SchandalenThe Golden Globes

De Golden Globes, de grote Amerikaanse filmprijzen, zijn uit de gratie. Hoe kon het zo ver komen?

De club van buitenlandse journalisten die al tachtig jaar de Golden Globes uitreikt, wordt beticht van seksisme en wangedrag. Is de filmprijs voorgoed gecanceld?

null Beeld Olivier Heiligers
Beeld Olivier Heiligers

Laten we beginnen bij de kreeftenman. Hij is niet dé oorzaak dat de Golden Globes nu in opspraak zijn en dat tv-zender NBC alvast de gala-uitzending van 2022 heeft afgezegd. Het is ook niet uitsluitend zijn schuld dat alle 87 leden van de organisatie achter de Globes, de Hollywood Foreign Press Association (HFPA), zich plots geboycot zien door de filmstudio’s. Of dat Tom Cruise vorige week zijn drie gewonnen Globes terugstuurde.

Maar het hoogbejaarde lid, dat altijd een tas of twee meenam naar de door de filmstudio’s aangeboden dure buffetten in Beverly Hills, vormt wel een treffend voorbeeld van de dubieuze, jarenlange vrijpartij tussen filmstudio’s en de Globes-pers, die nu is stukgelopen. Naast royale porties van het exquise zeebanket stak de kreeftenman soms ook nog het tafelzilver in zijn tas, zo meldt een collega HFPA-lid aan de Volkskrant een van de vijf leden die de krant voor dit artikel (al dan niet anoniem) te woord wilden staan.

Vermoedelijk was de kreeftenman ooit journalist, al is dit niet zeker; de HFPA telt onder de vergrijsde leden ook een bodybuilder, een ex-schoonheidskoningin, wat society-types en enkele strompelende parttime-acteurs, die hooguit eens een verslagje tikken voor een obscuur weblog.

Theo Kingma (54), nu dertig jaar bij de club, vertrok begin jaren negentig als Hitkrant-fotograaf naar Los Angeles. De Nederlander is nog altijd een relatief jeugdig lid; het tekent de geringe doorstroom. Toen hij zelf HFPA-president was, van 2013 tot 2015, kreeg Kingma herhaaldelijk boze pr-medewerkers van de studio’s aan de telefoon, die meldden dat een lid zich had misdragen tijdens een persconferentie, een intiem fotomoment met de sterren of een copieuze lunch. ‘Die had dan dit of dat gedaan, of iets doms gezegd. Een voorbeeld? Nou, dan was een lid weggelopen met de kreeft. Woedende pr-medewerker aan de lijn. Oké, zet het in de mail, zei ik dan. Want als het niet op papier staat, kan ik als president niets doen. O nee, hoorde je dan, dat konden ze niet doen, want het lid was een stemmer voor de Globes. Dus wilden ze er nooit een zaak van maken.’

Het gedrag van de kreeftenman valt niet goed te praten, zegt Kingma. ‘Maar op een organisatie van negentig leden heb je er maar drie nodig die zich niet professioneel gedragen. Die verknallen het dan.’

 Theo Kingma, van 2013 tot 2015 president van de HFPA, de organisatie achter de Golden Globes.  Beeld Getty Images
Theo Kingma, van 2013 tot 2015 president van de HFPA, de organisatie achter de Golden Globes.Beeld Getty Images

De Hollywood Foreign Press Association werd in 1943 opgericht, toen twee dozijn in Los Angeles gehuisveste verslaggevers van buitenlandse bladen en kranten inzagen dat ze meer voor elkaar konden krijgen als ze zich verenigden. Een jaar later besloot het gilde ook prijzen voor de beste films en series uit te gaan reiken: de Golden Globes. De anciënniteit van de al sinds 1929 uitgereikte Oscars viel niet in te halen, het prestige van de Academy achter de Oscars evenmin.

Maar een extra schep sterren bij de gala-uitreiking gaf de Globes smoel, zoals ook de vele schandalen dat deden: van de in de jaren vijftig onthulde vriendjespolitiek bij het verdelen van de prijzen tot een misleidende nominatieprocedure. Dat laatste resulteerde er al eens in dat zender NBC de show liet vallen, in de jaren zestig. En ook CBS besloot het gala niet uit te zenden, na een schandaal rondom Pia Zadora. De ‘beste nieuwe steractrice’ van 1982 werd met een Globe bekroond voor haar spel in het alom neergesabelde Butterfly. De schatrijke echtgenoot van Zadora bleek de jury kort voor de uitreiking te hebben getrakteerd op een fijn weekend Las Vegas.

Toch bleef de prijs overeind. En juist toen de Oscars gekielhaald werden vanwege de almaar saaiere uitreikingen en het uniforme bastion Academy-stemmers (wit, bejaard, man), fleurden de Globes op. Mede dankzij Ricky Gervais, die vanaf 2009 een nieuwe standaard zette voor het gastheerschap. Zo’n galashow is een kijksport, redeneerde de Engelse komiek: hoe meer sterren je beledigt, hoe beter. Ook de HFPA-leden kregen de volle laag van de vijfmaal aantredende presentator: een corrupt en verdwaasd clubje bejaarden dat graag met sterren op de foto gaat.

Er was altijd wel een leuk schandaaltje: de nominatie van de mislukte romantische thriller The Tourist in de Globe-categorie musical/komedie, die maakte dat hoofdrolspelers Johnny Depp en Angelina Jolie alsnog de rode loper haalden. En toen bleek dat de stemmers waren gepaaid met een exclusief concert van Cher, door de studio achter The Tourist, kon Gervais weer los: ‘Cher? Hoe kan dát omkoping zijn?’ De komiek definieerde de reputatie van de Globes: die verhielden zich tot de Oscars ‘zoals Kim Kardashian tot Kate Middleton. Een beetje luider, een beetje viezer, een beetje beschonkener, en makkelijker om te kopen – naar verluidt. Niks is bewezen!’.

Ricky Gervais is gastheer van het 73ste gala voor de Golden Globe Awards in 2016 in Beverly Hills. Met zijn cynische grappen, ook over de jury van de Globes, vergrootte hij de populariteit van het gala. Beeld Getty Images
Ricky Gervais is gastheer van het 73ste gala voor de Golden Globe Awards in 2016 in Beverly Hills. Met zijn cynische grappen, ook over de jury van de Globes, vergrootte hij de populariteit van het gala.Beeld Getty Images

Het was hilarisch, ook vanwege dat níét vrolijk meelachende sterrenvolk aan de galatafels. Harvey Weinstein zag al vroeg de enorme promotiewaarde van de Globes; ook dat gala moest je met dure campagnes paaien. De leden werden vertroeteld; wie er twintig voor z’n show of serie wist te winnen kon al rekenen op een nominatie (de Oscar Academy telt negenduizend stemmers). De hernieuwde populariteit werd in 2018 bekroond met een nieuwe overeenkomst met NBC. Voortaan betaalde die jaarlijks zo’n 25 miljoen euro voor de uitzendrechten, het zesvoudige van het eerdere contract.

En toen haalde de Amerikaanse krant LA Times de trekker over, in een afgelopen februari gepubliceerd onderzoeksverhaal over de HFPA, gebaseerd op vijftig anonieme bronnen uit Hollywood. Veel werd al jaren gezegd of gefluisterd, maar niet eerder werd het zo bij elkaar gezet. Hoe de oude HFPA-garde stelselmatig nieuwe en bonafide buitenlandse journalisten tegenwerkte en niet toeliet, uit concurrentieoverwegingen. Hoe sommige leden zich royaal lieten betalen voor wat commissiewerk en anderen tegen betaling voor films wilden ‘lobbyen’ bij de overige leden. Hoe die studio’s de leden fêteren, met ladingen cadeautjes en peperdure arrangementen. En hoe chagrijnig en luidkeels de leden reageerden als het aangeboden vijfsterrenvoer of hotelbed niet beviel. Hollywood was medeschuldig, zo concludeerde de LA Times. Het had een monster gecreëerd.

Toen Diederik van Hoogstraten naar Californië verhuisde, werd de oud-correspondent van de Volkskrant (standplaats New York) toegelaten tot de HFPA. Tegenwoordig schrijft hij over Hollywood voor Het Financieele Dagblad en weekblad Elsevier. De Nederlander behoort tot het kleine clubje hervormers binnen de vereniging voor de buitenlandse filmpers. De LA Times publiceerde flarden van Van Hoogstratens interne brandbrief, waarin de journalist had aangedrongen op rigoureuze maatregelen: nieuw bestuur, transparante organisatiestructuur. Hij kreeg er geen enkele reactie op van de HFPA-top.

Dit is niet oké, dacht Van Hoogstraten een paar jaar geleden, nadat hij thuis voor de zoveelste keer een lading pakketjes met cadeaus had aangetroffen, tijdens het awards season, de periode waarin de voornaamste filmprijzen worden verdeeld. ‘Voor elke film of serie die zich kwalificeert voor de Globes krijg je wel iets. Namens de studio, of namens de regisseur zelf, met een handgeschreven briefje. Het kan een lekker donsjack zijn, of een prachtige fles whisky, een doos goede wijn, een shawl, speelgoed, koptelefoons, een e-reader, of een hele bruidstaart vanwege die ene bruidskomedie. Ik vond het verkeerd.’

De pakketpost stopzetten ging nog niet zo makkelijk. ‘Ik blééf mailtjes sturen, doe ik nu nog. Het is een ecosysteem. Heel ingewikkeld om je los van te maken.’ Van Hoogstraten zat een jaar in het HFPA-bestuur. ‘Ik wilde af van dat countryclubgevoel, heb me hardgemaakt voor duidelijke toelatingseisen, maar ik slaagde er niet in veranderingen tot stand te brengen. Voor alles heb je een tweederde meerderheid nodig. het was onmogelijk.’

Na de kritiek in de LA Times pakte de Time’s Up-beweging de zaak op. Behalve dubieus was de organisatie ook onvoldoende divers: nul zwarte leden (wel veel Aziaten en Zuid-Amerikanen). De zwarte filmmakers en producenten Ava DuVernay en Shonda Rhimes hekelden op sociale media het gebrek aan belangstelling en waardering van de Globes-organisatie voor hun series When They See Us en Bridgerton. ‘Pas toen ze op de foto konden met de sterren werd het druk’, schreef DuVernay. Twee HFPA-leden hadden geprobeerd haar hun zelfgeschreven script aan te bieden. ‘Daar wapperden ze mee.’

Van links af: Donald Glover (met trofee, in 2017), Tom Cruise (2000), Bryan Cranston (2014), Meryl Streep (2007). Beeld Getty Images
Van links af: Donald Glover (met trofee, in 2017), Tom Cruise (2000), Bryan Cranston (2014), Meryl Streep (2007).Beeld Getty Images

Netflix-baas Ted Sarandos gaf een beslissende duw: hij zal producties van de betaalzender niet inzenden voor de Globes, zolang de organisatie zich niet betert. Filmstudio Warner volgde en stuurde een berispende brief aan de HFPA-president, de Turkse journalist Ali Sar. Het moest afgelopen zijn met het stellen van ‘raciaal insensitieve, seksistische en homofobe’ vragen tijdens de persconferenties. Het eisen van geschenken en gunsten zou niet langer worden getolereerd en er diende een zero tolerance-beleid te komen betreffende ongewenst fysiek contact met sterren.

President Sar had na de publicatie in de LA Times verbetering beloofd via een stappenplan, maar dit werd als onvoldoende rigoureus verworpen. Ook honderd verzamelde pr-bedrijven uit Los Angeles sloten zich aan: geen zaken meer met de HFPA. En zender NBC liet weten dat er op zijn vroegst pas in 2023 weer sprake kan zijn van een Globes-uitzending. Individuele sterren en Globe-winnaars riepen op tot een boycot, onder wie Mark Ruffalo en Tom Cruise, die zijn Globes terugstuurde. Scarlett Johansson liet weten dat ze die Globes-gelegenheden al langer meed; ze had geen zin in de seksueel intimiderende opmerkingen van ‘zekere leden’.

‘Er zaten altijd twee of drie leden van in de 90 vooraan bij persconferenties’, zegt een van de leden die anoniem wenst te blijven tegen de Volkskrant. ‘De een kwijlt, de ander valt in slaap of begint ruzie te maken. ‘Bitch’ hoorde je dan ineens schreeuwen, dwars door het antwoord van een ster heen. Het was keer op keer raak.’
Ook de klachten van Johansson waren niet uniek. ‘De opmerkingen die sommige leden maken tegen jonge actrices, dat kan echt niet. Wij van de HFPA zijn de enige journalisten die altijd op de foto gaan met de sterren, na de persconferentie. Eigenlijk is het beschamend. Dan zag je die oudere leden met hun hand over de blote schouder van een actrice gaan, even een kneepje ergens. Pijnlijk.’

De HFPA-leden die niet met hun naam in de krant willen, hebben hun redenen: wie uit de school klapt, wordt vervloekt door het conservatieve deel van de club, dat lijnrecht tegenover het groepje hervormers staat. Sommige leden schamen zich. De vereniging telt ook wél capabele, professionele journalisten. Ook zij kampen nu met een boycot. Terugschakelen naar het niveau van de doorsnee filmjournalist kan hij niet aan, zegt een van hen. ‘Bij een normaal groepsinterview behandelen de studio’s je als stront. Je krijgt minder tijd, minder toegang. En ineens, zodra je lid werd van de HFPA, waren de rollen omgekeerd. Iedereen liep voor je. Het was fantastisch. En als journalist had je er ook echt wat aan.’

Ab Zagt, onlangs gepensioneerd filmjournalist voor het Algemeen Dagblad en geen lid, maakte de HFPA-leden geregeld mee. ‘Het zijn de meest gehate mensen in Hollywood, echt waar. Als je hoort hoe de door Netflix of Warner ingehuurde pr-mensen over ze praten... Die leden monopoliseerden de interviews, bepaalden zelfs de agenda’s van sterren op festivals. Altijd gingen zij voor. En er zitten wat goede journalisten bij, ik ken ze. Maar de rest vormt een soort maffiabende.’

René Mioch kwam jaarlijks bij de Globes-uitreiking. ‘Ik ben geen lid, nooit geprobeerd te worden ook. Ik heb als televisiemaker mee kunnen meeliften met de organisatie, bij het gala en de geweldige feesten ervoor en erna.’ Hij heeft zich vaak verbaasd. ‘Hoe de leden constant ruzie maken, roddelen en klagen, eigenlijk niks leuk vinden. Ik stond daar dan als buitenstaander bij: hoe kan dit? Dan ben je in Cancún, met Julia Roberts en Brad Pitt met z’n kinderen, iedereen bij elkaar, de HFPA in een nóg chiquer hotel dan wij, met geweldige lunches, en dan hoor je weer: het is verschrikkelijk hier, steeds hetzelfde eten. Als je de HFPA een film wilt tonen, is het buffet héél belangrijk – dat was de stelregel in Hollywood.’

De mate waarin Hollywood nu ineens afstand neemt van de buitenlandse journalistenclub noemt Mioch ‘ook wel’ hypocriet. ‘Sterren en studiobazen nodigden de leden thuis uit voor feestjes, in de hoop dat ze dan genomineerd werden. Je zag de sterren altijd de tijd nemen om ze gedag te zoenen.’

Meerdere leden hebben hun twijfels over Netflix-baas Ted Sarandos, die de banden met de Globes nu heeft verbroken, maar de leden jaarlijks invloog voor zijn tuinfeest opdat ze vrolijk konden converseren met nog te nomineren sterren: toen waren ze welkom. Ook Mioch hecht er aan te zeggen dat er ‘echt goeie journalisten’ bij zitten. ‘En de HFPA geeft ook veel geld aan goede doelen. Educatietrajecten voor jongeren, de filmrestauraties van Martin Scorsese.’

Dat Cruise zijn Globes retourneerde, noemt Kingma ‘kinderachtig’. ‘Moet ik hem dan die magnolia terugsturen, die hij mij en alle andere leden ooit gaf? (na Cruises bekroonde rol in de film Magnolia uit 1999, red.).’ De oud-president zette eerder al een stap terug in de organisatie, al is hij nog wel lid. ‘Ik ben dankbaar dat NBC de uitzending nu een jaar heeft opgeschort. Even dacht ik dat ze zouden zeggen: het is helemaal voorbij. Maar we krijgen nog een kans.’

Hij noemt het probleem breder dan de journalistenclub alleen. ‘Iedereen deed mee. Niemand heeft ooit tegen Scarlett gezegd: je móét met ze poseren. Het grappige is dat ík die foto’s van haar met de leden maakte: er is er niet één waarop ze niet vrolijk lacht. Maar ze heeft wel gelijk: het moet anders. En wij waren te traag, we hebben ons onvoldoende aangepast aan de huidige tijd. Ook door het verouderde reglement.’

Achter de schermen regeert de chaos, zeggen de door de Volkskrant gesproken leden. Ze worden nauwelijks geïnformeerd door het bestuur. Kingma blijft optimistisch. ‘Het is niet leuk, een jaar zonder televisieshow. Maar ik denk wel dat we daarna terugkomen. Mochten we het overleven en je wilt lid worden, dan bel je maar.’

Rechtszaak

Nadat ze tot twee keer toe was geweigerd als lid van de Hollywood Foreign Press Association, de organisatie achter de Golden Globes, begon de Noorse filmjournalist Kjersti Flaa in augustus 2020 een rechtszaak tegen de vereniging van buitenlandse journalisten in Los Angeles. Die zou haar op valse gronden hebben afgewezen; omdat zittende Scandinavische leden geen concurrentie wilden. Flaa won de zaak niet, maar de rechtszaak leidde wel tot een onderzoeksartikel in de LA Times, dat de Globes-organisatie neerhaalde.

Prijzenseizoen

Het ‘award season’ voor de filmprijzen is almaar drukker bezet geraakt, en duurt nu ongeveer van november tot en met februari. The Golden Globes zijn (of waren) uitstekend getimed; na de uitreiking had de Academy nog een week om te bepalen aan wie ze de Oscars gunde. Ook dat gaf de Globes invloed. Nederlandse Globe-winnaars waren Fons Rademakers (De aanslag), Rutger Hauer (Escape from Sobibor), Hany Abu-Assad (Paradise Now) en Paul Verhoeven (Elle).

Meer over