Tv-recensieArno Haijtema

De documentaireserie Abandoned Engineering is sleets en intrigerend tegelijk

Moderne archeologie, zou je de 20-delige documentaire serie Abandoned Engineering kunnen noemen, waarvan Discovery de eerste aflevering dinsdag uitzond. Wereldwijd zoekt de zender naar verlaten bouwconstructies met een bijzondere, zelden vrolijk stemmende geschiedenis. Bunkers, verlaten fabrieken en steden, verkruimelende gebouwen: ze vormen de littekens van de geschiedenis in het landschap; de bijzondere verhalen erover worden door Discovery met nogal gezwollen commentaren en ondersteund door dito symfonische muziek voor vergetelheid behoed.

Op dronevluchten en fraai camerawerk was niet bespaard in deel 1, dat begon met een reportage vanuit Duitsland, bij voormalig concentratiekamp Sachsenhausen. Een paar kilometer daarvandaan staat een vervallen gebouw, met in het interieur een aantal grote ovens.

De aard van het het gebouw werd pas gaandeweg onthuld, aldus werd de spanning opgebouwd die - door de combinatie van ovens en een concentratiekamp - enigszins ongepast leek. Het bleek de bakkerij te zijn waar dagelijks duizenden broden werden gebakken ten behoeve van de SS’ers van Sachsenhausen. Sommige gevangenen die er dwangarbeid hadden verricht, hadden zichzelf en een enkele medegevangene van de hongerdood weten te redden met de kruimels en korsten die ze aan het einde van de erbarmelijke dag mee smokkelden naar het kamp

Waar het kamp Sachsenhausen zelf als monument van de nazi-vernietiging getuigt, is deze bakkerij overgeleverd aan de erosie van de tijd, met eromheen woekerende bomen, gaten in het dak, gebroken ramen. Tot in de jaren negentig behield ze haar oorspronkelijke functie, waarna het gebouw door brand goeddeels werd verwoest. Al is het maar een van de talloze ‘schuldige’ gebouwen uit de Tweede Wereldoorlog, uit historisch oogpunt hoop je toch op behoud. Abandoned Engineering legt in elk geval de visuele sporen vast.

Kust van Letland, uit Abandoned Engineering.

Het programma reisde langs vier onvergelijkbare, imposante plekken. Behalve in Duitsland ook in de Nevadawoestijn, VS, waar een in 1856 door mormonen gestichte stad ligt die door de bouw van de Hoover-stuwdam onder water verdween maar inmiddels weer op het droge ligt - we verklappen de raadselen hieromtrent niet. Ten derde de kust van Letland, waar verzakkende bunkers van voor de Eerste Wereldoorlog in slow motion in zee tuimelen. En naar een asbestmijn in Barberton, Swaziland, Zuid-Afrika.

Ooit was de natuurlijke vezel een wereldwijd exportproduct en een bron van welvaart. Te laat werd onderkend dat het een vloek was als veroorzaker van kanker, waaraan ook talrijke onderbetaalde mijnwerkers zijn bezweken. De mijn ging in 2001 failliet, waardoor de nabestaanden van de mijnwerkers konden fluiten naar compensatie voor het verlies van hun dierbaren. De kwalijke vezels, vermeldt de commentaarstem, are blowing in the wind.

De vermeende raadselachtigheid die de in Abandoned Engineering gekozen constructies omgeeft, wordt al snel wat sleets. Tegelijk wil je tóch weten hoe hun geschiedenissen worden ontrafeld. Discovery lijkt zich met de serie te richten op kijkers met interesse voor recente geschiedenis wereldwijd, zonder dat ze er in detail al veel van weten. Bijna iedereen dus.