De kleur van leugens

Het vlees stapelde zich op als een badhanddoek

'Andy had altijd gevonden dat geschreven woorden respect verdienden. Sommige waren in zijn ogen zelfs heilig. Het enthousiasme voor het schrijven van woorden zat in zijn bloed, maar hij wist niet hoe het daar gekomen was. Het was gewoon iets natuurlijks voor hem, net als zijn voorliefde voor alcohol en zijn grenzeloze verlangen naar Meredith Thornton.'

In het magistrale California Girl (2004) laat de Amerikaanse auteur T. Jefferson Parker een van de hoofdpersonen zijn eerbied voor het geschreven woord uiten. Alsof het al niet duidelijk is dat de auteur zelf niets inniger doet dan de liefde bedrijven met woorden. Uit een nevel van taal tovert hij heldere beelden, van mensen die strijden - tegen hun eigen onvolkomenheden en die van anderen, tegen onrecht en misdaad - en die meestal een verlies lijden in hun persoonlijke leven; een doorlopend thema bij Parker.

Wist hij al moeiteloos geuren en stemmingen op te roepen met zijn intense proza, in zijn nieuwe boek, De kleur van leugens (The fallen), waaieren de woorden uit monden als gekleurde waarheidsbrengers of leugenverspreiders. Dat kwam zo.

Op een koele maartse middag in San Diego ziet rechercheur moordzaken Robbie Brownlaw, 29 jaar, hoe de vijfde verdieping van het Las Palmas Hotel in brand vliegt. Hij hoort kreten van angst die hij nog nooit eerder gehoord heeft. In het hotel redt hij een oude vrouw die klem zit onder een matras, en probeert hij een grote, schijnbaar doodsbange man uit een kamer te halen, maar de man, met een gezicht vol razernij en wanhoop dat hij nooit zou vergeten of begrijpen, gooit hem uit het raam. Hij overleeft deze traumatische ervaring.

'Behalve mijn vrouw weet niemand het, maar ik heb nu synesthesie, een neurologische aandoening waardoor je zintuigen in de war zijn. Als mensen tegen me praten, zie ik hun stem soms als gekleurde vormen. Dat gebeurt wanneer ze emotioneel zijn. Ze blijven tussen mij en de spreker in de lucht hangen, ongeveer op hoofdhoogte. Ze vervagen snel. Ik constateerde dat een spreker die blij was meestal blauwe driehoeken produceerde. Rode vierkanten kwamen van iemand die loog. Ik heb dus een primitieve leugendetector, al weet ik niet zeker hoe betrouwbaar hij is.'

Op zijn website schrijft Parker over het verschijnsel synesthesie, dat hij introduceert in The fallen: Vladimir Nabokov had het, Vassily Kandinski, Franz Liszt en Jimi Hendrix. De een zag muzikale noten als kleuren, de ander hoorde getallen, of proefde letterlijk woorden. Parker raakte geïnteresseerd in de werking van het brein toen binnen een paar jaar bij zijn moeder en zijn vrouw een hersentumor werd geconstateerd en hij het verval en verlies van hun 'beautiful minds' van dichtbij volgde. Het domein van de hersenen bleef hem daarna bezighouden. Tijdens een signeersessie vertelde een vrouw hem over synesthesie, en creëerde hij, na uitgebreid onderzoek, een hoofdpersoon die zijn afwijking goed kon gebruiken in zijn beroep.

Maar er zijn meer ontregelende factoren in het leven van Brownlaw. Zijn vrouw, die hij aanbidt, verlaat hem omdat ze denkt 'dat er méér moet zijn', en hij onderzoekt de verdachte dood van een voormalige politieman, Garrett Asplundh, die onderzoeker werd bij de dienst Ethiek van de gemeente. Een eenheid die toezicht houdt op het gemeentepersoneel om te voorkomen dat politici, gemeenteambtenaren en zakenlieden zich aan corruptie te buiten gaan. Asplundh, een integer man, wiens leven verwoest is na de verdrinkingsdood van zijn dochtertje, lijkt op het spoor te zijn gekomen van een smerige politiek-zakelijke cover-up.

De hoofdpersonages komen bij Parker, meer dan de plots, op de eerste plaats. Hij bedenkt ze met liefde, behandelt ze zorgzaam, maar niet soft, en verlangt vooral dat ze gepassioneerd zijn. In het bezit van 'kracht, inlevingsvermogen, edelmoedigheid, woede en een grote voorraad verdriet'. Het verhaal plooit zich naar hun innerlijke en uiterlijke mysteries. En hoewel bij een schrijver als Parker te

recht altijd de begrippen menselijkheid, empathie en sympathie worden genoemd, weet hij iedere keer weer ook een buitengewoon spannend boek af te leveren, ofschoon de spanning niet altijd in moord en doodslag huist.

'Niets snijdt zo goed door de duisternis als hoop.' 'In zijn geschoren nek stapelde het vlees zich op als een opgevouwen badhanddoek.' Parker strooit treffende zinnen rond als cadeautjes voor de lezer. Robbie Brownlaw is door Amerikaanse critici al uitgeroepen tot een van de meest sympathieke, menselijke helden in de hedendaagse fictie. Geen wonder, als je leest hoe hij een aanzet tot afscheid geeft van zijn vrouw. 'Ik heb je dit nooit eerder verteld, Gina, maar toen ik die val maakte, ben ik iets kwijtgeraakt, een soort houvast dat andere mensen hadden en dat ik vroeger ook had. Ik heb nu het tegenovergestelde daarvan. Ik weet niet goed hoe ik het moet noemen, misschien de kracht om los te laten. Want dat deed ik aan het eind van die val. Ik liet gewoon los.' Een held die zó valt, is een eer voor zijn schepper, die alleen maar het ene fantastische boek na het andere kan schrijven.

Meer over