dead-reeks, overspoelde de films met zijn voorliefde voor een barokke, dynamische, frivole stripboekesthetiek waarmee hij eerder naam had gemaakt. Klassiek: de kus in deel één tussen de ondersteboven hangende Spidey en zijn door Kirsten Dunst gespeelde lief – dé filmkus van de 21ste eeuw. Onovertroffen spectaculair: het langs een wolkenkrabber naar beneden tuimelende gevecht dat eindigt op een voortrazende metro met de achtarmige geflipte wetenschapper Doctor Octopus (Alfred Molina) in het inmiddels 17 jaar oude deel twee: sluitend bewijs dat goede actie ontstaat uit doordachte ideeën over beweging en stijl, niet door de nieuwste en meest gedetailleerde computereffecten.

Avengers

De tweedelige herhalingsoefening met Andrew Garfield (2012-2014) dacht precies met dat laatste weg te komen en geldt vrij unaniem als de minste der Spider-Man-verfilmingen, ook al deed Garfield het met zijn highschoolkomedieuitstraling in de Peter Parker-scènes zeker niet onaardig.

Ondertussen werd het Marvel Cinematic Universe opgetuigd, een derde filmuniversum waarin figuren als Iron Man, Captain America, Doctor Strange en dus ook Spider-Man samen optrekken. Tom Holland, de wat vlakke maar best degelijke derde Peter Parker, was plotseling lid van een collectief, de Avengers, en kreeg ook zijn eigen solofilms waarmee ditmaal nóg nadrukkelijker de jeugdigheid van het personage werd benadrukt. Illustratief is een expliciete ode aan highschoolklassieker Ferris Bueller’s Day Off in Hollands eerste solovoorstelling uit 2017, ondertitel: Homecoming.

Spider-Man - No Way Home  Beeld
Spider-Man - No Way Home

Lang verhaal kort: aan het eind van Hollands tweede Spider-Man, Far From Home (2019, vanavond om 20.30 uur op BBC 1), verklapt de boosaardige illusionist Mysterio (Jake Gyllenhaal) de verborgen identiteit van Spider-Man. Zodoende begint dit derde deel, No Way Home, met een Peter in existentiële crisis: hoe kan hij nog een leven leiden met zijn kersvers veroverde vriendin MJ (Zendaya, erg sterk als ze de kans krijgt) wanneer iedereen weet wie hij is? Sterker nog: ook de toekomst van zijn hechte vrienden staat op het spel – nu de tijd is aangebroken om een vervolgopleiding te kiezen, wil geen enkele universiteit zich associëren met de vrienden van een jongen die slingerend door de stad over goed en kwaad denkt te kunnen beslissen.

Wie vermoedt dat de soapachtige complexiteit van het Marveluniversum met No Way Home een hoogtepunt bereikt, heeft het mis. In de trailers van de film zagen we reeds de rentree van de door Alfred Molina gespeelde Octopus en dat prikkelde de fantasie: als een slechterik uit een ander Spider-Man-filmuniversum hier zijn opwachting maakt, uit het Tobey Maguire-universum in dit geval, zouden die eerdere Spider-Mannen dan ook zomaar door een portaal in de wereld van Holland kunnen stappen?

Nou ja, laten we zeggen dat regisseur Jon Watts en zijn schrijvers Chris McKenna en Erik Sommers zich in No Way Home uitleven als stripboekfans op een internetforum, voorzien van ruim voldoende gevoel voor balans tussen meligheid, goed getimede verrassingen en moddervette emotie. Ze weten uitstekend raad met de voorpret van de hechte schare superheldenliefhebbers.

Benedict Cumberbatch

De boel wordt in gang gezet als Peter aanklopt bij collega Doctor Strange (Benedict Cumberbatch), een magiër die heerst over poorten tussen verschillende werelden, met het verzoek om een spreuk die de hele wereld weer in onwetendheid brengt over zijn identiteit. Dat gaat goed mis en overal duikt gespuis op dat elders al lang en breed door Spider-Man is verslagen. Strange wil ze terugsturen naar hun eigen universum, waar een vrij zekere dood op ze wacht. Spider-Man, in zijn meest zijige ingeving ooit, verzint een eigen idee waarmee hij het kwaad van zijn slechtheid wil ontdoen. Spider-Man als opper-Gutmensch – de zelfspot van de schrijvers is hier duidelijk genoeg: het plan kaatst als een boemerang terug in zijn gezicht.

De afwikkeling van Spider-Man: No Way Home biedt zodoende een knap staaltje veredelde fanfictie, als een audiovisueel verzamelalbum waarop lekker veel hits zijn gepropt, vindingrijk aan elkaar geknoopt.

Je zou bijna vergeten dat de actie van regisseur Watts wat teleurstelt. Gelukkig legt juist Sam Raimi, de man met wie dit alles begon, de laatste hand aan de volgende film in deze elke vorm van logica tartende fantasiewereld, met veelzeggende titel: Doctor Strange in the Multiverse of Madness.

Spider-Man: No Way Home

Fantasy

★★★★☆

Regie Jon Watts

Met Tom Holland, Zendaya, Benedict Cumberbatch, Jon Favreau, Jacob Batalon, Alfred Molina, Marisa Tomei

148 min., in 114 zalen