Film

De documentaire over vioolbouwer Gaspar Borchardt verandert gaandeweg in een bescheiden thriller ★★★☆☆

Hoe spannender het wordt, des te meer de vraag zich opdringt welke creatieve vrijheden regisseur Hans Lukas Hansen zich heeft veroorloofd.

null Beeld

De beste viool maak je van het beste hout. Volgens de gerenommeerde vioolbouwer Gaspar Borchardt is dat hout te vinden in de wouden van Bosnië, waar tussen de dennen en beuken soms nog een oeroude esdoorn staat. Daar op de Balkan werd zo’n drie eeuwen geleden ook het hout gekapt dat Antonio Stradivari gebruikte voor zijn beroemde violen, die nog altijd als de beste ter wereld gelden.

De Duitser Borchardt, die woont en werkt in het Italiaanse Cremona, weet dat je een viool een stem moet geven. Hij benadert topviolist Janine Jansen. Speciaal voor haar wil hij op zoek gaan naar de beste boom, zodat zij uiteindelijk het instrument kan bespelen. Jansen (eerder deze week ook al te zien in de viooldocumentaire Falling for Stradivari op NPO 2 Extra) accepteert het aanbod gracieus.

Borchardt is een romanticus, zo wordt al snel duidelijk in de documentaire The Quest for Tonewood, waarin zijn zoektocht naar de perfecte esdoorn is vastgelegd. Hij is achterin de vijftig, heeft al veel bereikt, maar wil zich nog één keer bewijzen. Een boom halen uit Bosnië is nog niet zo gemakkelijk, een deel van de bossen ligt vol met landmijnen uit de oorlog. Bovendien zijn er voor het kostbaarste hout (de prijs van een boom kan oplopen tot 30 duizend euro) vaak kapers op de kust, van het ongure soort.

Zo vertelt The Quest for Tonewood niet het bedaarde verhaal dat je op voorhand verwacht. Gaandeweg verandert deze Noors-Nederlandse coproductie in een bescheiden thriller, vol schimmige tussenpersonen, bliepende metaaldetectoren, verzoenende glaasjes slivovitsj en frustrerende onderhandelingen. De bedeesde Borchardt ontpopt zich tot charmante antiheld.

Hoe spannender het wordt, des te meer de vraag zich opdringt welke creatieve vrijheden regisseur Hans Lukas Hansen zich heeft veroorloofd. Dat er veel in scène is gezet, is duidelijk: het is onmogelijk dat de filmmakers tijdens Borchardts jarenlange queeste steeds op precies het goede moment aanwezig waren.

Storend zijn de ingrepen overigens niet, voor wie geen al te realistische documentaire over vioolbouwen verwacht. The Quest for Tonewood is eerder een muzikaal sprookje, waarin Borchardts liefde voor hout en klank fraai doorklinkt. Alleen het slotakkoord stelt teleur. Het voelt onbevredigend, alsof een goed verhaal ineens wordt afgeraffeld – maar misschien was de jacht op de boom toch belangrijker dan het einddoel.

The Quest for Tonewood

Documentaire

★★★☆☆

Regie Hans Lukas Hansen.

83 min., in 32 zalen.

Meer over