De bril die je niet ziet

SOBER EN BUIGZAAM TOT EN MET...

Jan Peter Balkenende, nu eenmaal geen trendsetter, is er rijkelijk laat bij. Maar hij doet zijn best: sinds kort heeft hij een ander kapsel en een nieuwe bril. En wat voor een! Dezelfde als die van Donner en dezelfde als die van Atzo Nicolaï: een Titan Minimal Art van Silhouette.

CDA-fractievoorzitter Maxime Verhagen en de PvdA'ers Aleid Wolfson en Klaas de Vries hebben 'm al jaren. Aart-Jan de Geus draagt een Titan Minimal X, afkomstig uit dezelfde serie. En ook Gerard van der Wulp, de directeur-generaal van de Rijksvoorlichtingsdienst, heeft zo'n bril ('hij zit lekker'). Evenals de koningin. Die hem wellicht heeft aangeschaft bij erkend hofleverancier Hofstede Optiek in Den Haag. Maar daar doen ze 'geen mededelingen' over aankopen van koningin of kabinet.

De Silhouette doet het goed onder ministers en Kamerleden. 'Het halve Binnenhof loopt ermee', zegt brillen-trendwatcher Dick van der Niet, 'politici én ambtenaren hebben 'm.'

En zij zijn niet de enigen. Het succes van het Oostenrijkse merk Silhouette is wereldwijd. In negentig landen is de bril verkrijgbaar. Direct na de lancering in 1998 droegen de sterren hem al. Acteurs als Robin Williams, Jean-Claude van Damme, Tom Cruise, Adrien Brody, Stephen Baldwin en actrice Sarah Jessica Parker. Regisseur Oliver Stone, mode-ontwerper Julien MacDonald en Paris Hilton zijn slechts enkele beroemdheden die ermee zijn gesignaleerd.

Om de marketing op gang te brengen stopte Silhouette de Titan Minimal Art, kortweg TMA, als zonnebril in de goodie bags voor Oscar-genomineerden. Gratis voor the happy few - dan volgt het rumoer vanzelf.

Een pr-campagne was niet eens nodig, zegt Gösta Bakker van City Optiek in Amsterdam. 'Die veertjes zijn revolutionair.' Brillendeskundige Dick van der Niet: 'Silhouette heeft de ultieme bril ontworpen. Die verkoopt zichzelf.'

Titan Minimal Art mag pretentieus klinken, maar het ontwerp is een minimalistisch kunststukje. Gemaakt van titanium, zonder schroeven of bouten, en buigzaam tot en met. Het is de grootste klapper in de geschiedenis van het Oostenrijkse familiebedrijf Silhouette. Natuurlijk heeft Arnold Schmied, de man die Silhouette in 1964 oprichtte, inmiddels 80 jaar oud, er zelf ook een. Evenals zijn zoon Arnold junior.

Het in 1964 opgerichte familiebedrijf was de eerste producent van zogenoemde 'exclusieve' brillen. Stuk voor stuk brillen die in Linz worden geproduceerd, in een omgeving die meer weg heeft van een atelier dan van een fabriek.

Door de jaren heen maakte de firma in Linz furore met de prachtigste brillen, zoals de knalgele Futura die in 1974 opzien baarde in de internationale mode-scene. Maar dat kon niet voorkomen dat het concern eind jaren tachtig het imago 'voor oude dames' had. Precies op tijd voor de nieuwe eeuw ontstond het idee voor de bril zonder fratsen.

Sober maar chique. Ontdaan van schroef en scharnier. Gebogen uit het allerlichtste materiaal. Kortom: een bril die je nauwelijks ziet of voelt. Want de poten en brug - gemaakt van elastische beta titanium veren - passen elk hoofd. Niet minder dan een revolutie was de bril in 1998 - met zijn 1,8 gram was het bovendien het lichtste montuur ter wereld.

Hypermodern dus. Niet voor niets werd hij in The Matrix (1999) gedragen, de film die op dat moment gold als baanbrekend, in snelheid en opnametechnologie. En de TMA ging zelfs de ruimte in. De astronauten die dit jaar in de spaceshuttle Discovery opstegen vanaf het Kennedy Space Center in Cape Canaveral hadden stuk voor stuk een TMA (zonne-)bril mee.

Het lichte montuur van nog geen twee gram draagt ook onder strakke ruimtepakken prettig en de legering van titanium is geschikt voor de meest gevoelige huid. Belangrijk is ook dat er geen schroeven en scharnieren aan zitten, want losvliegend in de ruimte kunnen die levensgevaarlijk zijn.

NASA's hoofd-opticien dr. Keith Manuel, die persoonlijk toezicht houdt op de ogen van 180 astronauten, geeft in het boek 40 Years (2004) van Silhouette nog een ander argument: 'Het is voor astronauten in een ruimtepak onmogelijk hun bril recht op hun neus te zetten als die is verschoven. Bij de TMA hoeft dat niet, die blijft altijd goed om het hoofd geklemd.'

Sinds enkele jaren mag de TMA zichzelf van de Space Foundation aanprijzen met de eretitel Certified Space Technology.

Geestelijk vader van de TMA is Gerhard Fuchs. Volgens deze ontwerper, die van oorsprong horlogemaker is, is de TMA met zijn minimumprijs van 300 euro geen extreem dure bril - voor wat je ervoor krijgt. 'Het gaat erom of je waarde toekent aan een betrouwbaar product, dat ook nog eens ongelóóflijk comfortabel zit.'

Fuchs kan fier zijn. Een bril ontwerpen die iedereen staat is onmogelijk, maar de TMA komt dicht in de buurt. Niet in het minste omdat je naar believen de vorm van de brillenglazen kunt bepalen.

En waar vroeger tijdens internationale vergaderingen van Silhouette steevast een tweestrijd woedde tussen zuiderlingen met een voorliefde voor flinke, frivole monturen en noorderlingen die behoefte hadden aan sober en klein, is die discussie in één klap gesmoord met de introductie van de TMA. De bril is geliefd van Spanje tot Japan.

Sinds 1998 is de omzet van de Oostenrijkers dan ook wereldwijd met tientallen procentenpunten gestegen, zegt Christiaan Claerhout, verantwoordelijk voor Silhouette in de Benelux. Zelf schat hij dat de omzet in Nederland, België en Luxemburg sindsdien met een kwart is gegroeid. Zes op de tien verkochte brillen, is randloos. Binnen het segment glasbrillen is de TMA verantwoordelijk voor acht op de tien aankopen.

Zulke triomfen zijn koren op de molen van de namaakindustrie; niet alleen uit het Verre Oosten komen er kopieën, ook bekende bedrijven als Calvin Klein maken monturen die op het eerste gezicht nauwelijks van echt te onderscheiden zijn. Silhouette noemt als kenmerk van echtheid alleen de oortips aan het einde van de veren.

Bij City Optiek worden geen imitaties verkocht, maar vertegenwoordigers bieden ze wel eens aan. 'De kans dat een kopie stuk gaat, is waarschijnlijk groter', zegt Gösta Bakker terwijl ze de TMA letterlijk binnenstebuiten draait. 'Deze van Silhouette is trouwens ook niet onbreekbaar. Er komen soms klanten terug met een gebroken neusbrug of veer.' Meestal hoeft de klant niets te betalen voor vervanging van het onderdeel.

Hij wordt vooral gekocht door klassieke types van boven de veertig die wel wat geld te besteden hebben. Meer mannen dan vrouwen kopen hem. Een avondje televisiekijken en je ziet: niet alleen politici dragen zo'n Silhouette, ook journalisten. 'Het zijn klanten die binnenkomen en zeggen: ik wil een bril die je niet ziet.'

Sommigen willen hem omdat hij tegen een stootje kan en vederlicht is. Het draagcomfort is ongeëvenaard, zegt Bakker, zelfs als je sport of op de bank ligt. 'Wij noemen het wel de onzichtbare bril, maar het is ook een voorzichtige bril. Veel mensen kunnen hem hebben.'

Of hij nu van Silhouette is of niet: een glasbril vergt in vergelijking met doorsnee monturen aanzienlijk meer van de opticien. Het duurt niet alleen veel langer om hem in elkaar te zetten, ook is vakkundigheid vereist omdat in de glazen geboord moet worden om de veren pootjes vast te zetten.

Eén misstap en het extra taaie brillenglas met hoge brekingsindex kan regelrecht de prullenbak in. Sommige opticiens verkopen daarom maar helemaal geen glasbrillen of besteden het werk uit aan gespecialiseerde collega's of aan inslijpcentrales.

Benelux-vertegenwoordiger Claerhout van Silhouette is ervan overtuigd dat de Titan een 'blijvertje' is: 'Een fashion item dat een klassieker is geworden.'

Trendwatchers voorspellen echter dat 2006 het jaar wordt van de grote opvallende monturen. Misschien kunnen we over een jaar of zeven weer een ouderwetse hoornen bril in het kabinet ontwaren.

Meer over