De Britten blijven

De Britten gaven Lowlands vorig jaar het kloppend hart. Nu leek Amerika aan zet, maar de opmars van de emo-bands uit de VS gaat moeizaam....

De Britse invasie van Lowlands 2005 begon vorig jaar in Austin, Texas. Een delegatie van Mojo Concerts reisde af naar het jaarlijkse South By Southwest festival (SXSW), de grootste beurs voor live-muziek ter wereld.

Meestal waren het Amerikaanse bands die zichzelf in de kijker speelden op SXSW. Maar vorig jaar waren het de Britten die groots hadden uitgepakt. Het leek wel of alle nieuwe Britse poptalenten in Austin stonden geprogrammeerd, en – verrassender – ze waren ook nog eens erg goed.

The Magic Numbers, Tom Vek, The Futureheads: namen die zeker in Nederland nog niets betekenden, speelden in Austin met overtuiging, zelfverzekerdheid en professionaliteit. Alsof ze al jaren ervaring hadden in het wereldwijde clubcircuit.

‘Er was echt iets bijzonders aan de hand’, zegt Ron Euser, boeker van Mojo die SXSW ieder jaar bezoekt. ‘Lowlands móest hier op inhaken, dat was duidelijk.’ Dat vond ook Lowlands-directeur Eric van Eerdenburg. En het aanbod was er: de meeste van de bands die in Austin waren opgevallen, wilden maar wat graag naar Lowlands komen. Toch zag het festival zich voor een probleem geplaatst. Waar moest je al die nog onbekende bands neerzetten? Niet in de grote tenten, die nog een paar gaatjes in de programmering hadden. Een onbekende naam in een tent voor tienduizend man, daar zou je band noch publiek een plezier mee doen. De oplossing? Een extra podium, al moest dat wegens gebrek aan ruimte in de openlucht worden neergezet.

En zo kregen The Magic Numbers, Maxïmo Park, Editors en The Futureheads vorig jaar hun plaats op Lowlands. Op papier niet de beste plek om te spelen, buiten, aan een geasfalteerd voetpad dat andere podia met elkaar moest verbinden. Maar op dit podium werden de meeste ontdekkingen van Lowlands gedaan.

Eindelijk kon Lowlands een belangrijke doelstelling waarmaken die het zich bij de eerste editie in 1993 had opgelegd: nieuwe bands presenteren, als opmaat voor een tournee door het Nederlandse clubcircuit. Natuurlijk, er kwamen bij alle Lowlands-edities wel bandjes bovendrijven, maar nooit zoveel als vorig jaar. The Magic Numbers stonden in Nederland aanvankelijk geboekt voor één optreden in het kleine Ekko in Utrecht (capaciteit: driehonderd bezoekers). Dat concert werd nadat bleek dat ze op Lowlands zouden komen, al verplaatst naar het grotere Paradiso in Amsterdam, en toen de band eenmaal op Lowlands had gespeeld, raakte de show uitverkocht. Later volgde een eveneens rap uitverkocht optreden in het Utrechtse Tivoli.

Ook Maxïmo Park heeft sinds Lowlands in uitverkochte zalen gestaan, met als triomf de spetterende Paradiso-show eerder deze maand tijdens het 5 Days Off-festival. Maar het meest opmerkelijk was de doorbraak die de Editors forceerden. Twee clubtournees volgden op Lowlands, eerst langs de kleinere zalen en begin dit jaar langs de grotere. Vervolgens meldde Pinkpop zich. Britse bandjes die zich suf toeren: het mocht een verrassing heten. Tot niet zo heel lang geleden waren juist de Britse bands niet vooruit te branden. Nederland kon hooguit rekenen op één clubshow in Paradiso wanneer een Brits bandje een plaat uit had die hier enig enthousiasme ontlokte. Daarna moest er maar snel flink geboden worden voor een goede plaats op de affiches van Pinkpop of andere grote festivals, anders zag je ze helemaal niet meer terug.

Zaaluitbaters en Britpopliefhebbers in Eindhoven, Nijmegen, Groningen of elke andere Nederlandse stad die geen Amsterdam heette, konden het schudden.

Niet zo gek dat Britse gitaarpop hier jarenlang zo’n slecht imago heeft gehad. Maar het begin van de omwenteling vond al eerder plaats dan op SXSW 2005, en daar was één band verantwoordelijk voor: Franz Ferdinand.

Deze band uit Glasgow, Schotland leek als eerste te beseffen dat live-optreden de beste promotie is voor je muziek. Franz Ferdinand toerde vanaf eind 2003 tot op heden diverse keren de wereld rond, was in Nederland te zien in zalen van Ekko tot de Heineken Music Hall, stond twee keer op Pinkpop en twee keer op Lowlands.

Nog altijd is het de bandleden niet naar de bol gestegen. Toen na hun triomf op Pinkpop dit jaar bleek dat ze tussen wat internationale festival-verplichtingen door een paar dagen vrij hadden, benaderden ze Mojo Concerts. Of er niet ergens een zaal in Nederland was waar ze een paar weken later twee dagen zouden kunnen spelen. Die was er, en zo verbleven de Schotten eind juni twee dagen in Utrecht waar ze twee totaal verschillende optredens verzorgden in Tivoli. Het spelplezier straalde er nog net zo vanaf als in november 2003, toen ze voor het eerst in Nederland speelden.

Niet alleen Nederland kreeg te maken met dit nieuwe Britse arbeidsethos. Ook de Verenigde Staten bezweken, terwijl vrolijke gitaarpopbands als Franz Ferdinand daar in de regel toch geen poot aan de grond kregen. In 2004 presenteerde Franz Ferdinand zich op SXSW. Er volgde een tournee door de States, inclusief promotiebezoekjes aan lokale radiostations. Het album van de band begon goed te verkopen, en veel andere Britse bandjes dachten: o, zo kan het dus ook. Een jaar later wemelde het op SXSW van de Britten. Van Kaiser Chiefs en Bloc Party vorig jaar tot Arctic Monkeys dit jaar, allemaal ruimden ze in hun agenda’s een belangrijke plaats in voor de Verenigde Staten. Met als gevolg dat bijvoorbeeld het debuutalbum van de Arctic Monkeys het ruim vier maanden heeft uitgehouden in de Amerikaanse album top 200. Geen geringe prestatie voor een band op een klein Brits platenlabel.

Want dat is behalve de bereidheid te spelen tot ze erbij neervallen een ander gedeeld kenmerk. De meeste Britse acts zitten op kleine onafhankelijke labels als Domino (Franz Ferdinand, Arctic Monkeys), Warp (Maxïmo Park) of Echo (Editors), en moeten het dus zonder veel support doen. Wie vroeger tekende bij een van de grote internationale platenmaatschappijen (majors), deed dat omdat die bands tegemoet konden komen in de kosten van een tournee. Nu de platenindustrie (vooral de majors) nog altijd doemdenkt over dalende plaatverkopen door illegaal downloaden, moeten bands andere middelen vinden om uit de kosten te komen. Dat lukt het best door zo veel mogelijk te spelen.

Al die Britse bands hebben na het uitbrengen van hun debuut-album niet zoals gebruikelijk één tournee gedaan, maar vaak drie of zelfs meer. Het publiek lijkt er geen genoeg van te kunnen krijgen.

De komende maanden worden spannend. Levert de nieuwe Britse lichting blijvertjes op? De Kaiser Chiefs, Bloc Party en de Magic Numbers zullen met een sterk tweede album moeten bewijzen geen eendagsvlieg te zijn geweest.

En zeker zo interessant: wat gaat Amerika intussen doen in Europa? Komt er een tegenzet van frisse bandjes uit de Verenigde Staten? Daar timmeren de jonge, succesvolle gitaarbands stevig aan de weg. Maar of het harde concurrentie wordt voor de Britpop, is de vraag. De grote variatie in stijl die de nieuwe Britse generatie kenmerkt, ontbreekt nog. De drie populairste nieuwe bands begeven zich allemaal in het punkrock genre dat wel ‘emo’ genoemd wordt. De Amerikanen hebben erg goed geluisterd naar Blink 182 en Green Day.

Panic! At The Disco, Fall Out Boy en My Chemical Romance zijn in de VS razend populair onder jongeren tot zestien jaar. Ook in Nederland, waar deze bands vooral dankzij internet naam hebben gemaakt, is de aanhang jong. Zo bleek een paar maanden geleden in Utrecht toen Panic! At The Disco in een uitverkocht Tivoli stond.

Het is natuurlijk een mooi gegeven dat jonge popliefhebbers zelf op zoek gaan naar muziek en hun favorieten ontdekken op internet. Ook de Arctic Monkeys zijn groot geworden dankzij mondreclame via internet. Maar de Arctic Monkeys hebben een fanbasis die in alle generaties popliefhebbers vertegenwoordigd is.

Dat is een groot verschil tussen met de Amerikaanse nieuwlichters. Twintigers en dertigers tref je nauwelijks aan bij Panic! At The Disco of Fall Out Boy. Die vinden hun muziek vooral kinderachtig, plat en aanstellerig. Niks aan de hand misschien, want precies zo werd ooit gereageerd op de Sex Pistols, dus wat dat betreft hebben de jeugdige emo-fans het gelijk aan hun kant.

Juist daarom zou het aardig zijn geweest te kijken of de nieuwe Amerikaanse rockbands zich staande weten te houden voor een publiek dat nu eens niet louter uit vijftienjarigen bestaat. Maar helaas: op Lowlands gaat het er niet of nauwelijks van komen. Aan de festival-organisatie heeft het niet gelegen, maar de Amerikanen zelf gaven geen sjoege. Panic! At The Disco komt, maar My Chemical Romance heeft pas afgezegd. Boeker Ron Euser: ‘Die emo-bands zijn in eigen land nu zo populair dat ze daar liever blijven, ze zijn moeilijk vast te leggen want ze zien Europa als een klein stipje en hun eigen land als zaligmakend.’ En daarmee meten de Amerikanen zich dezelfde houding aan die de Britten lang verweten is.

De Britten gaven Lowlands vorig jaar het kloppend hart, en zullen ook dit jaar weer voor het spektakel moeten zorgen. Verwacht mag worden dat Arctic Monkeys net als Kaiser Chiefs vorig jaar en Franz Ferdinand twee jaar geleden de grote Alpha-tent nog lang zal doen natrillen. Terwijl Forward Russia, The Veils en Razorlight het in zich hebben de spraakmakers van Lowlands 2006 te worden.

Natuurlijk, spraakmakend zijn ook de Amerikaanse Yeah Yeah Yeahs en de Raconteurs. Maar deze muzikanten draaien al wat langer mee. Zij kunnen de indruk niet wegnemen van een Britse hegemonie binnen de nieuwe gitaarrock. Op stel en sprong een podium voor nieuwe Amerikaanse bands opbouwen, bleek dit jaar in elk geval niet nodig.

Meer over