dagboekRaden Mas Haryo Soerjosoeparto (1885-1944)

De Hollandse tafelmanieren zijn niet mals

Erik van den Berg deelt dagelijks een opmerkelijk fragment uit zijn verzameling historische dagboeken.

Albatros boven ruwe zee. Beeld Getty
Albatros boven ruwe zee.Beeld Getty

Indische Oceaan, 21 juni 1913

Het diner van 6 uur ’s avonds wordt als hoofdmaaltijd beschouwd, niet de maaltijd om 12  uur. In Europa is het gewoonte ’s middags brood te eten, terwijl ­’s avonds een warme maaltijd wordt opgediend, zoals gekookte aardappelen met saus en warm vlees.

Bij het eten gelden Hollandse tafelmanieren, en men moet voorzichtig zijn om de regels niet te overtreden – zoals wat betreft smakken en zich over het bord buigen – om niet veroordeeld te worden wegens onbehouwen gedrag. Of nog erger, om bij de ­administrateur te worden aangeklaagd, zoals schrijver dezes heeft ondervonden, toen hij zeeziek werd tijdens de maaltijd.

Toen er een grote golf kwam, voelde ik mij niet goed. Ik zat aan tafel bij een open raam. Omdat ik te verlegen was mijn tafelgenoot te vragen het raam te sluiten, zette ik mijn pet op.

Een van mijn vrienden vertelde mij dat een tafelgenoot over mij had geklaagd omdat ik aan tafel mijn pet had opgezet. Hij had de administrateur gevraagd mij te waarschuwen dit niet een tweede keer te doen.

Iemand met een pet op werd al aangeklaagd, zo ook iemand die met een ander praatte die niet aan dezelfde tafel zat. Zo streng waren de tafelmanieren.

Raden Mas Haryo Soerjosoeparto (1885-1944), Javaanse vorst. Ingekort fragment uit De grote reis van Prins Soeparto. Hertaling Madelon Djajadiningrat en Clara Brinkgreve. Ad. Donker, 2014.

Meer over