Kunstwerk van de week

De kubus van Narges Mohammadi verwijst naar de verhuizing van het azc naar een echt huis

Wekelijks bespreken we een kunstwerk dat nú om aandacht vraagt. Deze week: In Gratitude van Narges Mohammadi.

Anna van Leeuwen
In Gratitude van Narges Mohammadi in kunstruimte Omstand Beeld Natascha Libbert
In Gratitude van Narges Mohammadi in kunstruimte OmstandBeeld Natascha Libbert

‘Soms krijg je niet echt te kiezen wat je maakt’, kunstenaar Narges Mohammadi zegt het berustend terwijl ze bij haar grote nieuwe kunstwerk In Gratitude staat. Of is ze gewoon moe? Ze maakte hier in kunstruimte Omstand in Arnhem als onderdeel van haar artist-in-residence in recordtijd een heus monument, een hommage aan haar moeder. Of eigenlijk, zegt ze ‘aan alle moeders’.

In Gratitude is een kubus waar je in kan, afgewerkt met gips. Van binnen lijkt het abstract modernistisch, met traptreden op en af, alle hoeken recht, symmetrisch. Het heeft iets van een bunker, de ruimte is klein. ‘Kijk eens omhoog… Nee, aan de andere kant. Zie je daar die deurklink?’ vraagt de kunstenaar dan.

Narges Mohammadi In Gratitude kunstruimte Omstand / Natascha Libbert Beeld Natascha Libbert
Narges Mohammadi In Gratitude kunstruimte Omstand / Natascha LibbertBeeld Natascha Libbert

Mohammadi was 11 jaar toen zij met haar gezin eindelijk, na de vlucht uit Afghanistan en vier jaar in asielzoekerscentra, hun eerste woning kregen toegewezen. Dit tijdelijke monument verwijst naar die verhuizing: ‘In het azc waren er drie traptreden voor de deur, in ons nieuwe huis twaalf. Ik ben echt urenlang alleen maar die lange trap op en af gerend, zo blij was ik.’ Vandaar die traptreden (het zijn er vier keer drie dus twaalf), vandaar die deurklink.

De nieuwe stap, de nieuwe woning, de nieuwe trap. Ik moet denken aan de bekende foto van Reutersfotograaf Johanna Geron: het Afghaanse meisje in het geel dat vorige week een vreugdesprong of -huppel maakte op het vliegveld van Melsbroek (België). Onze stappen, sprongen en trappen nestelen zich ergens diep in ons lichaam, ontdekte Mohammadi. Aan de trap van die eerste woning had ze al lang niet gedacht. Misschien kwam het doordat ze een paar weken in Omstand woonde, dat sinds dit jaar kunstenaars een zomerverblijf biedt? Ook daar zijn namelijk een aantal traptreden om binnen te komen (vier stuks).

Na haar bekroonde en overambitieuze afstudeerproject (een installatie van 700 kilo halva) van vorig jaar had de kunstenaar niet verwacht dat ze weer zou gaan bouwen. Maar, zoals ze zegt, soms heb je geen keuze. Al het gips, dat in romige golven is gestold, heeft zij gladgestreken. Dat moet snel gebeuren want zo gauw gips gaat drogen verlies je precies dat mooie ‘slagroomachtige’ legt de kunstenaar uit.

Omdat Mohammadi de traptreden in positief en in negatief maakte, doet de witte kubus ook denken aan de kunst van de Britse kunstenaar Rachel Whiteread, die een heel oeuvre rondom negatieve ruimten heeft gemaakt. Net als In Gratitude draait het dan om de gestolde herinnering, daarom heet een van Whitereads bekendste kunstwerken Ghost: het afgietsel van een kamer. Anders dan bij Whiteread zijn bij Mohammadi juist de sporen van het intensieve handwerk te zien. ‘Alsof ik het gips gerust heb proberen te stellen’, zegt de kunstenaar.

Rachel Whiteread, House. Beeld
Rachel Whiteread, House.

Het was moeilijk om de afgelopen weken hier in Arnhem te zijn, in de weer met het gips vertelt Mohammadi: ‘Ik heb een keer mijn moeder gebeld, zo van: wat ben ik hier nou toch aan het doen? Ik moet naar Afghanistan, mensen redden! Al kan dat natuurlijk niet.’ Haar moeder kon haar troosten: ‘Ze zei dat iedereen een andere taak heeft in het leven, en dat schoonheid van belang is.’ Pas kort geleden ontdekte Mohammadi dat haar moeder had willen schilderen toen ze jonger was, maar door de oorlog lukte dat niet.

Narges Mohammadi  Beeld Io Sivertsen
Narges MohammadiBeeld Io Sivertsen

Wie: Narges Mohammadi (28)
Wat: In Gratitude, 2021
Omvang: 3,3 x 7,24 x 0,6m
Waar: Omstand, Arnhem
Onderdeel van: De door Narges Mohammadi samengestelde groepstentoonstelling In Your Touch, I Remain t/m 26/09
Bijzonderheden: Schoenen uit

Meer over