De herkomst van dader en slachtoffer

Het was een wat achteloze opmerking in een interview over de schietpartij die vorige week zaterdag tijdens het zomercarnaval in Arnhem aan een 48-jarige man uit Den Haag het leven kostte....

Een verslaggeefster van de krant interviewde de organisator van het festival over de toedracht van de schietpartij en die liet zich het volgende ontvallen: ‘Het was geen willekeurige schietpartij. Hij vuurde van heel dichtbij en het was echt tegen deze man gericht.

‘Uit de verhalen die wij horen van omstanders en bekenden, lijkt het te gaan om een afrekening. Dat is al erg genoeg, maar dat je er dan ook nog voor kiest zoiets te doen in een drukke menigte waar kinderen rondrennen, dan ben je echt een idioot met het verstand van een garnaal. Maar blijkbaar ben je in de cultuur van deze Antilliaanse jongens nog eens extra de king als veel mensen zien dat jij het was.’

Tot zo ver het citaat over de toedracht van de schietpartij.

Moet dat nou, vroeg een lezer. Waarom is het nodig om de vermoedelijke etnische afkomst van de dader te vermelden? Bij het slachtoffer doet u dat ook niet.

De klagende lezer heeft gelijk: van het slachtoffer is alleen gemeld dat het gaat om een man uit Den Haag.

Het wel of niet geven van etnische informatie is een interessante kwestie. De Volkskrant heeft als regel dat er geen informatie wordt verstrekt over de herkomst van daders en slachtoffers.

De enige uitzondering op die regel is dat er wel vermelding plaats heeft van de etnische herkomst wanneer die herkomst een rol speelt bij wat er is gebeurd.

In het Stijlboek van de redactie is dat als volgt verwoord: ‘De etnische afkomst van verdachten wordt niet vermeld tenzij dat nodig is voor een beter begrip van het bericht.’

Was dit hier het geval?

En, bijkomend: hoe weten we zeker dat het inderdaad om een dader van Antilliaanse afkomst gaat? De politie heeft daar geen mededelingen over gedaan, dus de verslaggeefster heeft het moeten doen met de kennis van de organisator van het feest. Die weet uiteraard wie er zijn uitgenodigd, maar kan die ook aan de buitenkant zien in welk land iemand is geboren?

En dan nog. Waarom is het relevant voor de berichtgeving en dus voor de lezer dat de vermoedelijke dader mogelijk een Antilliaan is? Maakt dat de aanslag anders dan wanneer het gaat om een afrekening in het Nederlandse criminele milieu?

Er is dus alle reden om heel zorgvuldig af te wegen of die informatie met de lezer moet worden gedeeld, te meer nu we niet zeker weten of de organisator het bij het rechte eind heeft.

De betrokken verslaggeefster zegt dat ze zich bij het schrijven van het artikel wel degelijk heeft afgevraagd of ze de mogelijke Antilliaanse herkomst moest vermelden. De organisator was volgens haar heel stellig in zijn bewering. Zij heeft zijn uitspraken iets genuanceerder in de krant gezet. Ze vond dat het anders wel erg stigmatiserend zou zijn geworden voor een met naam genoemde bevolkingsgroep.

Het is te prijzen dat de auteur zich vragen heeft gesteld en niet zonder meer klakkeloos heeft opgeschreven wat haar is verteld.

Maar door wel te schrijven over de afkomst van de dader en geen informatie te verstrekken over die van het slachtoffer – vermoedelijk omdat de politie die informatie niet heeft gegeven en de krant geen verslaggever ter plekke had – ontstaat een scheef beeld.

Afrekeningen hebben doorgaans plaats in gelijke milieus. Dus als het waar is wat de organisator beweert, dat de dader bewust dit slachtoffer lijkt te hebben uitgekozen, dan geeft dat impliciet ook informatie over de afkomst van dit slachtoffer. Informatie die verder gaat dan alleen dat het gaat om een 48-jarige man uit Den Haag.

De journalistieke vraag die beantwoord moet worden, is of de lezer er baat bij heeft om dit te weten. Is het voldoende te melden dat tijdens een groot feest voor ieders ogen een man is doodgeschoten, of moet de krant ook zoveel mogelijk informatie en achtergrond geven?

Als je kiest voor dat laatste, iets wat heel goed is te verdedigen, moet dat volgens mij ook gelden voor het slachtoffer. In dat geval volstaat alleen een interview over de toedracht niet en moet worden geprobeerd een breder kader te verschaffen waarin meer aspecten worden belicht.

Ik weet niet of dat in dit geval zou zijn gelukt, maar het had in ieder geval de zinsnede over de Antilliaan die king is in de ogen van zijn vrienden, meer onderbouwing kunnen geven.

Ben je in de ogen van Antilliaanse jongeren een held als je iemand doodschiet? Op die vraag wil ik graag alsnog een antwoord van de redactie.

Meer over