De duurste maaltijd ter wereld

Nooit geweten dat je zo makkelijk hulpverlener kunt worden. De journalist John Burnett was met zijn Nederlandse vriendin net langs de kust van Oost-Afrika gezeild toen hij in een Keniaanse haven een fax las van het Wereld Voedsel Programma (WVP) van de Verenigde Naties....

Het Oost-Afrikaanse land, geteisterd door een jarenlange burgeroorlog,was getroffen door overstromingen, waarbij duizenden doden waren gevallen.Het WVP zocht ervaren zeelui die hulpgoederen naar de getroffen dorpenwilden brengen. Er was sprake van, in hulpverlenersjargon, een 'complexnoodgeval'.

Burnett aarzelt geen moment. Zijn relatie met zijn vriendin loopteventjes niet lekker ('God heeft nooit bedoeld dat man en vrouw 24 uur perdag, week na week op een klein zeilbootje op elkaars lip zouden zitten'),dus meldt hij zich aan voor het baantje. Een paar dagen later is hij - ongetraind en geheel onvoorbereid op wat komen gaat - in Somalië, inKismayo. Hij is nog niet geland, of de ellende begint al. Een gek, eenmilitielid van een van de vele krijgsheren, begint op het vliegtuig teschieten.

Hulpverleners in Somalië, waar sinds het vertrek van dictator Barrein 1991 geen centraal gezag bestaat, worden niet beschermd door eenVN-vredesmacht. De internationale gemeenschap vindt het er te gevaarlijk,sinds Amerikaanse soldaten in 1993 dood door de straten van Mogadishu warengesleept - een gegeven dat later dramatisch verbeeld werd in de film BlackHawk Down.

De eerste avond ontmoet Burnett een oude rot, Ian, die, daarbijgeholpen door wat whisky, zegt dat zij 'een wegwerpartikel' zijn.Openbaring: onder hulpverleners vallen meer doden dan onder soldaten diede vrede bewaken.

Na wat aarzelingen - terug naar Nairobi, of toch maar niet? - gaatBurnett aan het werk. Met een 'waterskiboot' moet hij hulpgoederen naarde overstroomde gebieden brengen. Opnieuw merkt hij dat Somaliëlevensgevaarlijk is. Vooral die ene snotneus 'van niet meer dan tien', diehem met een AK-47 bedreigt: 'Deze gewapende rakker is gevaarlijker danwelke volwassene ook.'

We zijn dan al halverwege het goede en onthullende boek, en nog steedszijn door Burnett geen hulpgoederen aan de getroffen bevolking afgeleverd.Hij kan pas echt helpen als hij zorgvuldig de loop van een door deoverstroming onzichtbaar geworden rivier volgt en zo de slachtoffersbereikt.

Daar deelt hij zakken HDR uit, Humanitarian Daily Rations, bevattendelinzenpuree, pasta of bonen, met biscuit, pindakaas of jam. Gezamenlijk2200 calorieën, genoeg voor één persoon per dag. Een HDR kost deAmerikaanse belastingbetaler 3,93 dollar per stuk en 'ze worden aan huisbezorgd' - waarmee ze de 'duurste maaltijden' ter wereld zijn.

En, heeft het wat geholpen? Burnett, die tegenwoordig in Haarlem woont,beschrijft gebeurtenissen die in 1998 spelen. Zeven jaar later is het nogsteeds een anarchistische bende in het Oost-Afrikaanse land, dat, het isdoor de media onderbelicht gebleven, vorig jaar óók door de tsunamigetroffen werd. De schepen die de VN met hulpgoederen naar de getroffenkust stuurden, werden geënterd door Somalische piraten.

Rolf Bos

Meer over