Taalgebruik!Lezerspost

De klemtoon valt buiten onze actieradius

Volkskrantlezers vinden veel. En misschien wel het meest vinden ze iets van ons taalgebruik. Terecht? Dan moet het allereerst wel óns taalgebruik zijn.

Afgelopen week eindigde Heleen Mees haar column met de zin: ‘Alleen zo kan een opwaartse cirkel ontstaan waarbij de investeringen van bedrijven tot een hogere levensstandaard leiden, die weer nieuwe bedrijfsinvesteringen uitlokt.’

Wat is een ‘opwaartse cirkel’?, vroegen sommige lezers zich af. Technisch gezien is het inderdaad een ingewikkeld geval: een cirkel kan dan voor de helft opwaarts zijn, de andere helft is onvermijdelijk neerwaarts. ‘Als je een cirkel volgt, kom je telkens weer op het startpunt uit’, schrijft Pieter Markus.

Of gaat het om een cirkel die in zijn geheel een opwaartse beweging maakt? Chris op de Hoek vraagt zich af hoe hij zich dat moet voorstellen: ‘Is hier sprake van een vliegende schotel, of de opgaande zon?’

Hier had, kortom, niet ‘cirkel’ moeten staan, maar ‘spiraal’. Markus: ‘Als je een opwaartse spiraal volgt, kom je steeds hoger uit.’ Een cirkel is rond, en dat schiet in dit geval niet op.

Dan is het nu tijd voor ernstiger zaken. ‘De laatste tijd hoor ik steeds meer mensen paprika en Canada uitspreken als papprika en Cannada. Waar komt dat toch vandaan?’, vraagt Ethel Scheltena.

De actieradius van deze rubriek blijft verwarrend. ‘Vindt u ook iets van ons taalgebruik?’, vragen we hieronder. Daarmee doelen we op de taal van de Volkskrant – en die is geschreven, niet gesproken. Toch blijven sommige lezers hun zorgen uiten over grote maatschappelijke ontwikkelingen, zoals de kennelijke opmars van de korte a. Of de toenemende nadruk op de eerste lettergreep: ‘Wat dacht u van de eigenaardige eigentijdse klemtoon-verspringingen zoals in fávoriet?’, schrijft Theo van der Burg. Volgens Hans de Cock zijn die ‘de laatste jaren, m.n. onder politici, journalisten en correspondenten, in de mode geraakt’. Als voorbeeld noemt hij ‘een pólitieke beslissing’.

‘Omdat de taalpagina als kop ‘taalgebruik’ heeft, neem ik aan dat hier niet alleen het geschreven, maar ook het gesproken woord aan de orde kan komen’, schrijft Herman Verheij. Kan inderdaad, maar we doen er alleen niets mee. Vragen, klachten en opmerkingen over zaken waaraan eigenlijk niets te doen is – hadden we daar geen speciale rubriek voor? Jawel, en daarom lenen we voor één keer het pakje van de Ombudsclown. Scheltena, Van der Burg, De Cock en Verheij krijgen het boek De eeuw van de Volkskrant, opdat ze nooit meer vergeten dat deze rubriek alleen draait om het taalgebruik van deze krant.

Vindt u ook iets van ons taalgebruik? taal@volkskrant.nl

Lees hier alle afleveringen van alle rubrieken van de pagina Taalgebruik! uit de Volkskrant.

Meer over